I SA/Kr 1280/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 1280/17 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 29 września 2017 r. nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. M. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córkami: Z. B. ur. 1996 r., J. B. ur. 1999 r. i M. B. ur. 2007 r. Wnioskodawca nie posiada żadnego dochodu. W skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 60,21 m˛ i wartości 160 tys. zł i garaż podziemny wielkości 14,14 m˛ i wartości 25 tys. zł. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. W rubryce "zobowiązania i stałe wydatki" wnioskodawca wskazał zabezpieczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy M. B. podniósł, iż po opłaceniu bardzo wysokiego zabezpieczenia alimentacyjnego nie pozostają mu żadne środki na utrzymanie, tylko niedobór ("minus [...] zł"). Aby zakupić niezbędne wyżywienie zmuszony jest prosić o pomoc rodziny i znajomych. Funkcjonuje wyłącznie dzięki pomocy rodziny. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2018 r. starszy referendarza sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał obszerne pismo z dnia 15 lipca 2018 r., w którym zacytował kilkakrotnie treść wezwania, jednak nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny swojej sytuacji materialnej. Nie dołączył też dokumentów źródłowych, o które był wzywany. Wniósł o przychylenie się do jego wszystkich interpelacji, wniosków i próśb. W tym stanie rzeczy postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r. Starszy Referendarz Sądowy oddalił wniosek skarżącego. W motywach rozstrzygnięcia powołując się na przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazano, że zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M. B.. Stąd też został on wezwany do przesłania szeregu dokumentów, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie udzielił żądanych wyjaśnień. W konsekwencji stwierdzono, że strona skarżąca nie dość dokładnie przedstawiła swoją sytuację rodzinną i finansową w związku z czym orzekający nie miał wystarczającego materiału, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Od powyższego postanowienia M. B. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W obszernym piśmie skarżący wspomniał, że wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu doskonale znana jest jego tragiczna sytuacja ekonomiczna, a żądanie udzielenia wyjaśnień przez referendarza sądowego uznał jako szykanę. Stwierdził, że wszelkie informacje na ten temat zalegają od miesięcy w Wydziale I WSA w Krakowie. Zaskarżone postanowienie określił jako stronnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że w realiach niniejszej sprawy, nie ma podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). Jako prawidłowe należy zatem ocenić działanie starszego referendarza sądowego polegające na wezwaniu strony do wyjaśnienia nasuwających się wątpliwości co do sytuacji finansowej skarżącego, zwłaszcza w kontekście wykazywania we wniosku braku środków do życia. Skarżący nie podał żadnych informacji o wysokości środków finansowych, którymi dysponuje w miesiącu ani też nie przedłożył dokumentów źródłowych. W takiej sytuacji orzekający - czy to Referendarz czy Sąd - nie może dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez skarżącego kosztów, aby ustalić czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć koszty związane z prowadzonym postępowaniem, co jest przedmiotem przyznania prawa pomocy. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy (post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2017r., sygn. akt: II SA/Kr 1362/16, CBOSA). Wynika z tego, że aby dokonać wspomnianej oceny wniosku, Sąd musi dysponować dostateczną ilością informacji, pozwalającą na zbadanie stanu majątkowego wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie skarżący, pomimo wezwania, nie dostarczył takich informacji. Nie przedłożył ich także na etapie sprzeciwu, jak i nie przedstawił argumentacji, która mogłaby skutecznie podważyć ocenę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżącemu prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy, bowiem skarżący nie spełnił przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.