I SA/Kr 1303/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.06.2010r. , nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek G.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.06.2010r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów G.C. jest na utrzymaniu rodziców i prowadzi działalność gospodarczą. Z tytułu jej prowadzenia oraz posiadania 25% udziałów w "M" S.C. M. C., G. C., P. C." w roku 2009 osiągnął on dochód w wysokości 58 129,07 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 681 784,43 zł. W roku tym osiągnął ponadto dochód z innych źródeł w wysokości 8 714 zł. przy przychodzie wynoszącym 12 300 zł. W miesiącu maju 2010r. jego firma dokonała sprzedaży na kwotę 18 284, 70 zł. G.C. podaje jednak, iż prowadzona działalność bilansuje się stratą 6 570 zł. Saldo jego konta w PKO Bank Polski S.A. na dzień 01.09.2010r. wynosiło 8,01zł. Strona skarżąca jest wraz z bratem P.C. współwłaścicielem w ½ części działki nr [...] położonej w R. zabudowanej domem o pow. 160 m2 oraz działki nr [...] położonej również w R., na której prowadzona dotychczas inwestycja została zakończona. Nie posiada oszczędności, jest natomiast zadłużona wobec wierzycieli. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszystkie koszty postępowania sądowego w razie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona skarżąca posiadająca jakikolwiek środki majątkowe powinna natomiast partycypować w kosztach postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04). Teza ta jest tym bardziej trafna w sytuacji kiedy strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą przeprowadzając w jej ramach transakcje finansowe i jest współwłaścicielem dwóch zabudowanych nieruchomości , tak jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku. Zaznaczyć bowiem trzeba, iż obie nieruchomości nie służą równocześnie do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych strony. Może więc ona dodatkowo pozyskać pieniądze poprzez na przykład sprzedaż lub zaciągnięcie kredytu hipotecznego. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym, w takiej sytuacji, byłoby zatem niezasadne. Jej sytuacja finansowa nie ma bowiem znamion ubóstwa a zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania zależy od inwencji i starań strony skarżącej. Warto bowiem pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej strony orzecznik wziął pod uwagę fakt, iż w chwili obecnej działalność strony skarżącej przynosi stratę a przed tut. Sądem toczą się trzy sprawy z jej skarg (I SA/Kr 1301-1303/10) Stąd też pokrycie kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika byłoby zatem obciążeniem finansowym zbyt wysokim dla G. C. Orzekający stanął więc na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ale oddalenie wniosku w zakresie przyznania doradcy podatkowego, będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie jej warunków bytowych. Preferencja wybory podyktowana została natomiast faktem , iż na obecnym etapie postępowania to uiszczenie wpisu od skargi jest czynnikiem blokującym możliwość dalszego rozpoznania skargi a tym samym skontrolowanie pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co jest celem postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§1-3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.