I SA/Kr 1324/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata W dniu [...] października 2008 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. J. o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr:[...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji samochodu marki P. P.. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J. J. i synem P. J. Źródłem utrzymania skarżącej jest prowadzona działalność gospodarcza. Za okres od 1 stycznia 2008 roku do 31 sierpnia 2008 roku firma skarżącej poniosła stratę w wysokości 3.702,61 zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochody z renty w wysokości 575,09 zł netto, zaś syn P.J. nie pracuje, jest studentem Uniwersytetu [...]. Skarżąca nie posiada żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Mąż skarżącej przebywa pod stałą opieką lekarską. W opłatach i studiach pomaga finansowo matka J. J. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje między innymi ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 w/w ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia) nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie prawa pomocy stanowi dofinansowanie jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, niepubl.) W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach związanych z postępowaniem sądowym, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, zaś jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy zarówno skarżąca, jak i jej mąż uzyskują dochody. Mąż skarżącej pobiera świadczenie rentowe w wysokości 575,09 zł, zaś skarżąca uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej prowadzonej w dwóch placówkach handlowych: w W. oraz w C. Z załączonego bilansu za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 roku wynika, że obrót firmy skarżącej wyniósł 87.822,56 zł, przy wydatkach 91.525,17 zł. Wykazana przez wnioskodawczynię strata z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.702,61 zł nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Skarżąca nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą. Generuje przychody, a zatem na bieżąco obraca znacznymi środkami pieniężnymi. Ma zatem możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jeśli jego udział uznaje za konieczny. Na marginesie należy dodać, że na obecnym etapie postępowania sądowego udział fachowego pełnomocnika nie jest niezbędny, gdyż sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto, stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego Sąd ma obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności oraz skutkach zaniedbań (art. 6 w/w ustawy). Uzupełnieniem tej regulacji jest przewidziany w art. 140 § 1 ustawy obowiązek Sądu pouczania stron działających bez adwokata lub radcy prawnego o terminie i trybie zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zmianami).