I SA/Kr 1288/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.T. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 5 października 2010 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2004 r. postanawia : - przywrócić termin do wniesienia sprzeciwu - Postanowieniem z dnia 5 października 2010 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek B.T. o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie to, wraz z pouczeniem, iż przysługuje od niego sprzeciw wniesiony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia zostało wysłane na adres skarżącej wskazany w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Przesyłka zawierająca w/w postanowienie została doręczona skarżącej w trybie podwójnego awiza. Pismo zostało złożone w placówce pocztowej dnia 3 listopada 2010 r., awizowane powtórnie dnia 12 listopada 2010 r. i - w związku z niepodjęciem pisma w terminie - zwrócone na adres Sądu. Strona nie wniosła w terminie sprzeciwu od postanowienia. W konsekwencji, w związku z uprawomocnieniem się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 sierpnia 2010 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca została wezwana do jego wykonania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 28 grudnia 2010 r. Pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienie z dnia 5 października 2010 r. W uzasadnieniu podała, że do dnia dzisiejszego postanowienia tego nie otrzymała. Odbierając wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi powzięła informację, że w sprawie musiało zostać wydane rozstrzygnięcie, które się uprawomocniło. W dniu 29 grudnia 2010 r. zapoznała się z aktami sprawy w sekretariacie Sądu, z których dowiedziała się o wydaniu w/w postanowienia. Wskazała, że w sprawie nie zaistniały okoliczności pozwalające na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia pisma, gdyż nie nastąpiło prawidłowe doręczenie przesyłki. Nie została ona bowiem powiadomiona przez urząd pocztowy o złożeniu pisma w placówce pocztowej, jak również adnotacje uczynione na przesyłce są nieprawdziwe i wadliwe. Podniosła ona także, że od dłuższego czasu doręczyciel korespondencji nawet nie podejmuje próby osobistego doręczenia korespondencji, tylko ogranicza się do automatycznego wrzucania awiz do skrzynki pocztowej, co samo przez się jest już naruszeniem zasad doręczenia przesyłek określonych w ustawie o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Doręczenie przesyłki w drodze fikcji doręczenia, aby było skuteczne wymaga zachowania warunku zawiadomienia adresata przez urząd pocztowy w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można pismo odebrać, a okoliczności te winny być potwierdzone podpisem doręczyciela. Tymczasem na kopercie znajdują się odwzorowane pieczęcie urzędu pocztowego z adnotacją o awizowaniu, lecz przy dacie pierwszego awiza podpis jest nieczytelny, natomiast przy dacie 12 listopada 2010 r. brak jest jakiegokolwiek podpisu, z którego by wynikało kto konkretnie je złożył i czy był to uprawniony i zobowiązany do tego doręczyciel, a nie inna osoba. Braki te powodują wątpliwości czy i w jakim dniu doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma dla skarżącej. Podała ona także, że w dniu 12 listopada 2010r. odbierała inną kierowaną do niej korespondencję i nic nie stało na przeszkodzie aby również odebrała przesyłkę z w/w postanowieniem. Wskazała także, że prawidłowe doręczenie pisma jest warunkiem koniecznym respektowania uprawnień strony w postępowaniu, stąd też w przypadku, gdy okoliczności związanych z doręczeniem nie da się jednoznacznie wyjaśnić, wątpliwości te należy tłumaczyć na korzyść strony. Skarżąca nie miała zatem obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w drodze fikcji prawnej. Niedochowanie terminu było wynikiem okoliczności, na które nie miała ona żadnego wpływu. Tym samym brak winy skarżącej w uchybieniu terminu należy uznać za co najmniej uprawdopodobniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z treścią art. 87 §1 – 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Na wstępie wskazać należy, iż Sąd przyjął, w oparciu o twierdzenia skarżącej zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, iż zachowała ona siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek złożyła bowiem w ciągu siedmiu dni od dowiedzenia się o fakcie wydania postawienia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosła sprzeciw od tego postanowienia, a więc dokonała czynności, której nie dokonała w terminie. Rozpoznając zatem merytorycznie wniosek o przywrócenie uchybionego przez skarżącą terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd stwierdza, iż została spełniona przesłanka warunkująca jego przywrócenie, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu. Jak podkreśla się w orzecznictwie (np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała aż do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nadzwyczajne okoliczności, takie jak np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma, czy nieprawidłowe doręczenie pisma sądowego. Podkreślić należy, iż strona jest zobligowana do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Z przepisu art. 73 p.p.s.a. wynika, że jeżeli doręczenie nie może nastąpić w sposób właściwy lub zastępczy, pismo, po uprzednim zawiadomieniu adresata, umieszcza się w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy na okres czternastu dni, po upływie których ustanawia się fikcję prawną doręczenia. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni od dnia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w w/w terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Dla skuteczności takiego doręczenia konieczne jest zachowanie trybu przewidzianego w art. 65 § 2 p.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez pocztę stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Odsyła więc do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277). Z §7 tego rozporządzenia wynika, że po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis (ust. 1 pkt 1); oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy (ust. 2 pkt 2). Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdza przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na stronie adresowej odcisku datownika i podpisu przyjmującego pracownika (§7 ust. 2). Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§7 ust.3). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki w terminie siedmiu dni, placówka pocztowa operatora: sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§8 ust 2). Aby zatem przyjąć, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a., z dowodu doręczenia powinno wynikać: jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia "właściwego", że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 73 §2 p.p.s.a. oraz że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki. Prawidłowe zawiadomienie adresata o miejscu przechowywania korespondencji ma umożliwić adresatowi jej odbiór w terminie 14 dniowym od momentu pierwszego zawiadomienia. Analiza znajdującej się w aktach sprawy zwróconej przez pocztę przesyłki zawierającej postanowienie z dnia 5 października 2010 r. wskazuje, że w trakcie jej doręczenia nie zostały zachowane wszystkie wymogi pozwalające na jednoznaczne przyjęcie, że skarżąca została dwukrotnie zawiadomiona o przesyłce. Słusznie podniosła ona, że na kopercie znajduje się pieczątka o powtórnym awizowaniu, jednak nie wiadomo kto tę adnotację umieścił, gdyż nie została ona podpisana. Podpisu nie umieszczono także na zwrotnym dowodzie doręczenia. Sąd zauważa, że skoro w p.p.s.a. oraz w/w rozporządzeniu zostały określone warunki umożliwiające zastosowanie fikcji doręczenia przesyłki, to dla przyjęcia skuteczności takiego doręczenia powinny one być w toku doręczeń ściśle respektowane. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, że do powtórnego awizowania przesyłki faktycznie nie doszło. A zatem nie można stwierdzić, że adresat w sposób nie budzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma oraz miejscu, w którym może je odebrać. Brak tego zawiadomienia, jak też wątpliwości czy dotarło ono do adresata, czyni doręczenie bezskutecznym. Nie do zaakceptowania jest tego rodzaju postępowanie doręczyciela, które nie daje ostatecznie możliwości wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z awizowaniem przesyłki. Informacje zamieszczane zarówno na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru, jak i na kopercie, powinny być rzetelne i sprawdzalne, a więc opatrzone podpisem stanowiącym oświadczenia osoby czyniącej adnotację o jej prawidłowej treści (por. wyrok NSA z 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 100/09, Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, przyjmując, że strona nie wniosła sprzeciwu w terminie bez swojej winy, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 86§1 p.p.s.a.