I SA/Kr 1352/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 września 2016r. nr [...] w przedmiocie uznania wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony postanawia: przywrócić termin do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2017r. w przedmiocie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 września 2016r., nr [...], w przedmiocie uznania wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2017r. Starszy Referendarz sądowy tut. Sądu, działając w oparciu o art. 244 §1, art. 245, art. 246 §1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że kwota wpisu sądowego w wysokości 100 zł jest w zasięgu możliwości płatniczych strony. Orzekający przychylił się jednak do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie dla wnioskodawczyni, radcy prawnego. W dniu 15 lutego 2017r. na rachunek bankowy tut. Sądu wpłynęła kwota 100 zł, tytułem wpisu od skargi. W sprzeciwie od ww. postanowienia, który został nadany do tut. Sądu w placówce pocztowej w dniu 21 lutego 2017r., pełnomocnik skarżącej zawarł m.in. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2017r. w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W zakresie wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że E. R., pokwitowała odbiór ww. postanowienia w dniu 9 lutego 2017r., co oznaczało, że w sensie formalnym i rachunkowym, termin do złożenia sprzeciwu już upłynął. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wskazał, że o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem, dowiedział się dopiero z pisma OIRP, otrzymanego w dniu 15 lutego 2017r. W tym samym dniu ustalił w czytelni sądowej termin badania akt na dzień 17 lutego 2017r. O treści zaskarżonego postanowienia oraz o dacie jego odbioru przez skarżącą dowiedział się podczas badania akt w dniu 17 lutego 2017r. W tym stanie rzeczy uznał, że należało zachować maksymalną ostrożność i wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu. Pismem z dnia 20 marca 2017r. wezwano pełnomocnika skarżącej, czy w związku z uiszczeniem wpisu od skargi cofa, czy też nadal podtrzymuje sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W odpowiedzi na ww. pismo, podtrzymano sprzeciw z tą różnicą, że zmodyfikowano zakres zaskarżenia w ten sposób, iż przedmiotowe orzeczenie zaskarżono w części, tj. w zakresie pkt 1 sentencji dotyczącego odmowy zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych ponad kwotę wpisu od skargi. Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części, poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę wpisu od skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania referendarzowi sądowemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z treści powołanych przepisów wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym termin do dokonania przez stronę czynności, któremu uchybiła należy przywrócić, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2. wniosek ten zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3. jednocześnie strona dokona czynności, dla której określony był termin; 4. we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącej złożył rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu do jego wniesienia wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że przyczyną uchybienia terminu był fakt powzięcia informacji o wyznaczeniu profesjonalnym pełnomocnikiem dopiero w dniu 15 lutego 2017r. (data otrzymania pisma z OIRP o ustanowieniu pełnomocnikiem w ramach prawa pomocy). Analizowany wniosek został tymczasem nadany w placówce pocztowej w dniu 21 lutego 2017r., a zatem w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że w myśl art. 86 p.p.s.a. Sąd może przywrócić termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa, brak winy w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998r., I S.A./Ka 1718/96, niepubl.). Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (zob. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FZ 248/14; LEX nr 1499799). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002r., II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Zatem osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W realiach rozpoznawanej sprawy, pełnomocnik skarżącej upatruje przyczyny uchybienia terminu w fakcie powzięcia informacji o wyznaczeniu profesjonalnym pełnomocnikiem dopiero w dniu 15 lutego 2017r. (data otrzymania pisma z OIRP o ustanowieniu pełnomocnikiem w ramach prawa pomocy). Sąd stanął na stanowisku, że pełnomocnik skarżącej, uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, bowiem w tym samym dniu, w którym dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, ustalił w czytelni sądowej, termin badania akt sprawy na dzień 17 lutego 2015r. Działał więc rzetelnie, zachowując przy tym odpowiedni poziom staranności w dbałości o interesy strony, którą reprezentuje. Należy zatem stwierdzić, że skoro dla skarżącej został ustanowiony profesjonalny pełnomocnik z urzędu, a skarżąca nie była w stanie sama chronić swych praw w postępowaniu (dlatego też został jej przyznany pełnomocnik), to nie sposób uznać, by skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia sprzeciwu od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego. Nie należy również tracić z pola widzenia, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, została równocześnie dokonana czynność, dla której określony był termin, tj. wniesiono sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego. Wypełniono więc także przesłanki z art. 87 § 4 p.p.s.a. Reasumując Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie strona skutecznie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wniosek ten został złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie dokonano czynności, dla której określony był termin, a we wniosku uprawdopodobniono okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Wobec powyższego, na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji postanowienia.