I SA/Kr 1288/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek Asesor WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B. i J. Z. na decyzje Izby Skarbowej w K. z dnia 11 czerwca 2003 r. Nr [...] [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od sprzedaży nieruchomości I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 95,16 zł (dziewięćdziesiąt pięć złotych 16/100). Decyzjami z dnia [...].12.2002 r. Nr [...], Nr [...] l Urząd Skarbowy w K. określił B. i J. Z. zaległość podatkową w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości po [...] zł oraz odsetki w wysokości po [...] zł dla każdego z małżonków. W dniu [...].01.2003 r. B. i J. Z. zwrócili się do I Urzędu Skarbowego w K. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości oraz odsetek. Podatnicy powołali się na trudną sytuację materialną, nie pozwalającą na zapłatę podatku wraz z odsetkami. Podatnicy od 2001 r. pozostają bez pracy i środków do egzystencji. W dniu [...].02.2003 r. J. Z. działając imieniem własnym i jako pełnomocnik B. Z. oświadczył w l Urzędzie Skarbowym w K., że od maja 2001 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej, źródłem utrzymania są środki pochodzące ze sprzedaży rzeczy, które jeszcze posiadają. Podatnicy mieszkają wraz z córką, w budynku mieszkalnym o pow. 70m2, będącym własnością córki. Podatnicy nie posiadają ruchomości ani nieruchomości. Posiadają zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne. W dniu [...].02.2003 r. l Urząd Skarbowy w K. wydał decyzje Nr [...], Nr [...], w których odmówiono podatnikom umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości i odsetek. Organ podatkowy powołał się na przepis art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) i stwierdził, że decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych są podejmowane w zakresie swobodnego uznania administracyjnego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Organ podatkowy przyjął, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w cyt. art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej uzasadniające umorzenie podatnikom zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Aktualna sytuacja finansowa podatników potwierdza problemy finansowe jednak nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie ulgi. Podatnicy uzyskali przychód ze sprzedaży nieruchomości i powinni zabezpieczyć środki na zapłatę zryczałtowanego podatku dochodowego. Podatnicy wnieśli odwołanie od powyższych decyzji l Urzędu Skarbowego w K. Odwołujący się podają, że nieruchomość (lokal mieszkalny) sprzedali w dniu [...].03.2000 r. za kwotę [...] zł. Podatnicy utrzymywali się wówczas z prowadzonej działalności gospodarczej. Jednak z powodu braku zleceń oraz choroby J. Z. zmuszeni byli przeznaczyć część środków ok. [...] zł ze sprzedaży mieszkania na uregulowanie zadłużenia z tytułu działalności gospodarczej. Pozostałą kwotę przeznaczyli na remont domu. W maju 2001 r. podatnicy zawiesili działalność gospodarczą. B. i J. Z. nie uzyskują jakichkolwiek dochodów. Decyzjami z dnia 11.06.2003 r. Nr [...] i [...] Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy decyzje organu l instancji. Izba Skarbowa w K. stwierdziła, że sytuacja materialna podatników jest trudna, ale nie może być podstawą do umorzenia zaległości podatkowej. Podatnicy powinni byli zabezpieczyć część środków ze sprzedaży nieruchomości na zapłatę podatku. Podatnicy przeznaczyli tylko część środków na cele mieszkaniowe, a pozostała kwotę przekazali na spłatę zadłużenia i utrzymanie. Na powyższe decyzje podatnicy wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący powołują się na swa trudną sytuację materialną, brak pracy i jakichkolwiek dochodów. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w K. wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie. Zgodnie z przepisem art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu l instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości zaległość podatkowa może zostać umorzona. Uwzględnienie wniosku podatników o umorzenie zaległości podatkowej, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku umorzenia zaległości podatkowej w całości bądź w części. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. l SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00). Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatników w tym zakresie, podatnicy stwierdzili, że nie są w stanie spłacić zaległości podatkowej Skarżący pozbawieni są zatem możliwości przeżycia nawet na poziomie minimum socjalnego. Organy powinny przeprowadzić zatem szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej skarżących, a mianowicie ustalić ile osób pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w jakiej wysokości uzyskują dochody jakie ponoszą koszty utrzymania niezbędnego dla siebie i rodziny, a następnie dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej podatników. Z akt sprawy wynika, że podatnicy mieszkają z córką ustalenia wymaga czy podatnicy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z córką. Organy podatkowe powinny ustalić czy podatnicy korzystają z pomocy społecznej, czy uzyskują środki finansowe od osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec podatników. Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego l instancji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej jest bardzo schematyczne, wskazano jedynie, że sytuacja podatników jest trudna, co nie uzasadnia jednak umorzenia zaległości podatkowej. Uzasadnienie decyzji Izby Skarbowej w K. jest nieco obszerniejsze, ale t z niego nie wynika, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując ustaloną przez organ l instancji decyzji, pomimo że skarżący w odwołaniu wyraźnie zarzucali, że nie posiadają jakichkolwiek środków na zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Ponadto wskazać należy, że organy podatkowe odniosły się w szczególności do określenia przesłanek powstania zobowiązania podatkowego i zaległości podatkowej, a nie do weryfikowania istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria umorzenia zaległości podatkowej w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w sprawie umorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.03.1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27.04.1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01). Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 i 127 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości nie zagroziłoby ważnym interesom podatnika. Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem podatnikom zaległości podatkowej. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).