I SA/Kr 1292/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędzia WSA Grzegorz Klimek, Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.), po rozpoznaniu 3 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 14 września 2022 r., nr SKO.SW/4101/86/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu dofinansowania oddala skargę 1.1. Wnioskiem z 4 kwietnia 2022 r. K.M. – nazywany dalej "Skarżącym", zwrócił się do Prezydenta Miasta Krakowa o umorzenie należności z tytułu otrzymanego 20 maja 2020 r. dofinansowania w kwocie 5.000 zł. Skarżący wyjaśnił, że działalność zawiesił jedynie na okres od 21 maja 2020 r. do 31 maja 2020 r. Jako podstawę wniosku wskazał art. 15zzd ust. 16 pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.; dalej jako "ustawa o Covid-19"). 1.2. Decyzją z 9 maja 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa Skarżącemu umorzenie należności z tytułu dofinansowania kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 15zzd ust. 16 pkt 1 oraz ust. 16 i 17 ustawy o Covid-19 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DZ .u z 2021 r., poz. 305; dalej jako "u.f.p.") W motywach decyzji organ wyjaśnił, że pożyczka udzielona Skarżącemu nie mogła zostać umorzona, ponieważ strona zawiesiła działalność przed upływem trzech miesięcy od jej udzielenia. Tym samym podlegała ona zwrotowi wraz z odsetkami. Równocześnie, odnosząc się do art. 15zzd ust. 16 pkt 1 ustawy o Covid-19, organ wyjaśnił, że przesłankami jego zastosowania są ważny interes zobowiązanego oraz interes publiczny. Rozpatrując pierwszą z tych przesłanek organ zwrócił uwagę, że Skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej 28 kwietnia 2020 r. w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu epidemii. Działalność ta została ponownie wznowiona 1 czerwca 2020 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynikało, że w 2021 r. Skarżący uzyskał dochód z działalności gospodarczej wysokości 7.778 zł, z tytułu umowy zlecenia miał uzyskać w 2021 r. 18.820 zł. Dodatkowo z tytułu najmu mieszkania Skarżący uzyskał w 2021 r. kwotę 10.980 zł. Miesięczne koszty utrzymania, leków, jedzenia, opłat za media, opłata związanych z korporacją taksówkarską wynosiły łącznie około 3.050,70 zł. Ponadto Skarżący płacił za ubezpieczenie pojazdu 1.363 zł. Natomiast w interesie publicznym, co do zasady, jest spłata należności, nawet w terminie późniejszym. Na tej podstawie organ doszedł do wniosku, że nie było podstaw, aby umorzyć w całości kwotę należności. 1.3. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, decyzją z 14 września 2022 r. (sygn. akt SKO.SW/4101/86/2022), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach decyzji SKO w Krakowie wpierw zarysował dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie – odwołując się do art. 57 u.f.p. oraz art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej – zarysował znaczenie przesłanek warunkujących umorzenie należności na podstawie art. 15zzd ust. 16 ustawy o Covid19, tj. przesłankę ważnego interesu zobowiązanego oraz przesłankę interesu publicznego. Przy czym przesłankę ważnego interesu zobowiązanego organ powiązał z okolicznościami nadzwyczajnymi, natomiast drugą należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie budżetu związku publicznoprawnego, lecz także jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną. Organ zaznaczył również, że decyzja wydawana na podstawie przywołanego przepisu ma charakter uznaniowy. Tym samym szczególnego znaczenia nabiera właściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. przede wszystkim ustalenie sytuacji życiowej i finansowej wnioskodawcy, tak aby możliwym było ustalenie, czy wystąpiła którakolwiek z przywołanych przesłanek. Na tym tle SKO w Krakowie stwierdziło, że Skarżący nie przedstawił żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które miałyby uniemożliwić mu uregulowanie należności. Równocześnie, biorąc pod uwagę jego wydatki oraz przychody z 2021 r. nie wskazują one na to, aby Skarżący znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej zapłatę zadłużenia. Co istotne, z akt sprawy nie wynikało żeby strona miała trudności w opłaceniu innych zobowiązań finansowych. Obecna sytuacja w kraju związana z chorobą COVID-19 nie wprowadza zaś żadnych ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej, co oznacza, że wnioskodawca miał możliwość osiągania dochodów z działalności taksówkarskiej. Zdaniem SKO w Krakowie, dowody zgromadzone w aktach sprawy, a w szczególności wyjaśnienia strony i przedstawione dokumenty dostatecznie dokumentują sytuację zobowiązanego. W konsekwencji, w ocenie SKO w Krakowie, organ pierwszej instancji trafnie przyjął, że w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek usprawiedliwiających umorzenie zobowiązania. 2.1. W skardze na powyższą decyzję Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 15zzd ust. 7 ustawy o Covid-19. Uzasadniając swoją skargę strona wskazała, że zastosowanie względem niej art. 15zzd ust. 12 i 13 powyższej ustawy było niezasadne. Dalej Skarżący wyjaśnił, że w piśmie z 20 października 2021 r. prosił o ponowne rozpatrzenie sprawy co do zasadności zastosowania tych przepisów. W odpowiedzi zaś otrzymał informację, że może złożyć wniosek w trybie przewidzianym w art. 15zzd ust. 16 ustawy o Covid-19. W piśmie tym organ nie wypowiedział się jednak co do prawidłowości wykładni art. 15zzd ust. 7 ustawy o Covid-19. Zdaniem Skarżącego, było to o tyle istotne, że w dacie otrzymania pożyczki miał zawieszoną działalność, a przepis ten stanowi o prowadzeniu działalności przez okres trzech miesięcy od dnia udzielenia pożyczki. 2.2. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyjęcie zaproponowanej organowi częściowej spłaty pożyczki. 2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. 3.1. Skarga okazała się niezasadna, dlatego została oddalona. 3.2. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 14 września 2022 r., której materialnoprawną podstawą był art. 15zzd ust. 16 pkt 1 ustawy o Covid-19. Przy czym postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego z 4 kwietnia 2022 r. (k. 19 akt administracyjnych), w którym domagał się on na podstawie przywołanego przepisu umorzenia należności z tytułu dofinansowania otrzymanego od Grodzkiego Urzędu Pracy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 15zzd ust. 18 ustawy o Covid-19, w sprawach, o których jest mowa w art. 15zzd ust. 16 znajduje zastosowanie między innymi art. 57 u.f.p. Ten zaś przewiduje, że należności mogą być umarzane w całości na wniosek dłużnika o ile przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes dłużnika. Treść tego przepisu wskazuj, że rozstrzygnięcie wydawane na jego podstawie ma charakter uznaniowy – stąd też w pierwszej kolejności powinnością organu jest wyłożenie wspomnianych przesłanek, następnie dokładne ustalenie okoliczności, które mogą mieć dla nich znaczenie, końcowo zaś wyczerpujące wyjaśnienie stronie motywów swojego działania. W ocenie Sądu, każdy z tych elementów został przeprowadzony przez organ prawidłowo, dlatego nie było podstaw, aby kontrolowaną decyzję uchylić. 3.3. Wykładając przesłankę ważnego interesu dłużnika, organ powiązał ją przede wszystkim z sytuacją finansową i osobistą wnioskodawcy. Zaakcentował przy tym, że dla oceny jej wystąpienia należy wziąć pod uwagę zgromadzony przez dłużnika majątek, jego możliwości finansowe oraz zarobkowe, stałe obciążenia i zobowiązania, jak również to, czy znajduje się on w szczególnej sytuacji, która ogranicza jego możliwości spłaty zaległości. W ocenie Sądu, takie rozumienie przesłanki ważnego interesu dłużnika jest trafne. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że pojęcie to należy odnosić do zdarzeń losowych oraz sytuacji osobistej, rodzinnej, zdrowotnej czy też ekonomicznej (dotyczącej majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanych w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Stąd też należy przyznać rację organowi, gdy ten wskazuje, że Skarżący nie znajduje się w sytuacji, która powodowałaby, iż zapłata kwoty 5.000 zł wraz z odsetkami byłaby dla niego nadmiernie uciążliwa. Kierując się treścią oświadczeń strony skarżącej organ wyszczególnił składniki majątkowe wnioskodawcy (dwa mieszkania, jedno zamieszkane przez wnioskodawcę, drugie wynajmowane oraz dwa samochody osobowe), jak również wymienił źródła jego przychodów, na które składały się: działalność gospodarcza (usługi taksówkarskie), z tytułu której uzyskał w 2021 r. dochód wysokości 7.778 zł; umowy zlecenia, z tytułu których uzyskał w 2021 r. dochód 18.820 zł; wynajem mieszkania, z tytułu którego uzyskał w 2021 r. dochód 10.980 zł. Zestawiając powyższe dochody z wydatkami ponoszonymi przez Skarżącego, na które składały się chociażby opłaty za media, czynsz, telefon, leki, opłaty dla korporacji taksówkarskiej – organ trafnie zwrócił uwagę, że nie strona nie wykazała aby nie mogła spłacić spornego zadłużenia, a równocześnie nie ma ona problemów z bieżącym regulowaniem pozostałych należności. Trafnie również organ dostrzegł, że oceniając ziszczenie się tej przesłanki należy wziąć pod uwagę majątek dłużnika – a na ten składały się dwa mieszkania oraz dwa samochody osobowe. Uzupełniając powyższe rozważania należy zaznaczyć, że nie każde trudności finansowe świadczą o ważnym interesie dłużnika. Zasadniczym punktem odniesienia dla oceny wystąpienia tej przesłanki powinna mieć kwestia, czy konieczność zapłaty należności zachwieje możliwościami utrzymania własnego oraz rodziny. W sytuacji gdy Skarżący uzyskuje dochód z działalności gospodarczej, najmuj mieszkania oraz okazjonalnie wykonywanych zleceń (miesięcznie około 3.131 zł), a równocześnie posiada dwa mieszkania (łączna wartość około 570.000 zł, k. 18) oraz dwa samochody osobowe (łączna wartość około 40.000 zł, k. 17) – trudno jest odmówić racji organowi, gdy ten wskazuje, że zapłata 5.000 zł wraz z odsetkami miałaby stanowić znaczną przeszkodę dla strony. Badając przesłankę interesu publicznego organ trafnie wskazał, że należy ją rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie budżetu państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną. W tym kontekście konstatacja organu, zgodnie z którą, skoro Skarżący ma możliwości zarobkowania i dysponuje majątkiem, który stanowi potencjalne źródła zaspokojenia należności przemawia za tym, że w sprawie nie wystąpił interes publiczny – zasługuje na aprobatę. Zdanie Sądu decyzji tej nie można było określić jako arbitralnej. Organ przeprowadził bowiem wyczerpującą analizę stanu majątkowego i rodzinnego przedstawionego przez Skarżącego w złożonych przezeń pismach, prawidłowo wyłożył przesłanki warunkujące umorzenie długu, jak również przedstawił jasną i adekwatną argumentację, wykazującą, że przesłanki te nie ziściły się w sprawie. Tym samym, ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 tej ustawy. 3.4. Odnosząc się do argumentacji sformułowanej przez stronę w skardze należy stwierdzić, że jest ona nieadekwatna. Zarzut naruszenia art. 15zzd ust. 7 ustawy o Covid-19 jest bowiem o tyle niezasadny, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie, skoro podstawą wniosku, który zainicjował postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, był art. 15zzd ust. 16 pkt 1 tej ustawy. Pierwszy z tych przepisów stanowi o umorzeniu pożyczki, o ile przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą przez trzy miesiące od dnia jej udzielenia. Drugi z nich dotyczy zaś sytuacji, w której organ stwierdza, że powyższy warunek nie został spełniony przez pożyczkobiorcę, ale ze względu na ważny interes dłużnika bądź interes publiczny dług należy umorzyć. Tym samym okoliczności dotyczące prawidłowości domagania się przez dyrektora powiatowego urzędu pracy zwrotu pożyczki na podstawie art. 15zzd ust. 9 w zw. z art. 15zzd ust. 7 ustawy o Covid-19 nie mogły być brane pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku złożonego przez stronę skarżącą. Są one właściwe dla tego postępowania, w którym dyrektora powiatowego urzędu pracy będzie dochodził zwrotu pożyczki. 3.5. W świetle powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; ze zm.)