I SA/Kr 1351/12

Dnia 24 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B.C. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 kwietnia 2013r. sygn. akt I SA/Kr 1351/12 w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 29 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W dniu 11 lutego 2013r. skarżący B.C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2012r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok. Skarżący podał, że poprzez uciążliwe kontrole skarbowe, jego działalność gospodarcza została całkowicie sparaliżowana, a prowadzony przez niego komis samochodowy uległ likwidacji. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci w wieku szkolnym. Rodzina utrzymuje się ze świadczeń socjalnych w wysokości 750 zł oraz dzięki pomocy teściów, którzy przekazują na utrzymanie rodziny wnioskodawcy miesięcznie kwotę ok. 700-1000 zł. Z przedstawionych przez wnioskodawcę zeznań rocznych wynika, że jego żona uzyskała w 2012 r. przychód objęty ryczałtem w wysokości 1000 zł, a w 2011r. w wysokości 6000 zł. Dochód wnioskodawcy w 2011r. ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz tzw. innych źródeł wyniósł 9021,27 zł, a strata w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wyniosła 11.105,28 zł. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 69 m2, małżonka zaś posiada nieruchomość rolną o pow. 0,20 ha zabezpieczoną przez Naczelnika US Myślenice na poczet zaległości podatkowych. Poza tym, wnioskodawca nie posiada cennych ruchomości, oszczędności, samochodu, ani kont bankowych. Nie osiąga dochodu z posiadanej nieruchomości, wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru opłacili zaś jego teściowie. Jeżeli chodzi o koszty utrzymania to rachunki za gaz i prąd wynoszą 368 zł miesięcznie, czynsz natomiast jest nieopłacany, w związku z czym powstała zaległość w wysokości 3430,90 zł, co znajduje potwierdzenie w przedsądowym wezwaniu do zapłaty wystosowanym w dniu 8 lutego 2013r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Z" w M. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy zwolnienia od kosztów twierdząc, że istnieją wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego skarżącego, a każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową powinien zabezpieczyć środki finansowe na ten cel. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym raz jeszcze przedstawił swoją sytuację finansową i wskazał, że w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1501/12 został zwolniony od kosztów sądowych. Art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. u z 2012r. poz.270 ze zm. dalej- p.p.s.a.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. (sygn. akt: FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246§1 p.p.s.a. przysługuje w całości osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w części – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt: FZ 165/2004, niepubl.). Z powyższych powodów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, które w pełni podziela tut. Sąd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z 22 grudnia 2002r., sygn. akt: OZ 862/04, niepubl.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2008r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009r. (M.P. Nr 55, poz. 499), od 1 stycznia 2009r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1.276,00 zł. Ponadto z ugruntowanego już orzecznictwa wynika, iż obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronie bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Wysokość opłaty oceniana jest bowiem w świetle okoliczności faktycznych sprawy, odnoszących się do zdolności skarżącego do jej uiszczenia (por. orzecz. Webb przeciwko Wielkiej Brytanii, skarga nr 9353/81, czy Kreuz I przeciwko Polsce z dnia 19.06.2001 r., skarga nr 28249/95). W ocenie tut. Sądu skarżący wykazał, że zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. W chwili obecnej jego 5-cio osobowa rodzina utrzymuje się z kwoty rzędu 1450-1750 zł miesięcznie, z czego minimum połowa pochodzi z pomocy rodziny. Przedstawione zeznania podatkowe potwierdzają, że również uzyskany przez wnioskodawcę oraz jego żonę w ubiegłych latach dochód był znikomy. O trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy świadczy także przyznanie mu zasiłku oraz zaległości czynszowe oznaczające, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć najbardziej podstawowych kosztów utrzymania. Jednocześnie wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 2495 zł. W opinii Sądu nie budzi wątpliwości, że suma ta przekracza możliwości finansowe wnioskodawcy w obecnej chwili. Z wyżej wymienionych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.