I SA/Kr 1319/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.A. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2010 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 9 września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął powtórny wniosek skarżącego A.A. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. We wniosku skarżący podniósł, że utrzymuje się ze świadczenia rentowego w kwocie 450 zł nie posiada żadnych oszczędności, ani wartościowych przedmiotów, nie stać go na zakup lekarstw , ubioru i środków służących do higieny osobistej. Jako majątek skarżący wykazał ¼ domu po zmarłych rodzicach, czyniąc jednocześnie adnotację o toczących się sprawach spadkowych. W piśmie z dnia 8 października 2010 r. A.A. podał dodatkowo, że zamieszkuje w domu przy ul. Ż. w K., który stanowi współwłasność jego i siostry i nie ponosi żadnych wydatków, gdyż niczego nie opłaca, ponieważ nie ma pieniędzy. Nie posiada również kont bankowych i nie wypełnia zeznania podatkowego. Skarżący oświadczył również, że mieszkanie, w którym zamieszkuje ma chyba 3,5 na 2,5 m, nie posiada nadto wypisu z ksiąg wieczystych. Postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw, podnosząc iż nie ma pieniędzy na to, aby uzyskać odpis z KW, nie posiada innych nieruchomości, bowiem toczą się sprawy w sądach. Utrzymuje się z renty. Pismem z dnia 27 grudnia 2010 r. skarżący został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) o złożenie dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym. W szczególności o odniesienie się do wynikającej z akt sprawy informacji, iż oprócz ¼ części domu po rodzicach jest współwłaścicielem i innych nieruchomości w K. oraz B., a także o wykazanie w jaki sposób i w jakim zakresie zmieniła się sytuacja skarżącego od dnia rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. od dnia 22 lutego 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej, nie ma obciążeń kredytowych, za to ma zaległości w opłatach za prąd i wodę, na dowód czego przedłożył wezwanie do zapłaty z E. Sp. z o.o. na kwotę 456,33 zł oraz fakturę z dnia 10 listopada 2010 r. z terminem płatności na dzień 1 grudnia 2010 r. dotyczącą opłat za wodę i ścieki na kwotę 22,63 zł. Skarżący stwierdził również, że nie wie, jaka jest wielkość zajmowanego przez niego lokalu oraz że w stosunku do pozostałych nieruchomości toczą się sprawy sądowe, albowiem sąd wydał postanowienie spadkowe na podstawie fałszywych zeznań świadków. Skarżący dołączył również potwierdzenie odbioru przekazu pocztowego z ZUS na kwotę 538,13 zł wypłaconą tytułem świadczenia rentowego z ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy wynika zatem, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu skarżący A.A. nie wykazał, aby spełnił przesłanki konieczne dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika – pomimo przeciwnych w tej materii twierdzeń skarżącego - że posiada on znaczny majątek w postaci mieszkania o pow. 20 m kw., ¼ części domu odziedziczonego po rodzicach, współwłasności nieruchomości o nr ew. 233 o pow. 3,67 ha położonej przy ul. Ż. w K. i działki budowlanej o nr ew. [...] o pow. 0,1018 ha położonej w B. (pismo Sądu Rejonowego z dnia 27 kwietnia 2009 r. - k. 97 akt administracyjnych). Oprócz ¼ domu odziedziczonego po rodzicach skarżący nie wykazał w/w nieruchomości we wniosku o udzielenie prawa pomocy, co pozbawia wiarygodności jego twierdzenia odnośnie do braku jakichkolwiek środków utrzymania. Istnieje bowiem realna możliwość pozyskania odpowiednich funduszy poprzez najem, dzierżawę, czy sprzedaż w/w nieruchomości. Nie stoją temu na przeszkodzie prowadzone postępowania sądowe w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący obecnie jest właścicielem powyższych nieruchomości i może nimi swobodnie dysponować. Skarżący posiada nadto stałe źródło dochodu w postaci świadczenia rentowego wynoszącego 538,13 zł netto (a nie jak twierdzi sam wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy w kwocie 450 zł brutto), co wynika z załączonego na wezwanie Sądu potwierdzenia wypłaty renty za grudzień 2010 r., nie ma też nikogo na utrzymaniu, bowiem sam prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący nie podał natomiast, pomimo stosownego wezwania, jakie ponosi szacunkowe koszty utrzymania i wyżywienia, a także stałe opłaty, co uniemożliwia ocenę realnych możliwości finansowych skarżącego oraz ocenę jego sytuacji materialnej. Skarżący przedłożył jedynie fakturę na kwotę 22,63 zł za wodę i ścieki. Nie wynika z niej natomiast, czy została opłacona, czy też nie. Wykazał natomiast zaległość w opłatach za prąd, co jednak nie zmienia oceny Sądu, zważywszy na fakt, że jest to jedyny nieuregulowany dług skarżącego, który oświadczył, że nie ma żadnych kredytów i pożyczek. Zatem z tak ogólnikowych informacji i niekompletnych danych zawartych we wniosku oraz późniejszych pismach nie wynika, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Istotne w niniejszej sprawie jest również to, że wniosek z dnia 9 września 2010 r. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2010 r. WSA w Krakowie oddalił wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, dlatego też obecnie skarżący został wezwany o wykazanie w jaki sposób i w jakim zakresie zmieniła się jego sytuacja, która skutkowałaby możliwością ponownego ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie udzielił w tej materii żadnej informacji, zaś z akt sprawy wynika, że nic nie zmieniło się w sytuacji wnioskodawcy oprócz wykazania przez niego dochodu w kwocie 538,13 zł (w pierwszym etapie w ogóle nie wykazywał dochodu), należy zatem przyjąć, że sytuacja ta uległa polepszeniu, a nie pogorszeniu, co czyni powtórny wniosek niezasadny i niedopuszczalny. Instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się wnioskodawca w niniejszej sprawie, możliwe jest zatem wyjątkowo, w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 545/09, niepubl.). Jak wskazano wyżej na gruncie niniejszej sprawy sytuacja taka nie ma miejsca, skarżący jest bowiem właścicielem nieruchomości, ma stały dochód i nie wykazał żadnych obciążeń. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.