I SA/Kr 1373/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg W.T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 2011 r. Nr: [...] i Nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 i 2009 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych Wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi W.T. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 2011 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 i 2009 rok. W dniu 3 lutego 2012 roku do tut. sądu wpłynęła skarga kasacyjna W.T., działającego przez pełnomocnika radcę prawnego P.R., wraz z wnioskiem, na urzędowym formularzu "PPF", o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną A.T. oraz synem R.T. ur. 21.10.1984 r. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 2.900 zł i stanowi dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.500 zł oraz dochód żony z prac dorywczych w wysokości 1.400 zł. Syn R. jest nie osiąga żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom mieszkalny o powierzchni 120 m², położony w O., mieszkanie o powierzchni 48 m² położone w O., działka rolna o areale 87 arów, las o powierzchni 21 arów, budynki o powierzchni 391,63 m² oraz grunty wielkości 1423 m². Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy W.T. uzasadnił obecną sytuacją ekonomiczną. Syn skarżącego nie pracuje, a żona pracuje jedynie dorywczo. A. T. posiada II grupę inwalidzką, wymaga rehabilitacji i stałego leczenia. Skarżący leczy się na schorzenia stawów i płuc. Ponosi koszty leczenia w wysokości 300 zł miesięcznie. Z tych względów skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla utrzymania skarżącego i jego rodziny, tj. żony i syna, którzy pozostają na jego utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący uzyskuje bowiem dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, a wysokość tych dochodów określił na 1.500 zł brutto. Dochodami z prac dorywczych w wysokości 1.400 zł dysponuje także małżonka wnioskodawcy. Skarżący posiada zatem możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 200 zł stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), nawet uwzględniając fakt, że stan zdrowia skarżącego wymaga ponoszenia wydatków na konieczne leczenie w wysokości 300 zł miesięcznie. Zaakcentować także należy, że skarżący jest właścicielem majątku nieruchomego znacznej wartości w postaci domu o powierzchni 120 m², mieszkania o powierzchni 48 m², budynków o powierzchni 391,63 m², działki rolnej wielkości 87 arów, lasu wielkości 21 arów oraz gruntów wielkości 1423 m². Trudno zatem uznać skarżącego za osobę ubogą. Posiadanie majątku, a zwłaszcza nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Należy bowiem pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. H. Knysiak–Molczyk, (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. Prof. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 , s.628) Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zmianami).