I SA/Kr 1319/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. A. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2009 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 24 września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego A. A. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. We wniosku skarżący podniósł, że nie posiada żadnych oszczędności i dochodów, jest sam, bez rodziny, bez pracy i zasiłku dla bezrobotnych i utrzymuje się dzięki pomocy Fundacji [...]. Jako majątek skarżący wykazał ¼ domu po rodzicach. W piśmie z dnia 21 października 2009 r. A. A. podał dodatkowo, że zamieszkuje w domu przy ul. Ż. w K., który stanowi współwłasność jego i siostry i nie ponosi żadnych opłat, gdyż odcięty został gaz, woda i prąd, albowiem nie miał kto tych mediów opłacać. Wnioskodawca załączył również zaświadczenie ze Zgromadzenia Sióstr [...] w K. o korzystaniu od dnia 22 września 2009 r. z obiadów wydawanych w prowadzonej przez zakonnice stołówce. Postanowieniem z dnia 30 października 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw. Pismem z dnia 5 stycznia 2010 r. skarżący został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) o złożenie dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym. W szczególności o odniesienie się do wynikającej z akt sprawy informacji, iż oprócz ¼ części domu po rodzicach jest współwłaścicielem i innych nieruchomości w K. oraz B. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego źródła dochodu, nie korzysta z pomocy społecznej w żadnej formie, żywi się natomiast w Fundacji Sióstr [...], nie ma obciążeń kredytowych, nie płaci za czynsz, gaz, prąd i wodę, nie posiada oszczędności. Stwierdził również, że nie ukrywa, iż w sądzie toczyła się sprawa o dział spadku i zniesienie współwłasności. Jednak z uwagi na "wprowadzenie fałszywych dowodów" skarżący oświadczył, że będzie się starał o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy wynika zatem, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu skarżący A. A. nie wykazał, aby spełnił przesłanki konieczne dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. W tym miejscu należy podnieść, że Sąd uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego, iż nie uzyskuje on żadnego dochodu w sytuacji, gdy jednocześnie oświadczył, że nie korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej (oprócz stołowania się w stołówce Zgromadzenia Sióstr [...] w K., przy czym z zaświadczenia znajdującego się na karcie nr 21 akt sądowoadministracyjnych nie wynika, by stołówka ta wydawała całkowicie darmowe posiłki), nie ma żadnych obciążeń kredytowych i nie zaciągnął żadnych pożyczek. Poza tym należy zaznaczyć, że wnioskodawca nie stara się o zmianę swojej, jak twierdzi, trudnej sytuacji finansowej i życiowej poprzez efektywne poszukiwanie pracy. Skarżący oświadczył, że jest bezrobotny, ale jednocześnie nie wykazał, by zarejestrował się w urzędzie pracy, nie wykazał także, by podejmował jakiekolwiek próby znalezienia zatrudnienia. Ponadto niewiarygodne są również w opinii Sądu twierdzenia wnioskodawcy dotyczące braku środków finansowych na opłacanie rachunków za media, gdyż skarżący nie udokumentował powyższego twierdzenia na wezwanie Sądu i nie przedłożył np. nieopłaconych rachunków dla zobrazowania, iż obciążające go opłaty nie zostały faktycznie uiszczone. Nie przedłożył także żadnych dowodów dokumentujących fakt odcięcia dostępu do mediów z uwagi na rzekome zaległości w opłatach. Jedynie w aktach administracyjnych sprawy (k. 43) znajduje się protokół zdjęcia licznika energii elektrycznej w domu przy ul. Ż. w K. z dnia 28 lutego 2003 r. , ale z adnotacją, że urządzenie zdjęto na prośbę odbiorcy, gdyż odbiorca wyprowadza się. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący posiada znaczny majątek w postaci mieszkania o pow. 20 m kw., ¼ części domu odziedziczonego po rodzicach, współwłasności nieruchomości o nr ew. 233 o pow. 3,67 ha położonej przy ul. Ż. w K. i działki budowlanej o nr ew. [...] o pow. 0,1018 ha położonej w B. (pismo Sądu Rejonowego [...] z dnia 27 kwietnia 2009 r. - k. 97 akt administracyjnych). Oprócz ¼ domu odziedziczonego po rodzicach skarżący nie wykazał w/w nieruchomości we wniosku o udzielenie prawa pomocy, co również pozbawia wiarygodności jego twierdzenia odnośnie do braku jakichkolwiek środków utrzymania. Istnieje zatem realna możliwość pozyskania odpowiednich funduszy poprzez najem, dzierżawę, czy sprzedaż w/w nieruchomości. Nie stoi temu na przeszkodzie ubieganie się przez A. A. o ewentualne wznowienie postępowania w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności. Instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się wnioskodawca w niniejszej sprawie, możliwe jest zatem wyjątkowo, w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 545/09, niepubl.). Jak wskazano wyżej na gruncie niniejszej sprawy sytuacja taka nie ma miejsca, skarżący jest bowiem właścicielem nieruchomości, a jego twierdzenia o całkowitym braku środków do życia Sąd z w/w względów uznał za niewiarygodne. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.