I SA/Kr 1301/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zgody na umorzenie zaległości podatkowej postanawia: I zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 3 lipca 2008r., nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] odmawiającego wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej w kwocie 17 769 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów P. Ł. prowadzi gospodarstwo domowe wraz matką E. M.. Wnioskodawca otrzymuje rentę w wysokości 445 zł miesięcznie netto, natomiast E. M. pobiera emeryturę w wysokości 624,82 zł. miesięcznie netto. Wydatki rodziny obejmują: czynsz za mieszkanie - 430 zł, opłatę za prąd - 120 zł, opłatę za gaz - 60 zł, opłatę za telefon - 50 zł, podatek od nieruchomości - 10 zł, opłatę za wodę - 20 zł, opłatę za prąd - 50 zł. Oboje są współwłaścicielami domu w W. oraz mieszkania własnościowego w K. położonego przy ul. S.. Nieruchomości te zostały nabyte w wyniku dziedziczenia. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone przez pełnomocnika skarżącego w drodze sprzeciwu. W jego uzasadnieniu podniesiono, że wnioskodawca jest osobą chorą, pobierającą rentę chorobową w wysokości 445 zł miesięcznie. W utrzymaniu i prowadzeniu gospodarstwa domowego pomaga mu jego matka E. M.. Zaznaczono nadto, że brak jest perspektyw do poprawy stanu zdrowia, a w konsekwencji do podjęcia pracy umożliwiającej skarżącemu całkowite pokrycie kosztów utrzymania i istniejących zobowiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "p.p.s.a.") - od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. P. Ł. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie kosztów postępowania sądowego (tj. opłat sądowych i wydatków sądowych), jest niemożliwie z powodu braku jakichkolwiek środków zdatnych do pokrycia kosztów postępowania. Według art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe jeżeli strona wykaże, że nie dysponuje jakimkolwiek środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi najszerszą pomoc, jaką państwo może udzielić podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dlatego sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna zostać ustalona ze szczególną wnikliwością. Budżet państwa nie może być w sposób nieuzasadniony pozbawiany należnych mu dochodów. Należy podkreślić w tym miejscy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia takiej sytuacji majątkowej, która uniemożliwia choćby częściowe uczestniczenie w kosztach finansowych postępowania sądowego. Udowodnienie, o którym mowa, obejmuje nie tylko dowody z dokumentów znajdujących w się w aktach sądowych i administracyjnych sprawy, ale także dokumenty oraz dodatkowe wyjaśnienia nadsyłane przez stronę w ramach uzupełnienia twierdzeń zawartych we wniosku. Opisana przez we wniosku sytuacja majątkowa i rodzinna P.Ł. nie przekonuje do postawionej w jego wniosku tezy o braku jakichkolwiek możliwości pokrycia wiążących się z procesem kosztów postępowania sądowego, czyli opłat i wydatków sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przemawia za tym analiza sytuacji materialnej przedstawiona we wniosku PPF, a także analiza akt administracyjnych w sprawie ze skargi na decyzję organu podatkowego, który odmówił skarżącemu ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Z uwagi na przedmiot sprawy akta te obrazują szczegółowo sytuację życiową i finansową strony, i informacje w nich zawarte zostały również wykorzystane w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Z formularza PPF wynika, iż skarżący i pozostawająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matka uzyskują niewysokie, ale stałe dochody w postaci świadczeń z tytułu renty i emerytury oraz dysponują pewnymi składnikami majątku nieruchomego. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że dochody te zabezpieczają podstawowe potrzeby rodziny. Sąd miał na względzie również stan zdrowia wnioskodawcy, który uniemożliwia podjęcie pracy, co umożliwiałoby osiąganie większych dochodów. Biorąc pod uwagę wysokość dochodów rodziny, ilość jej członków i ich potrzeby poniesienie w takiej sytuacji pełnych kosztów postępowania nie obyłoby się bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego matki, a zatem zachodzi w sprawie konieczność zwolnienia go od tychże kosztów. Zestawienie łącznych dochodów ze wskazanymi we wniosku kosztami egzystencji oraz domniemywaną wysokością wydatków na artykuły żywnościowe, środki higieny osobistej oraz odzież doprowadziło Sąd do przekonania, że w efekcie skarżący jest w stanie zaoszczędzić jedynie minimalne środki. Brak jest natomiast przesłanek do przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika - adwokata czego żądał skarżący. Jak wyżej zaznaczono - prawo pomocy w zakresie całkowitym udzielane jest, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem dochody rodziny jakkolwiek bardzo niskie, jak już wskazano, obiektywnie dają podstawę do poczynienia pewnych oszczędności w wydatkach. Nie można kwestionować faktu, że środki jakimi dysponują skarżący i jego matka umożliwiają egzystencję na poziomie jedynie nieznacznie przekraczającym próg ubóstwa. Jednocześnie jednak właśnie ta nadwyżka sprawia, że w ostatecznym rozrachunku nie można oceniać takiej sytuacji życiowej jako krańcowo trudnej. Należy przy tym zważyć, że przecież nawet sam skarżący deklaruje, iż w sytuacji ewentualnego choćby częściowo pozytywnego rozpoznania przez organy administracji jego wniosku o umorzenie zaległości – pozostałą część należności jest ona w stanie spłacać w drobnych ratach. Zatem również sam wnioskodawca sugeruje niedwuznacznie, że jest on wypłacalny i może częściowo regulować obciążające go zobowiązania publicznoprawne. Nie bez znaczenia dla podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia miał fakt przysługiwania skarżącemu prawa do dwóch nieruchomości mieszkalnych. Zdaniem Sądu należyte gospodarowanie posiadanymi składnikami majątkowymi - nawet przy założeniu, że nie przedstawiają one z uwagi na stan techniczny większej wartości - winno zapewnić skarżącemu pewne środki finansowe, a z całą pewnością stanowić mogą wiarygodne zabezpieczenie dla celów starania się o pożyczkę, czy kredyt. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.