I SA/Kr 1324/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek Sędziowie: Sędzia WSA Maja Chodacka (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 13 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 18 czerwca 2020r., nr [...]. 1.1. Zaskarżoną decyzją z dnia 13 października 2020r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję z dnia 18 czerwca 2020r. nr [...] odmawiającą E. P. (dalej: skarżąca) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r. 1.2. Jak wynika z akt sprawy skarżąca we wniosku z dnia 21 kwietnia 2020r., ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020r. za skarżącą jako osobę prowadzącą działalność, opłacającą składki wyłącznie za siebie, wskazując przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek, tj. marzec 2020. 1.3. Decyzją z dnia 18 czerwca 2020r. ZUS odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności wobec ZUS za okres od marca do maja 2020r. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 31zo ust. 2b ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.), z której wynika, iż na wniosek płatnika składek będącego przedsiębiorcą, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 kwietnia 2020r. do dnia 31 maja 2020r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1: nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. albo był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł. Stwierdzono, że we wniosku z 21 kwietnia 2020r. skarżąca wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020r., wskazując przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym i osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek, tj. marzec 2020. W związku z powyższym, stwierdzono, że Zakład odmawia zwolnienia z opłacania należności za ww. okres z uwagi na fakt, że ustawa nie przewiduje zwolnienia z opłacenia składek za marzec 2020r. i nieprawidłowo został wskazany przychód uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek. 1.4. Strona skarżąca nie zgodziła się z decyzją ZUS i pismem z dnia 23 czerwca 2020r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skarżąca zakwestionowała zapadłe rozstrzygnięcie i domagała się wyjaśnienia dlaczego odmówiono jej wnioskowanego wsparcia. 1.5. Zaskarżoną decyzją z 12 października 2020r. orzeczono jak na wstępie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołując się do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa stwierdził, że 18 czerwca 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] wydał decyzję odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres marca do maja 2020r., ponieważ na dzień 29 lutego 2020r. skarżąca była zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu ulgi na start, zatem zwolnienie przysługuje jej za okres kwietnia do maja 2020r. Jak wskazano w dniu 17 czerwca 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował skarżącą o możliwości umorzenia składek za wskazany, okres oraz o konieczności sprostowania lub złożenia nowego wniosku RDZ z prawidłowym zakresem żądania. Skarżąca nie skorzystała z takiej możliwości wobec czego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję o odmowie zwolnienia z opłacania należności za okres od marca do maja 2020r. 1.6. Na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zakwestionowała wydaną decyzję wyrażając swoje niezadowolenie ze sposobu udzielania wsparcia przedsiębiorcom przez ZUS. 1.7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. 2.1. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 135 cyt. ustawy Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. 2.2. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] doszło do naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2.3. W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że w pełni podziela argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 czerwca 2021r. sygn. akt III SA/Po 107/21 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 5 października 2021r., sygn. akt I SA/Gd 706/21 i przyjmuje je za własne. 2.4. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z treścią art. 31 zo ust. 2b cytowanej ustawy na wniosek płatnika składek będącego przedsiębiorcą, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 kwietnia 2020r. do dnia 31 maja 2020r. jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1: 1) nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. albo 2) był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł. Jednocześnie zauważyć należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321) miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. drugie Kodeksu postępowania administracyjnego fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z kolei przepis art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 1994 roku, sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 roku, sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366). Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści Mając na względzie powołane przepisy postępowania Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zgromadzony materiał dowodowy, jak i uzasadnienia prawne i faktyczne decyzji wydanych w sprawie naruszają przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). 2.5. W zaskarżonej decyzji ZUS twierdząc, że wobec tego, że skarżąca na dzień 29 lutego 2020r. była zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu ulgi na start zwolnienie przysługuje za okres od kwietnia do maja 2020 – nie podał żadnej podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia. Organ wskazuje również na treść pisma z dnia 17 czerwca 2020r., które to miało informować skarżącą o możliwości i warunkach umorzenia składek za ww. okres, jednak w aktach administracyjnych brak jest tego pisma. W świetle powyższego niezbędnym jest, z uwagi na powyższe braki, powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez ZUS na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że brak było podstaw, aby udzielić skarżącej wnioskowanego zwolnienia za wskazany okres. W warunkach niniejszej sprawy kwestia ta nie jest możliwa do rozstrzygnięcia zarówno ze względu na braki w przedstawionym materiale dowodowym, jak i zdawkowe uzasadnienia wydanych decyzji. Uzasadnienia prawne i faktyczne wydanych decyzji nie dały podstaw Sądowi aby stwierdzić, czy rzeczywiście, jak twierdzi organ, skarżąca nie była uprawiona lub też nie spełniła wymogów dla uzyskania wnioskowanej pomocy. Organ nie wyjaśnił dlaczego i na podstawie jakich konkretnie przepisów prawa odmówiono pomocy skarżącej. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Nie jest zaś rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia oraz – jak już wyżej wyjaśniono – w uzupełnianiu postępowania dowodowego. Obowiązki te spoczywają na organie. Sąd nie może przy tym oprzeć się na wyjaśnieniach ZUS zaprezentowanych w odpowiedzi na skargę, bowiem nie mogą one stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji. 2.6. W związku z powyższym Sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z 18 czerwca 2020r. Ponownie rozpoznając sprawę, organ - kierując się normą określoną w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku.