I SA/Kr 1343/13

Kraków, dnia 12 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosków W.Ś. i A.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi W.Ś. i A.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 18.06.2013r., nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od 1 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. postanawia: oddalić wnioski w całości. Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 listopada 2013r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżących od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi a w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Małżonkowie W. Ś. i A.Ś. w dniu 29 kwietnia 2014r. złożyli kolejny wniosek na formularzu PPF domagając się zwolnienie ich z kosztów opłaty kancelaryjnej, a w dniu 22 maja 2014r. wraz ze skargą kasacyjną, wnieśli o zwolnienie ich z kosztów opłaty sądowej. W dniu 12 września 2014r. wnioskodawcy wraz z pismem procesowym, stanowiącym odpowiedź na wystosowane do nich wezwanie, złożyli ponowny wniosek o zwolnienie ich z kosztów opłaty sądowej. Postanowieniem z dnia 17 października 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wnioski w całości. W.Ś. i A.Ś. złożyli w terminie sprzeciw, zarzucając, iż w sposób nienależyty zbadano ich sytuację materialną, gdyż z racji braku miejsca na formularzu nie byli oni w stanie podać wszystkich prowadzonych przeciwko nim spraw egzekucyjnych oraz nie mieli wystarczającego czasu do zebrania i przedstawienia wszystkich dokumentów o jakie byli wzywani. W sprzeciwie skarżący rozszerzyli także swój wniosek domagając się wyznaczenia im pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. oznaczana dalej jako p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Regulacje w/w ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych istnieje prawomocne postanowienie z dnia 26 listopada 2013r., mocą którego referendarz sądowy zwolnił skarżących od wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skutek prawny tego postanowienia jest zatem taki, że jedynie żądanie wnioskodawców w zakresie opłaty od skargi zostało uwzględnione, natomiast reszta żądania w zakresie zwolnienia od całości kosztów sądowych tj. opłat sądowych, kancelaryjnych i innych, także przyszłych opłat (z wyjątkiem ustanowienia pełnomocnika z urzędu, który nie był wówczas wnioskowany) nie została uwzględniona. Wobec tego, aby uzyskać obecnie żądane zwolnienie od całości kosztów sądowych wnioskodawcy muszą wykazać, że nastąpiła zmiana istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę ich sytuacji materialnej. W ocenie sądu takie okoliczności nie wystąpiły, gdyż skarżący podali we wniosku nieomal tożsame dane co do kosztów utrzymania jakie były podstawą poprzednio wydanego postanowienia tj. bez wskazywania zmiany w zakresie dochodów podano koszty utrzymania na poziomie 2400 zł miesięcznie, a nie w wysokości 2300 zł, jak to miało miejsce w pierwszym wniosku. Zmiana ta jest nieznaczna i nie może mieć istotnego wpływu weryfikację dotychczasowej oceny wniosku. Nadto w później złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, a to z dnia 22 maja i 12 września 2014r. koszty utrzymania wyliczane zostały ponownie na kwotę 2300 zł. Wobec niewskazania nowych okoliczności oddalono w tym zakresie wnioski skarżących. Odnosząc się do zarzutów zawartych w sprzeciwie wskazać należy, iż podnoszone tam okoliczności nie zasługują na uwzględnienie. Brak miejsca na formularzu nie uniemożliwia przedstawienie swoich racji w odrębnym piśmie, a skarżący od złożenia wniosku do dnia wniesienia sprzeciwu mieli wystarczająco dużo czasu do zebrania i przedstawienia wszystkich dokumentów o jakie byli wzywani. Również wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie wnioskowanego prawa może nastąpić tylko, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść owych kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy Z art. 246 ustawy o p.p.s.a. wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winni byli przekonać sąd, że ich sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić trzeba, że skarżący nie przedstawili, pomimo wezwania z dnia 27 maja 2014r. dokumentów na dowód wysokości przelewu lub przekazu pobieranej emerytury za ostatni miesiąc. Zauważyć należy, że skarżący otrzymali to wezwanie 12 czerwca 2014r., a więc nie można przyjmować, że w okresie ponad trzech miesięcy nie było możliwe zgromadzenie stosownej dokumentacji. Ponadto skarżący nie dołączyli jej także do sprzeciwu od orzeczenia referendarza. Z przytoczonych okoliczności wynika, że skarżący w okresie od 12 czerwca 2014r. do 17 listopada 2014 r. nie nadesłali dokumentów, z których wynika wysokość wskazanej w oświadczeniu emerytury. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżący podają, iż wydatki na utrzymanie są niemal równe pobieranej emeryturze. Podsumowując, skarżący byli świadomi, że dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych niezbędne jest nadesłanie wszystkich dokumentów wskazanych w wezwaniu i pomimo tego nie przedstawili kluczowych dokumentów dotyczących dochodów. Sąd uznał zatem, że skarżący, na których spoczywał ciężar dowodu, iż znajdują się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie wykazali, że w zachodzą przesłanki do ustanowienia im pełnomocnika z urzędu. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.