I SA/Kr 1382/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Stanisław Grzeszek Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. - uchyla zaskarżona decyzję- Zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z 12 stycznia 2021 r., [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, umorzył postępowanie ws. wniosku A. S. (skarżący) o zwolnienie z opłacenia składek za kwiecień 2020r., gdyż został on złożony po określonym w ustawie z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19, terminie, czyli po 30 czerwca 2020r. jako podstaw prawną decyzji podano art. 31zo ust. 3 ustawy o COVID-19 oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz art. 105 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wskazał, że ZUS w piśmie z dnia 1 września 2020r. odmówił mu zwolnienia z obowiązku opłacania należności za kwiecień 2020r., z uwagi na fakt, że termin składania wniosków i reklamacji o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek upłynął 30 czerwca 2020r., a w piśmie z dnia 18 grudnia 2020r. pozostawił jego wniosek bez rozpatrzenia. Skarżący uważa, że stanowisko organu jest błędne, ponieważ bezprzedmiotowość postępowania z art. 105 § 1 k.p.a. z przyczyny wskazanej przez organ w niniejszej sprawie nie występuje. Nie występują bowiem przeszkody, które uniemożliwiają wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Skarżący nie kwestionuje bezspornego faktu, iż składając wniosek o zwolnienie ze składek za marzec-maj 2020 r., nie zaznaczył kwadratu dotyczącego kwietnia. Skarżący wskazał, że nastąpiło omyłkowo, w okresie kwietnia także maja 2020 r. jego firma była zamknięta (brak przychodów). Skarżący w dniu 29 lipca 2020r. dokonał korekty (uzupełnienia) przedmiotowego wniosku, co oznacza, że nie ma zastosowania termin przewidziany w przepisie art. 31zp powołanej o Covid, gdyż z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż dotyczy on wyłącznie wniosku o zwolnienie a więc nie korekty, czy innego uzupełnienia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzanie braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 31 zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020r. poz. 374 dalej; ustawa COVID-19), na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19, za marzec, kwiecień i maj 2020r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Przepisy ustawy o Covid w art. 31zp stanowią też, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r. – w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. W stanie faktycznym sprawy A. S. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek po raz pierwszy w dniu 6 kwietnia 2020 jednakże w dokumencie tym – jako objęte wnioskiem zaznaczono tylko miesiące marzec i maj, natomiast nie zaznaczono miesiąca kwietnia. Skarżący twierdzi, że nastąpiło to na skutek pomyłki księgowej wypełniającej wniosek. Stąd osobny wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek złożony został w dniu 29 lipca 2020r. ZUS uznał wniosek dotyczący miesiąca kwietnia za spóźniony i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Podstawę prawną decyzji Zakładu stanowił art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z nim, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Takie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej kończy je bez merytorycznego rozpatrzenia wniosku inicjującego postępowanie, na skutek wystąpienia przeszkody natury podmiotowej lub przedmiotowej. Umarzając postępowania organ administracji publicznej komunikuje stronom zakończenie prowadzonego postępowania bez jego rozstrzygnięcia co do istoty. Od bezprzedmiotowości postępowania wywołanej brakiem substratu sprawy o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym (brakiem podstaw prawnych i faktycznych) odróżnić należy bezzasadność żądania. Jest to sytuacja, w której żądanie nie może być uwzględnione, ponieważ nie zostały spełnione określone w przepisach warunki (przesłanki) do uwzględnienia wniosku. W takim przypadku należy wydać decyzję, o jakiej mowa w art. 104 § 1 K.p.a., rozstrzygającą sprawę co do istoty, wyjaśniając powody odmowy uwzględnienia żądania. W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania. Ani nie odpadła podstawa prawna żądanej ulgi, ani płatnik nie zrezygnował z ubiegania się o wsparcie finansowe. Stan prawny także nie stał na przeszkodzie w merytorycznym rozpoznaniu zgłoszonego przez płatnika wniosku. Argument Zakładu o powodzie bezprzedmiotowości postępowania był wadliwy. W świetle powołanych wyżej przepisów, niespełnienie jednego z warunków zwolnienia powinno skutkować ewentualną decyzją odmowną, o jakiej mowa w art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19, a nie decyzją o umorzeniu postępowania. Zakład powinien w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić powody nieuwzględnienia wniosku, a nie powody braku jego procedowania. Kontrolowana decyzja nie zawiera również należycie sporządzonego uzasadnienia, które odpowiadałoby wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. W treści uzasadnienia powołano jedynie fragmentarycznie obowiązujące przepisy (bez przepisu stanowiącego o terminie złożenia wniosku) oraz ogólnikowe uwagi, z których nie wynika nawet jednoznacznie czy organ w swym rozstrzygnięciu odnosi się do wniosku z 6 kwietnia 2020r. czy też do wniosku skorygowanego czy według Skarżącego, ponownionego z dnia 29 lipca 2020r. Procedując w niniejszej sprawie organ zapomniał też o treści art. 15zzzzzn2 ustawy o Covid, stanowiącym, iż; (ust 1) W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. (ust 2) W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. (ust 3) W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z uwagi na okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, nie istniał powód dla którego powołany przepis nie został zastosowany. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., postanowił uchylić zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem art. 104 § 1, 105 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rzeczą Zakładu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie poczynienie ustaleń i wykonanie czynności proceduralnych odpowiadających stanowisku Sądu zaprezentowanym w uzasadnieniu. Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżący nie był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, a sprawa sądowa zainicjowana jego skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. była wolna od kosztów sądowych. Nie przedłożono zaś zestawienia innych wydatków