I SA/Kr 1301/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2007r na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku VAT p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego w 1/2 części od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 21 listopada 2007r. A. G. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] wydaną w przedmiocie podatku VAT. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, egzekucje prowadzone przez Izbę Celną, zajęcia kont bankowych swojej byłej Firmy "S", brak zasobów finansowych, brak zdolności kredytowej dla ewentualnego zaciągnięcia pożyczki na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący wskazuje ponadto, iż z dniem 5 grudnia 2006r. wykreślona została z ewidencji działalności gospodarczej Firma Handlowa "S", którą wnioskodawca prowadził od [...] 1995r. Konta bankowe Firmy zostały zajęte w związku ze wszczęciem egzekucji przez Izbę Celną. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jak wskazuje wnioskodawca, aktualnie utrzymuje się on z wynagrodzenia za pracę w firmie "T" w wysokości 960,00 zł. Skarżący A. G. do grudnia 2006r. prowadził działalność gospodarczą w formie Firmy "S" IMPORT - EXPORT, której przedmiotem działalności była sprzedaż odzieży i artykułów włókienniczych importowanych z T., C. i K. oraz wykonywanie usług transportowych. Z dołączonego do akt zeznania o wysokości osiągniętego dochodu/straty w roku podatkowym 2006 wynika, iż przychód A. G. z tytułu prowadzenia przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł w 2006 roku 516 454,96 zł, koszty uzyskania tegoż przychodu 553 283,18 zł, natomiast strata 36 828,22 zł. Działalność gospodarcza w formie firmy "S" została decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż wnioskodawca nie posiada na własność żadnych nieruchomości. Skarżący nie wykazuje też cennych ruchomości ani oszczędności. Podnosi natomiast, iż nie ma żadnych zasobów finansowych, z których mógłby ewentualnie zaspokoić należne koszty sądowe, ani też nie posiada zdolności kredytowej dla zaciągnięcia ewentualnej pożyczki. Podnosi ponadto, iż posiada samochód osobowy Mercedes Benz z 2002r. objęty zajęciem komorniczym (zaspokojenie wierzytelności firmie G. Sp. z o.o. - sprawa sądowa w toku ). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić pełnego należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów wnioskodawcy w kwocie 960,00 zł, brak majątku, który ewentualnie można byłoby sprzedać czy zastawić dla wygenerowania stosownej kwoty środków finansowych, brak oszczędności, a także wysokość wpisu - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony w części od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od wpisu sądowego. Sąd natomiast pragnie wskazać, iż od przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą wymaga się przezorności, zapobiegliwości, profesjonalizmu i świadomości, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych, nawet jeśli na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przedsiębiorca działalność tę zakończył. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).