I SA/Kr 1316/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.B. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.06.2015r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r., postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.B.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.06.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.B. ur. w 1966r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną I.S.-B. ur. w 1964r. oraz synem W.B. ur. w 1996r., który nie posiada majątku. Z żoną wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej. Rodzina wynajmuje dom od K.B. K.B. zatrudniony jest w firmie "H", na podstawie umowy o pracę, na stanowisku dyrektora ds. inwestycji, z wynagrodzeniem w wysokości 1 239,16 zł., netto, miesięcznie (brutto 1759 zł.). W 2014r. uzyskał on dochód w wysokości 23 303, 88 zł., przy przychodzie na poziomie 24 638,88 zł. Wnioskodawca jest również właścicielem 50 % udziałów w "P" sp. j. Spółka ta w 2014r. nie przyniosła jednak żadnego przychodu. I.S.-B zatrudniona jest w "Firmie Handlowo Usługowej W.B.", na podstawie umowy o pracę, na stanowisku pracownika administracji, z wynagrodzeniem w wysokości 676,08 zł., netto, miesięcznie (brutto 875 zł.) oraz w firmie "H", na podstawie umowy o pracę, na stanowisku pracownika administracji, z wynagrodzeniem w wysokości 630,08 zł., netto, miesięcznie (brutto 875 zł.). W 2014r. uzyskała ona dochód w wysokości 18 077,95 zł., przy przychodzie na poziomie 20 080 zł. Jest ona również właścicielką 3% udziałów w "M". Spółka ta w 2014r. nie przyniosła żadnego przychodu. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłatę za energię elektryczną, gaz , wodę w wysokości ok. 1000 zł. – 1300 zł., koszty wyżywienia , ubrań – 1500 zł. Wnioskodawca podał , iż ani on ani żona nie posiadają kont bankowych i lokat bankowych. Strona skarżąca nie posiada ponadto nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 15 803 zł. Suma ta ponad dwanaście razy przewyższa dochody wnioskodawcy i ponad sześć razy przewyższa łączny miesięczny dochód małżonków. Nie maja oni natomiast żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych , które mogłyby ulec spieniężeniu. W świetle przedstawionych okoliczności suma ta jest więc poza możliwościami płatniczymi strony skarżącej. Stąd też w aspekcie przesłanek przyznania prawa pomocy przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).