I SA/Kr 1374/21

WyrokWSA w Krakowie2022-01-12

Skład orzekający: Bogusław Wolas, Piotr Głowacki, Inga Gołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z opłacania składek za marzec i maj 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowej w ustawowym terminie, nie informując jednocześnie strony o brakach formalnych i możliwości ich uzupełnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na rozstrzygnięcie oraz o brakach formalnych wniosku i możliwości ich uzupełnienia. Niewłaściwe poinformowanie strony o konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r. i o skutkach prawnych niezłożenia tych dokumentów, uniemożliwiło skarżącemu uzyskanie wiedzy o przesłankach wyłączających prawo do zwolnienia ze składek, co skutkowało negatywnym rozstrzygnięciem. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Skarżący W. B. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec i maj 2020 r. Decyzją z 25 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia, a decyzją z 4 stycznia 2021 r. utrzymał ją w mocy. Organ uznał, że za marzec nie przysługuje zwolnienie, a za maj deklaracja rozliczeniowa została złożona po terminie. Skarżący w skardze domagał się uchylenia obu decyzji, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. oraz brak należytego poinformowania go o brakach formalnych i możliwości ich uzupełnienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 stycznia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 listopada 2020 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 4 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu z dnia 25 listopada 2020r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia 4 stycznia 2021r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 138§1 pkt 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020r. poz. 256, ze zm. dalej- K.p.a.) oraz art. 31zq ust, 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842)- utrzymał w mocy decyzję z 25 listopada 2020r. nr [...] odmawiającą W. B. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za marzec 2020r. i maj 2020r. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 138§1 pkt 1 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu 8 kwietnia 2020r. W. B. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres o marca 2020r. do maja 2020r. Decyzją z 25 listopada 2020r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za marzec 2020r. i maj 2020r. W dniu 14 grudnia 2020r. wpłynął do organu wniosek nadany w urzędzie pocztowym 9 grudnia 2020r. o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Po ponownej analizie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ustalono, że w marcu 2020r. wnioskodawca był zgłoszony do ubezpieczeń z kodem 0540, zatem należność z tytułu składki za marzec 2020r. nie podlega zwolnieniu. Od 1 maja 2020r. zgłosił się wnioskodawca do ubezpieczeń z kodem 0570. Nie złożył deklaracji rozliczeniowych (ZUS DRA) za maj 2020r. w ustawowym terminie tj. do 30 czerwca 2020r. Deklarację rozliczeniową z prawidłowo naliczonymi składkami złożył dopiero 14 lipca 2020r. Zgodnie z art.31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo powołanej wyżej ustawy jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za okres od marca 2020r. do maja 2020r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W związku z powyższym, utrzymano w mocy decyzję z 25 listopada 2020r. sygnatura sprawy [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za marzec 2020r. i maj 2020r. W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżący domagał się uchylenia decyzji z dnia 4 stycznia 2021r. nr [...] w sprawie utrzymującej w mocy decyzję z dnia 25 listopada 2020r. nr [...] odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec 2020r. i maj 2020r. oraz wniósł o uchylenie obu decyzji w części dotyczącej odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc mai 2020r. ti. 609,14 zł. Nadto na podstawie art. 61§2 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.) wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń społecznych z dnia 4 stycznia 2021r. nr [...], z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków finansowych dla prowadzonej przeze mnie działalności gospodarczej (głównym profilem działalności przeze mnie wykonywanej jest kod PKD 59.11.Z, który znajduje się na liście kodów branż najbardziej poszkodowanych w związku z wybuchem pandemii). Skarżący podał, że wniosek o zwolnienie mnie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. złożył w dniu 8 kwietnia 2020r. Był przekonany, że wypełnił go zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z powszechnie dostępnymi informacjami miał wiedzę, że zwolnienie przysługuje za 3 miesiące i nie miał świadomości, że w jego przypadku zwolnienie to jest ograniczone tylko do kwietnia i maja. O tym, że nie może starać się o zwolnienie z opłacenia składek za miesiąc marzec 2020r. dowiedział się dopiero z treści decyzji odmownej, która została wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dnia 25 listopada 2020r. znak: [...] dopiero po telefonicznej interwencji którą powziął po otrzymaniu (pismo z dnia 04.11.2020r.) wezwania do zapłaty należnych składek za marzec 2020r., kwiecień 2020r. oraz maj 2020r. Pismem z dnia 7 grudnia 2020r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Pismem z dnia 22 grudnia 2020r. otrzymanym za pośrednictwem konta ZUS PUE został poinformowany o zakończeniu postępowania w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w ciągu 7 dni - problem jednak w tym, że Organ nie poinformował mnie, jakie dowody zostały zebrane w sprawie i w stosunku do jakich materiałów miałby się wypowiedzieć (zarzut z art. 10§1 K.p.a.). W dniu 4 stycznia 2021r. została wydana decyzja nr [...] w sprawie utrzymania w mocy decyzji z dnia 25 listopada 2020r.,nr [...] odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec 2020r. i maj 2020r. W treści przedmiotowej decyzji Organ wskazał m.in., iż "(...) Nie złożył Pan deklaracji rozliczeniowej (ZUS DRĄ) za maj 2020r. w ustawowym terminie tj. do 30 czerwca 2020r. Deklarację rozliczeniową z prawidłowo naliczonymi składkami złożył Pan dopiero 14 lipca 2020r. (...) ". Skarżący wskazał, że w związku z pandemią oraz faktem nie posiadania w miesiącach pierwszej fali pandemii konta ZUS PUE wszelkie wnioski, rozliczenia, formularze składne były przeze mnie w wersji papierowej osobiście w urzędzie, niestety bez potwierdzenia odbioru, z tego też względu nie jestem w stanie podać daty złożenia deklaracji rozliczeniowych za maj 2020r., jednak jestem przekonany że zrobiłem to w terminie - telefonicznie otrzymałem od pracownika ZUS informację, że deklaracja rozliczeniowa została złożona w terminie, jednak nie została ona wypełniona poprawnie - nie zostałem wezwany pisemnie o uzupełnienie/ poprawienie tego braku formalnego (art. 64§2 K.p.a.). Zgodnie z ówczesną rozmową telefoniczną, złożyłem ponownie deklaracje rozliczeniową już poprawnie wypełnioną - zgodnie ze wskazówkami pracownika Organu. Chciałbym zaznaczyć w tym miejscu, iż w związku z pandemią składane do skrzynek przed urzędami pisma, wnioski czy inne dokumenty nie trafiają od razu do urzędnika, ale są poddawane kwarantannie przez 48 godzin i więcej. Dopiero po upływie tego czasu, trzeciego dnia zawartość skrzynek jest rozdzielana między pracowników urzędu. Jeżeli urząd nie wybiera korespondencji ze skrzynki na bieżąco, tzn. na koniec dnia urzędowania, lecz robi to kolejnego dnia, to nie wiadomo tak naprawdę, kiedy dany dokument do niego wpłynął. I nie ma na to dowodu. Tym samym nie ma pewności, czy np. przedsiębiorca złożył pismo w terminie czy po terminie. W związku z powyższym jestem przekonany, że spełniam wszystkie określone ustawą warunki pozwalające na zwolnienie mnie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020r. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art.119 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.). W niniejszej sprawie strony wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3§1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W myśl art. 145§1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021r. poz. 735, dalej-K.p.a.), lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy procesowego. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, jest przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020r. nie później, niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Organ stwierdził, że płatnik tego obowiązku nie spełnił gdyż za marzec nie przysługiwało zwolnienie zaś za maj-wniosek złożono po terminie. Analizując powyższe, podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8§1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10§1 K.p.a), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12§1 K.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77§1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Zastosowanie winien również znaleźć art. 7 K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia i sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 K.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma również art. 79a K.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Oceniając postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio i nie korzystali. W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 K.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygniecie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001r. sygn. akt: V SA 44/01, LEX nr 50158, teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1997r. sygn. akt: SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). W rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 K.p.a. W następstwie złożenia przez stronę wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ, kierując się treścią art. 9 K.p.a., powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje. Tymczasem wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 K.p.a., pomimo iż jak wskazano w decyzji I instancji, wniosek złożono 8 kwietnia 2020r.( i 14 lipca 2020r.) organ nie poinformował w toku postępowania o brakach w zakresie miesiąca maja 2020r., nie informując też w sposób wymagany o skutkach prawnych nie złożenia deklaracji, nadto o możliwości wniesienia brakujących deklaracji w odpowiednim czasie. Skoro wniosek złożono 8 kwietnia 2020r., a termin upływał dopiero 30 czerwca 2020r., to możliwe było złożenie wymaganych dokumentów przed tą datą, w przypadku odpowiedniego poinformowania strony o brakach. Wskazać należy i to, że organ w decyzji z 25 listopada 2020r. wskazał, że skarżący nieprawidłowo podał przychód uzyskany w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek jednak nie wytłumaczył w czym tkwiła owa nieprawidłowość. Odnotować należy i to, że skarżący zasygnalizował w skardze problemy ze złożeniem wniosku. Z powyższego wynika, iż organ nie poinformował strony w wymaganym terminie, jeszcze przed wynikającym z ustawy 30 czerwca 2020r. o ewentualnym braku deklaracji rozliczeniowych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także nie wezwał o te braki, co skutkowało tym, iż pomimo wskazania, że wymagane dokumenty złożono, stwierdzono jednocześnie niezachowanie terminu ustawowego. Zatem organ pomimo takiego obowiązku nie wezwał strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na i rozstrzygnięcie sprawy i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej. W aktach sprawy brak jest nadto jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że organ podjął starania, by w porę poinformować stronę skarżącą, że bez złożenia brakujących dokumentów jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. W następstwie wpływu wniosku organ winien był zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12§1 K.p.a. zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem skarżącemu uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie, wyłączyło jego prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów kpa, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020r. przepisach art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję gdyż było to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie skarżący w sprawie występował osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Po trzecie działając osobiście, nie wykazał, że poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło