I SA/Kr 139/09

Sygnatura akt I SA/Kr 139/09 P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 listopada 2008 roku Nr [..] w przedmiocie podatku VAT za miesiąc XI 2002 roku p o s t a n a w i a : oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonej skardze T. C. domagał się zwolnienia z kosztów sądowych w całości, argumentując, iż jego sytuacja rodzinna, zdrowotna oraz finansowa nie pozwala na ich uiszczenie. Podał w szczególności, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód w kocie 4000 zł brutto. Na utrzymaniu ma niepracującą żonę oraz dwójkę dzieci w wieku szkolnym. W stosunku do niego prowadzone są postępowania egzekucyjne, w ramach których zajęty został jego rachunek bankowy. Ponadto w żadnej mierze nie mógł przewidzieć, iż wobec niego zostanie przeprowadzone postępowanie kontrolne oraz powstanie konieczność skierowania skargi do sądu administracyjnego. W piśmie uzupełniającym omawiany wniosek skarżący oświadczył, że dom, w którym zamieszkuje jest własnością M. C. oraz B. M. Poza tym T. C. nie posiada lokat złotówkowych ani dewizowych. Stwierdził również, iż do tej pory nie zapłacił należności reprezentującemu go doradcy podatkowemu. Dodatkowo skarżący dołączył szereg dokumentów, mających obrazować jego złą sytuację majątkową (vide k. 60-75). Wreszcie T. C. oświadczył, że jego miesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz edukację dzieci ostatnio wyniosły 8 460, 26 zł (w tym: zaległość za gaz w kwocie: 5 807, 59 zł, woda: 112. 51 zł, prąd: 609, 17 zł, wywóz szamba i śmieci: 200, 99zł, opłata za naukę gry na pianinie i gitarze dzieci: 160 zł, opłata za naukę języka angielskiego dzieci: 210 zł, opłata za naukę gry w tenisa córki: 120 zł, opłata za obiady w szkole: 160 zł, opłata za zieloną szkołę w V 2009 roku: 680 zł i opłata za wakacje dzieci w V 2009 roku: 400 zł ). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 maja 2009 roku przedmiotowy wniosek został oddalony. Sprzeciwem z dnia 9 czerwca 2009 roku T. C. zaskarżył w/w orzeczenie, domagając się zwolnienia z kosztów sądowych w całości lub w części. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko, uznając przy tym, iż referendarz sądowy wybiórczo ocenił zebrany materiał dowodowy oraz błędnie przyjął, że przedsiębiorca lub osoba, która ustanowiła pełnomocnika fachowego (np. doradcę podatkowego), w zasadzie nigdy nie może skorzystać z instytucji prawa pomocy. Podkreślił nadto, iż skierował do sądu administracyjnego cztery skargi. Łączna wartość wpisów zatem jest wysoka, a ich uiszczenie wyrządzi istotną szkodę w majątku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002.153.1270 z póź. zm.) Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Dalej w świetle art. art. 246 § 1 pkt 1) i 2) powołanego aktu prawnego przyznanie omawianego prawa osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.. Wreszcie zaznaczyć należy, iż prawo pomocy jako forma dofinansowania z budżetu państwa jest instytucją wyjątkową, którą należy stosować w sposób ostrożny oraz rozważny i w stosunku tylko do tych osób, których rzeczywiście, obiektywnie oceniając, sytuacja życiowa uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady obowiązku uiszczania kosztów sądowych (vide także postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 roku I FZ 160/08 LEX nr 479093). . W opinii Sądu w niniejszym przypadku nie zachodzą przesłanki art. 246 § 1 ppsa, a więc ani do całkowitego ani do częściowego zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, iż T. C. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (z którą to zresztą związane są obecnie prowadzone w sądzie administracyjnym jego sprawy) obracał znacznymi środkami pieniężnymi (co wynika z załączonego przez niego zeznania rocznego za 2008 rok, gdzie wykazał przychód w wysokości 1.317.164,33 zł) oraz wprawdzie stratę w kwocie 35.878,96 zł – jest to jednak wartość bilansowa i nie tożsama z brakiem środków finansowych) . Postępowanie kontrolne zostało wszczęte na początku 2007 roku i niezwłocznie wówczas skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika (doradcę podatkowego). Jakkolwiek T. C. w tamtej chwili nie miał jeszcze podstaw sądzić, iż powstanie konieczność skierowania skargi do sądu administracyjnego, to już w chwili wydania niekorzystnej dla niego decyzji organu pierwszej instancji (sierpień 2008 roku), zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę obowiązek zachowania należytej staranności, winien taką możliwość uwzględnić. Zwłaszcza, iż był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, który winien go w sposób szczegółowy poinformować o ewentualnych dalszych etapach toczącego się postępowania, w tym liczenia się z koniecznością skierowania skargi do sądu administracyjnego. Dlatego w tamtym momencie skarżący w planowaniu wydatków w prowadzonej działalności gospodarczej powinien uwzględnić konieczność zabezpieczenia odpowiednich środków dla ewentualnego pokrycia kosztów sądowych. Łączna zaś kwota wszystkich wpisów od wniesionych przez T. C. spraw do WSA W Krakowie wynosi koło 4000 zł (w tej sprawie koło 1353 zł), co porównując kwoty, jakim skarżący w 2008 roku obracał, daje podstawę do uznania, iż miał on warunki zaoszczędzenia powołanej sumy. Tymczasem, jak wynika z oświadczenia T. C., miesięcznie ponosił (i ponosi) on m.in. wydatki w kwocie 490 zł na dodatkowe zajęcia edukacyjne swoich dzieci, które niewątpliwe nie stanowią niezbędnych kosztów dla utrzymania jego i rodziny. Co więcej już po złożeniu przedmiotowej skargi skarżący był w stanie pokryć koszty majowych wakacji dzieci oraz ich zielonej szkoły, stanowiące koło ¼ wpisu od wszystkich wniesionych przez niego skarg, a w pełni pokrywające wpis od skargi w niniejszej sprawie. W związku z czym, obiektywnie oceniając, trudno przyjąć, że skarżący nie mógł zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem T C., iż wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych może złożyć również przedsiębiorca. Niemniej jednak tak jak pozostałe osoby jest on obowiązany do wykazania, że jest osobą o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawianą i znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Tylko bowiem dla tego kategorii podmiotów została przewidziana instytucja prawa pomocy. Analiza materiału w rozważanym przypadku natomiast nie pozwala na uznanie, iż skarżący do niej należy. Posiada on stałe miesięczne dochody znacznie przekraczające minimalne wynagrodzenie. Nie jest zatem osobą o znikomych dochodach lub ich w ogóle pozbawioną. Ponadto w opinii Sądu, co zostało wyżej dokładnie wyjaśnione, również sytuacja majątkowa T. C. pozwalała mu w perspektywie czasu na zgromadzenie niezbędnych w chwili obecnej środków na uiszczenie żądanego wpisu. Dlatego też na podstawie art. art. 246 § 1 oraz 260 ppsa orzeczono jak w sentencji.