I SA/Kr 1302/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 2143/10 p o s t a n a w i a wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną G. oraz trójką dzieci: M. ur. 1996 r., J. ur. 2000 r. i M. ur. 1996 r. Rodzina utrzymuje się z pomocy społecznej przyznanej G. Ś. w wysokości "20 groszy na dzień na osobę". W skład majątku skarżącego wchodzi lokal mieszkalny o powierzchni 41 m². Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Jako uzasadnienie wniosku skarżący podał "brak adwokata z T." i "brak ukarania skarbówki z T. i K". Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. Ś., dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: - oświadczenie czy skarżący i jego żona są zarejestrowani we właściwym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne – jeśli tak, należało na tę okoliczność przedstawić stosowne zaświadczenie, - oświadczenie, czy skarżący uzyskuje jakiekolwiek dochody, np. z prac dorywczych – jeśli tak, jaka jest wysokość tych dochodów, - udokumentowanie wysokości zasiłków pobieranych z MOPS przez rodzinę wnioskodawcy, - przedłożenie spisu miesięcznych wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącego na utrzymanie (wyżywienie, ewentualne leczenie, środki czystości, itp.) oraz udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami (za ostatni okres rozliczeniowy) wysokości wydatków ponoszonych na prąd, gaz, czynsz za mieszkanie, wodę, wywóz śmieci, itp. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał kopie decyzji MOPS w T. z dnia 3 września 2014 roku o przyznaniu G. Ś. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w kwocie 811,50 zł miesięcznie oraz o przyznaniu G. Ś. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 500 zł oraz kopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w T. z dnia 28 sierpnia 2014 roku o zarejestrowaniu G. Ś. jako osoby bezrobotnej. Skarżący oświadczył, że nie pobiera dodatku mieszkaniowego i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Podał, iż nie przedkłada spisu wydatków miesięcznych, gdyż nie otrzymał z MOPS żadnych pieniędzy. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245§ 2 p.p.s.a.) Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów we własnym zakresie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do Z. Ś. o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. W przedmiotowej sprawie skarżący nie uczynił w pełni zadość nałożonemu przez referendarza sądowego obowiązkowi dostarczenia określonych oświadczeń i dokumentów. Pomimo wyraźnego wezwania Z. Ś. nie odniósł się do zapytania, czy uzyskuje jakiekolwiek dochody np. z prac dorywczych. Oświadczył jedynie, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie pobiera dodatku mieszkaniowego. Nie jest zatem do końca wyjaśniona kwestia źródeł dochodów rodziny i ich wysokości. Skarżący nie podał też żadnych informacji o wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny. Nie przesłał rachunków, ani faktur dokumentujących wysokość wydatków za media, ani oświadczenia, jaka jest wysokość pozostałych wydatków rodziny ponoszonych na utrzymanie (wyżywienie, ewentualne leczenie, czy środki czystości). Orzekający nie może zatem dokonać sumarycznego zestawienia wysokości dochodów i wydatków, aby ustalić, czy stronie pozostają do dyspozycji wolne środki finansowe, które mogłyby zostać przeznaczone na koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika. W takiej sytuacji uznać należy, że przedstawione przez skarżącego oświadczenia i dokumenty nie mogły wyjaśnić wątpliwości, jakie powstały w toku rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Orzekający pragnie w tym miejscu zaakcentować, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem, wskazano wyżej, w gestii zainteresowanego leży wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.