I SA/Kr 1317/13

|Sygn. akt I SA/Kr 1317/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Grażyna Firek, Protokolant st.sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r., sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 6 czerwca 2013 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania, - uchyla zaskarżoną decyzję - Zaskarżoną decyzją z 6 czerwca 2013r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z 15 kwietnia 2013r. nr [...]. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: A. Sp. z o.o. w K. wystąpiła z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności wynikających ze wskazanych tytułów wykonawczych dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Spółka podniosła, że działa na rynku od 2006r. zajmując się importem włoskich artykułów spożywczych oraz wina. W roku 2008 w następstwie kryzysu walutowego i dużego spadku wartości złotego, a także praktyk konkurencyjnych przedsiębiorstw utraciła płynność finansową i stała się niewypłacalna. Ponadto spółka wskazała, że zgodnie z ustawą z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. dalej -u.s.u.s.), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 pkt 3 ust 2 u.s.u.s., całkowita nieściągalność zachodzi, gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w prawie upadłościowym (art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze, tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1361 ze zm.). W dniu 20 stycznia 2012r. Sąd Rejonowy w K, Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek A. Sp. z o.o. o ogłoszenie upadłości, ponieważ wartość majątku dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania (sygn. akt: [...]). Decyzją z 14 marca 2012r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz przez płatnika. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 19 czerwca 2012 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżoną decyzję w części umarzającej postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych i umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz utrzymał w mocy decyzję organu w pozostałym zakresie. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 listopada 2013r. sygn. akt: I SA/Kr 1418/12 uchylono powyższe decyzje. Sąd podzielił argumentację organu co do umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne pracowników w część finansowanej przez ubezpieczonych. Sąd jednak zdecydował o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości, gdyż decyzja nie wskazuje jakie konkretnie składki i w jakiej wysokości zostały uznane przez organ za niepodlegające umorzeniu. Wskazano, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć merytorycznie kwestię umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz należności (innych niż składki) z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Decyzją z 15 kwietnia 2013r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w związku z powyższym wyrokiem: 1. umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych z uwagi na jego bezprzedmiotowość, jak również 2. umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika w związku z art. 28 ust 3a u.s.u.s. "A" Sp. z o.o. w K. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, że organ nie wziął pod uwagę stanu całkowitej nieściągalności należności i nie zastosował art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 u.s.u.s., ani nie wykazał niezasadności wniosku. Ponadto organ nie wyjaśnił, dlaczego w sprawie miałby znaleźć zastosowanie właśnie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., skoro zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 2 ustawy, a spółka dostarczyła dokumenty potwierdzające wystąpienie przesłanek całkowitej nieściągalności, w szczególności w postaci postanowienia sądu upadłościowego oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów postępowania oraz sprawozdanie nadzorcy sądowego, że spółka nie posiada majątku. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ rentowy w zakresie składek za pracowników w części finansowej przez ubezpieczonych ustalił, że na koncie spółki figurują, między innymi, zaległości z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. W przepisie tym ustawodawca użył sformułowania "nie stosuje się", co oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na w/w przepisach. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak i negatywnego. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc badanie istnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 ustawy. W związku z tym właściwym rozstrzygnięciem co do składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz.1071 ze zm. dalej-K.p.a.). Brak jest bowiem przedmiotu postępowania, w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z art. 105 § 1 K.p.a., jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jeżeli zaś chodzi o składki za pracowników w części finansowanej przez płatnika stwierdzono, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 28 ust. 3a, który stwarza możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacji wystąpienia ważnego interesu osoby zobowiązanej do ich opłacania. Przepis ten ma jednakże zastosowanie tylko do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (czyli osób prowadzących działalność gospodarczą na ich własne ubezpieczenia), dlatego w stosunku do należności za pracowników, choć opłacanych ze środków własnych płatnika, nie ma zastosowania zastrzeżenie zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez płatnika, nie ma do nich zastosowania zastrzeżenie zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwym rozstrzygnięciem w tym zakresie jest więc umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Wyżej wymienione składki mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Ponadto zaznaczono, że w celu poprzedzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego mającego za zadanie badanie przesłanki całkowitej nieściągalności, spółka została skutecznie wezwana do usunięcia braków wniosku poprzez złożenie wymienionych oświadczeń i dokumentów niezbędnych do udzielenia pomocy publicznej, w szczególności poprzez złożenie oświadczenia, o jaki rodzaj pomocy się ubiega (pomoc de minimis, pomoc indywidualną na restrukturyzację, pomoc indywidualną z uwagi na klęskę żywiołową lub pomoc indywidualną z uwagi na inne nadzwyczajne zdarzenia), przedłożenie opisu charakteryzującego rodzaj i charakter prowadzonej działalności. Choć spółka została pouczona o skutkach niewykonania obowiązku, nie wywiązała się z nałożonego obowiązku. Pismem z 15 czerwca 2013r. spółka została poinformowana, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 64§2 K.p.a., wniosek spółki o umorzenie należności pozostawił bez rozpoznania. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania w sprawie, organ ocenił prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów ale także pod kątem przepisów, mających zastosowanie w niniejszej sprawie i działając na podstawie art. 138§1 pkt 2 K.p.a. orzeczono jak w osnowie decyzji. Od powyższej decyzji spółka złożyła skargę w zakresie umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz utrzymania w mocy decyzji ZUS z 14 kwietnia 2013r. w pozostałym zakresie, zarzucając naruszenie: 1. art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie skutkujące umorzeniem postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez płatnika, 2. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że u płatnika nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w sytuacji, gdy sąd upadłościowy oddalił wniosek spółki o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów postępowania, 3. art. 7 K.p.a. poprzez niezbadanie sytuacji finansowej płatnika i jego możliwości płatniczych, 4. art. 11 w zw. z art. 107§1 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego skutkujące niewyjaśnieniem przesłanek i powodów umorzenia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za pracowników. W konsekwencji skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne pracowników. Spółka powtórzyła w skardze wywody zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując ponadto, od roku nie prowadzi działalności i nie ma żadnych możliwości płatniczych. Odpowiadając na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1§1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z §2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145§1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd obecnie rozpoznający sprawę jest związany poglądem prawnym zawartym w wyroku WSA w Krakowie z 14 listopada 2012r. sygn. akt: I SA/Kr 1418/12 podobnie jak był nim związany organ administracji ponownie wydający decyzję. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Co istotne, cyt. wyrok stał się prawomocny bowiem żadna ze stron nie złożyła skargi kasacyjnej w przewidzianym terminie do jej wniesienia. Oceniając zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że jest ona wadliwa. Odnosząc się do pkt I decyzji z 15 kwietnia 2013r. wskazać należy, że organ ponownie rozpoznając sprawę w pełni zastosował się do wytycznych WSA w Krakowie zawartych w wyroku z 14 listopada 2012r. sygn. akt: I SA/Kr 1418/12. Decyzja ta (w pkt I) wydana została na podstawie art. 105§1 k.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. W rozpoznanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością ze względu na przyczyny przedmiotowe spowodowane brakiem podstaw prawnych do rozstrzygnięcia wniosku Spółki o umorzenie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami. Stosownie bowiem do brzmienia art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. Ostatnie z wymienionych przepisów stanowią natomiast podstawę do umarzania należności z tytułu składek, rozkładania ich na raty i odraczania terminu ich płatności. Z powyższego wynika zatem w sposób jednoznaczny, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tym zakresie. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, który to wniosek wszczął postępowanie. Organ zobligowany był więc do umorzenia postępowania w tym zakresie. Jeśli chodzi o pkt II decyzji z 15 kwietnia 2013r. to wskazać należy, że organ niezasadnie zastosował instytucję umorzenia postępowania na podstawie art. 105§1 k.p.a. w części odnoszącej się do umarzania składek finansowanych przez płatnika na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Jeżeli organ uprzednio pozostawił (w tej części) wniosek bez rozpatrzenia, działając na podstawie art. 64§2 k.p.a., to nie toczyło się żadne postępowanie w tym przedmiocie zatem nie można było umorzyć postępowania na podstawie art. 105§1 k.p.a. którego nie było. Nie można umorzyć postępowania, które się nie toczy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wykładnię prawa zawartą w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku i rozpatrzy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie z art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 105§1 k.p.a. orzekł jak w sentencji.