I SA/Kr 1351/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013r na posiedzeniu niejawnym wniosku B.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 czerwca 2012r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 lutego 2013r. skarżący B.C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2012r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż poprzez uciążliwe kontrole skarbowe, działalność gospodarcza trwająca 4 lata została całkowicie sparaliżowana, a komis samochodowy w miejscowości Jawornik zlikwidowany. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci w wieku szkolnym. Rodzina utrzymuje się – jak wynika z formularza wniosku – ze świadczeń socjalnych w wysokości 750 zł. Jak wynika z dokumentów – są to świadczenia pielęgnacyjne oraz zasiłki rodzinne. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż skarżący posiada mieszkanie o po. 69 m2, małżonka zaś posiada nieruchomość rolną o pow. 0,20 ha zabezpieczoną przez Naczelnika US na poczet zaległości podatkowych. Nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Nie posiada samochodu. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnia, iż nie posiada kont bankowych, nie osiąga dochodu z posiadanej nieruchomości, wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru opłacali do listopada 2012r. teściowie, nie jest właścicielem samochodu ani maszyn rolniczych, koszty utrzymania to kwota 368 zł ( gaz i elektryka ) – czynsz natomiast jest nieopłacany i powstała zaległość w wysokości 3430,90 zł, co potwierdza stosownym zaświadczeniem - przedsądowym wezwaniem do zapłaty wystosowanym w dniu 8 lutego 2013r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Z" w M. Dodaje, iż pomoc teściów do lutego 2013r. wynosiła około 700-1000 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący przedstawia PIT 28 małżonki z 2011 oraz 2012 r oraz swój PIT 36 za 2011r. Z PITU 36 za 2011r. wynika, iż skarżący w roku tym osiągnął przychód w kwocie 197 520,93 zł ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz tzw. innych źródeł. Jednocześnie skarżący w uzupełnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż nie posiada żadnych innych dochodów za rok 2011 oraz 2012 oraz za miesiące styczeń, luty, marzec 2013r. oprócz tych wskazanych w zeznaniach rocznych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż skarżący nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego kosztów sądowych. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Dane zwarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącego w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno źródeł utrzymania skarżącego, rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Okoliczności tych skarżący nie wyjaśnił jednak w sposób precyzyjny i oczywisty. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał jedynie, iż utrzymuje się z dochodów osiąganych z tytułu świadczeń socjalnych. Jak tym czasem wynika z uzupełnienia wniosku – dochody z tytułu najmu osiągała również tak w 2011 jak i 2012 roku małżonka strony. Skarżący nie wyjaśnił i nie oświadczył jednoznacznie odpowiadzi na zasadnicze pytanie – czy nadal prowadzi działalność gospodarczą i czy osiąga z tego tytułu dochody. Wskazał, iż komis samochody w miejscowości J. został zlikwidowany ale nie jest to równoznaczne z likwidacją samej działalności gospodarczej. Tym bardziej, iż skarżący przedstawił PITY 28 i 36 za 2011 oraz 2012 rok, jednocześnie oświadczając, iż nie posiada żadnych innych dochodów za rok 2011 oraz 2012 oraz za miesiące od stycznia do marca 2013r. oprócz tych wskazanych w zeznaniach rocznych. Zeznania te wskazują jednak na dochody zarówno z najmu jak i działalności gospodarczej, stosunku pracy i innych źródeł. Tym bardziej, iż we wniosku pisemnym o przyznanie prawa pomocy, z dnia 7 listopada 2012r. sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego wskazano, iż skarżący utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy rodziny. Nie znalazło to twierdzenie potwierdzenia w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nie zostało w jakikolwiek sposób wyjaśnione i doprecyzowane w piśmie dodatkowym. A zatem występuje nieścisłość w oświadczeniach strony zawartych w formularzu wniosku a innych dokumentach, a to budzi poważne wątpliwości orzekającego co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy w chwili obecnej. Skarżący informuje Sąd, iż koszty pełnomocnika z wyboru pokrywali teściowie, natomiast od listopada 2012r. do kwietnia 2013r. Wynagrodzenie to nie jest pokrywane za zgodą pełnomocnika do kwietnia 2013r - równocześnie skarżący nie wyjaśnia, jak ta sytuacja ma się zmienić w miesiącu kwietniu 2013r i co ją spowoduje. Skarżący – jak wskazano - działa przez profesjonalnego pełnomocnika w tej sprawie jak i wielu innych prowadzonych przed tutejszym sądem ( sygn. akt I SA/Kr 594-603/12 ) pomimo, iż jego udział nie jest obligatoryjny na obecnym etapie postępowania sądowego. Nie jest przesłanka jednoznacznie przesądzająca o odmowie przyznania prawa pomocy, jednakże znacząco wpływa ona na ocenę możliwości płatniczych i finansowych rodziny skarżącego. Skarżący nie przedstawia zatem żadnych dokumentów potwierdzających aktualne swoje dochody wraz z określeniem ich źródeł. Wskazuje jedynie na dochody ze świadczeń socjalnych i pomocy rodziny i to potwierdza stosownymi decyzjami MGOPS w D. Orzekający zatem nie ma żadnej obiektywnej możliwości stwierdzić, z czego tak naprawdę - w chwili obecnej utrzymuje się rodzina, a jeśli z działalności gospodarczej – to jakiej wysokości są to dochody, czy też obrót pieniądza. Skarżący podaje jedynie, iż rodzinie pomagają rodzice i pomoc tę określa na kwoty od 700-1000 zł przy jednoczesnym określeniu wydatków na sumę około 368 zł i zaległościach czynszowych na kwotę ponad 3000 zł. Nie określenie i nie udokumentowanie przez skarżącego aktualnych ew. obrotów firmy, średnich dochodów osiąganych z tytułu działalności gospodarczej, prac dorywczych – jak to wskazano w piśmie z dnia 7 listopada 2012r. jako źródło aktualnych dochodów wnioskodawcy - przy jednoczesnym określeniu źródeł finansowych rodziny na sumy 700-1000 zł pomocy od rodziców oraz zasiłków rodzinnych - budzi wątpliwości co do wysokości tychże dochodów, z których pokrywane są wyliczone szczegółowo media i wszelkie koszty utrzymania rodziny. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Na marginesie należy zaznaczyć, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno bądź nie przedstawia żądanych dokumentów – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający ma bowiem wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego skarżącego, jego dochodów osiąganych z tytułu ew. działalności gospodarczej, prac dorywczych, faktycznych środków finansowych rodziny. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).