I SA/Kr 1284/17

Straszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości [...] "F. " S.A. w C. , w upadłości likwidacyjnej, w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z wpisu od skargi, w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 18.09.2017r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi w ˝ części, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Syndyka Masy Upadłości [...] "F. " S.A. w C., w upadłości likwidacyjnej, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z wpisu od skargi, w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 18.09.2017r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wartość kapitału zakładowego strony skarżącej wynosi – 25 264 247,78 zł. a wartość środków trwałych 17 858 618,69 zł. Rok 2016 zamknięty został przez podmiot zyskiem w wysokości 2 354 574,37 zł. Dochód podatkowy wyniósł natomiast 1 781 890,90 zł., przy przychodzie na poziomie 6 292 542,08 zł. Saldo konta bankowego masy upadłości ma wartość 101 863,47 zł. Masa upadłości posiada lokatę na kwotę 3 200 000 zł. Suma ta pochodzi ze sprzedaży zabezpieczonych rzeczowo środków trwałych - nieruchomości i jest objęta planami podziału, którymi zajmuje się Sąd Rejonowy dla [...], [...], pod sygn. akt [...] Przykładowe wydatki strony skarżącej obejmują : wynagrodzenie pracowników - 33 100 zł., koszty ochrony – 25 000 zł, koszty mediów – 10 000 zł, miesięczne raty podatku – 116 000 zł, opłatę za użytkowanie wieczyste - 150 000 zł, płatne rocznie. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11- publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych !). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analizując przedmiotową sprawę należy też zaznaczyć, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych samo postawienie spółki w stan upadłości nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy i nie może przesądzać o konieczności zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 06.02.2008r. , sygn. akt III Wa/SA 2093/07, postanowienie NSA z dnia 11.12.2015r., sygn. akt II FZ 871/15). Syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu ale na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc taktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Tak więc wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 11.06.2008r., sygn. akt II FZ 204/08). Wymaga więc podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, również w przypadku podmiotu w upadłości likwidacyjnej, jest więc kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r.). W oparciu o przedstawiony stan faktyczny nie można natomiast mówić o braku środków finansowych strony skarżącej. Koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, gdyż są : " kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka", w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28.02.2003r. prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2344 ), obowiązującego sprzed nowelizacji z dnia 15.05.2015r. - wprowadzającej Prawo restrukturyzacyjne (DZ.U. z 2015r., poz. 978) i mającego zastosowanie do postępowania upadłościowego toczącego się w stosunku do [...] "F. " S.A. w C.. Niewątpliwie bowiem przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. (por. postanowienie NSA z dnia 06.12.2012r., sygn. akt I FZ 430-441/12, postanowienie NSA z dnia 05.08.2013r., sygn. akt I FZ 318/13, postanowienie NSA z dnia 21.01.2015r., sygn. akt II GZ 931/14, postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II GZ 20/15, postanowienie NSA z dnia 15.12.2015r., sygn. akt I GZ 877/15, por. też A.Jakubecki (w:) A.Jakubecki, F.Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz , wyd. III, Lex 2011, - komentarz do art. 342; L.Guza (w:) R.Adamus, H.Buk, D.Chrapoński, P.Dragon, W.Klyta, S.Ociessa, A.Pokora, A.J.Witosz (red.), A.Witosz (red.), L.Zieliński, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz , wyd. V, LexisNexis 2014 - komentarz do art. 342). Zgodnie z art. 342 § 1 pkt 1 pr.up.n. (obecnie prawa upadłościowgo) w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro syndyk wniósł w sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie" (por. postanowienie NSA z 12.11.2012 r., sygn. akt I FZ 426/2012). Pozbawione podstaw jest więc twierdzenie o nieposiadaniu przez syndyka środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi, w kontekście zgromadzenia na bieżącym koncie kwoty 101 863,47 zł. i realizacji przez syndyka bieżących zobowiązań należących do kategorii I. Biorąc jednak pod uwagę dotychczasową linię zaprezentowaną w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1871-72/15, wskazującą na zasadność tylko częściowego partycypowania przez stronę skarżącą w kosztach sądowych, ze względu na ich wysokość, najbardziej adekwatne do sytuacji strony skarżącej jest zwolnienie jej z wpisu od skargi w ˝ części. Takie rozstrzygnięcie nie obciąża strony skarżącej w całości kosztami sądowymi ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa. Jest więc wyrazem racjonalnego miarkowania w ramach możliwości finansowych wnioskodawcy, uwzględniających stan upadłości likwidacyjnej. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3 i §4, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. , poz.1369 z p. zm.).