I SA/Kr 1339/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 października 2017 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2008 r. p o s t a n a w i a I) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części; II) w pozostałej części wniosek oddalić A. W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną S. W.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.505 zł i stanowi go świadczenie emerytalne wnioskodawcy w wysokości 2.755 zł i świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 750 zł. W skład majątku skarżącego i jego żony wchodzi nieruchomość rolna położona w P. o powierzchni 1,2160 ha i szacunkowej wartości 31.616 zł obciążona hipoteką przymusową na ponad 1 mln zł. Nieruchomość ta nie jest wykorzystywana rolniczo. Skarżący jest współwłaścicielem (wraz z córką) samochodu Mercedes Benz, rok produkcji 2004 o wartości 20.000 zł. Posiada także na rachunku w CDM Pekao S.A. akcje o wartości ok. 13.000 zł zajęte przez Urząd Skarbowy [...]. Wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: czynsz 440 zł, energia elektryczna i gaz 350 zł, telefon i internet 150 zł, koszty leczenie 600 zł, koszty rehabilitacji 200 zł, ubezpieczenie majątku 60 zł, renta planistyczna 480 zł i wyżywienie 1.200 zł (600 zł na osobę). Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż zarówno on, jak i jego żona osiągają dochody wyłącznie z emerytury w kwotach netto 2.755 zł i 750 zł. Nie posiadają innych dochodów. Obydwoje, bez osób trzecich, pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. A. W. wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakreślonym terminie przesłał dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. Wynika z nich, że skarżący wraz z żoną zamieszkują w mieszkaniu stanowiącym własność ich córki, R. W.-H.. Wnioskodawca ponowi wszelkie koszty związane z utrzymaniem tego mieszkania. Wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego za luty 2018 r. wyniosła 2.755,39 zł, a jego żony 750 zł. W roku 2017 A. W. osiągnął dochód z emerytury w wysokości 40.221,98 zł, a z pozarolniczej działalności gospodarczej 13.123,15 zł przy przychodzie w wysokości 93.973,90 zł (na podstawie PIT-36). S. W. osiągnęła w 2017 roku przychód z emerytury w wysokości 12.939,88 zł (na podstawie PIT-40). Skarżący posiada rachunek bankowy firmowy w Banku Spółdzielczym Rzemiosła, którego saldo na dzień 2 lutego 2018 r. wynosiło 0 zł. Posiada też rachunek w Banku Zachodnim WBK S.A., który jest nieczynny od kwietnia 2014 r. (brak na nim obrotów). Wydatki miesięczne za energię elektryczną wynoszą 256,90 zł (za luty 2018 r.), za czynsz 443,38 zł (plus dopłata z tytułu rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania 297,17 zł), za usługi telekomunikacyjne 76,89 zł i 100,17 zł. Ubezpieczenie mieszkania kosztuje 689 zł rocznie, ubezpieczenie samochodu 2.204 zł, podatek od nieruchomości 87 zł, a podatek rolny 160 zł. Skarżący w kwietniu 2016 r. zaciągnął kredyt w wysokości 3.510 zł na zakup telewizora, a wysokość miesięcznej raty wynosi 117 zł. Do pisma z dnia 14 lutego 2018 r. skarżący załączył także kopię tytułu wykonawczego z dnia 28 września 2017 r. oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 5 lutego 2018 r. (suma dochodzonych należności 9.143,16 zł), a także kopie 10 paragonów za zakup lekarstw opiewających na kwoty od 37,58 zł do 569 zł, 7 paragonów za usługi medyczne na kwoty od 30 zł do 800 zł, rachunku za poradę dietetyczną na kwotę 50 zł i faktury za okulary na kwotę 2.719,30 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypowania stron w kosztach postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jego możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. Orzekający wziął pod uwagę okoliczność, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie A. W. złożył do tut. Sądu skargę zarejestrowaną pod sygn. akt I SA/Kr 1340/17, a suma wpisów sądowych w tych sprawach wynosi 2.108 zł (608 zł + 1.500 zł). W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie A. W. uwiarygodnił, że nie posiada obecnie dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych. Aktualnie jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości 2.755,39 zł (dane za luty 2018 r.). Pozostająca we wspólnym gospodarstwie żona pobiera emeryturę w wysokości 750 zł. Łączne dochody, małżonków wynoszą zatem 3.505,39 zł. Ze względu na stan zdrowia skarżący ponosi znaczne wydatki na konieczne leczenie i rehabilitację, które w stosunku do uzyskiwanych dochodów są bardzo wysokie (600 zł + 200 zł). Załączone do wniosku paragony za zakup lekarstw opiewają na znaczne kwoty (408,38 zł, 569 zł, 98,23 zł, 276,54 zł, 242,77 zł, 49,99 zł). Majątek skarżącego w postaci nieruchomości rolnej położonej w Pobiedniku jest zabezpieczony hipoteką przymusową na kwotę ponad 1 mln zł. Wnioskodawca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że wniosek strony może podlegać częściowemu uwzględnieniu, tj. w zakresie połowy należnych w sprawie kosztów sądowych. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony z następujących powodów. Sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. A. W. ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe (zamieszkuje w mieszkaniu córki), a uzyskiwany przez niego dochód z emerytury ma charakter stałego źródła utrzymania. Powyższe oznacza, że stronie nie grozi całkowite pozbawienie środków do życia. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie niewielkich nawet oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Ponadto jak wynika z ogólnie dostępnych danych (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) do końca ubiegłego roku wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą pod firmą A. W. Kompleksowe Wykonawstwo Robót Budowlanych i Remontowych. Od 1 stycznia 2018 r. działalność ta została zawieszona. W roku 2017 przychód strony z tego źródła wyniósł 93.973,90 zł, przy kosztach jego uzyskania 80.850,75 zł, co dało dochód 13.123,15 zł. Prowadzona działalność stanowiła dodatkowe – obok świadczenia emerytalnego - źródło utrzymania strony. Analiza przepływu środków finansowych na rachunku bankowym skarżącego w Banku Spółdzielczym Rzemiosła wskazuje, że co prawda na dzień 2 lutego 2018 r. saldo tego rachunku było zerowe, to jednak po dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na rachunku tym znajdowały się środki finansowe w wysokości wielokrotnie przekraczającej należne koszty sądowe. Na dzień 1 grudnia 2017 r. saldo tego rachunku bankowego wynosiło 17.114,43 zł, a na dzień 22 grudnia 2017 r. 27.384,93 zł. W dniu 27 grudnia 2017 r. skarżący dokonał wypłaty z rachunku kwoty 20.000 zł, w dniu 4 stycznia 2018 r. wypłacił kolejną transzę 20.000 zł, a w dniu 9 stycznia 2018 r. wypłacił kwotę 6.000 zł. Okoliczności te nie pozostają bez wpływu na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Potwierdzają bowiem, że skarżący dysponował środkami finansowymi, z których mógł poczynić oszczędności na pokrycie choćby części kosztów sądowych związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. W analizowanej sytuacji materialnej A. W. zwolnienie go od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia 1/2 części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżącego na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.