I SA/Kr 139/14

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 listopada 2013r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. W dniu 12 maja 2015r. skarżąca A.P.złożyła wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 listopada 2013r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Skarżąca domaga się ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej dotyczącej wyroku WSA w Krakowie z dnia 30.10.2014r. z uwagi na fakt, iż małżonek jest osobą bezrobotną, skarżąca ma trzy kredyty do spłaty na łączną kwotę ok. 1700 zł, a także ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Opisując swą sytuację materialną, wskazuje, iż oprócz dochodu z etatu prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która jednakże przynosi straty. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką małoletnich dzieci . Źródłem utrzymania rodziny skarżącej są wynagrodzenie skarżącej z tytułu zatrudnienia na ½ etatu na stanowisku głównego księgowego w Poradni Psychologiczno – pedagogicznej w C. w wysokości 1809,00 zł, wynagrodzenie wnioskodawczyni z tytułu zatrudnia jako starszy referent w ZUS Oddział C. w wysokości 1900 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą miesięcznie 3 709,00 zł. Dodatkowo skarżąca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która wg. przedłożonego dokumentu przynosi stratę ( marzec -8504,32 zł ) narastająco w roku -4438,93 zł przy jednoczesnym przychodzie w marcu w wysokości 68 821,58 zł, zaś narastająco w roku 2015 – o przychodzie 153 287,60 zł. Małżonek jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Skarżąca wykazuje trzy kredyty w ratach kolejno : 544,80 zł, 544,80 zł oraz 718,44 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika , iż nie posiada ona żadnych nieruchomości lokalowych . Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Nie wyjaśnia natomiast, do kogo należy dom, w którym zamieszkuje z rodziną. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów na pokrycie kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącej doradcy podatkowego z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Z akt sprawy wynika, iż Skarżąca osiąga stałe dochody z trzech niezależnych źródeł w łącznej kwocie 3709 zł ( jest zatrudniona na dwóch etatach, a także prowadzi działalność gospodarczą ). Fakt wykazywanej obecnie straty w działalności gospodarczej nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych, gdyż obrót pieniądza w firmie wnioskodawczyni jest wykazany na poziomie 68 821 zł miesięcznie, a wykazana strata wynika z księgowych rozliczeń. Wnioskodawczyni wskazuje, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosi bieżących dochodów. Wykazany brak bieżących dochodów nie jest jednak jednoznaczny z brakiem faktycznym środków finansowych. Skarżąca bowiem – jak wskazano - na bieżąco obraca znacznymi finansami ( przychody za 3 miesiące 2015r. wyniosły 153 287,60 zł ). Wykazany zaś obecny brak dochodów jest tylko księgowym wynikiem bilansowym. Ponadto nie wyjaśniono dlaczego małżonek strony, szczególnie wobec okoliczności posiadania dwójki dzieci w wieku szkolnym nie poszukuje pracy w celu polepszenia sytuacji bytowej swej rodziny – nie wskazano bowiem, aby były ku temu jakieś przeciwności np. związane z jego złym stanem zdrowia. Orzekający pragnie zaznaczyć, iż sam fakt spłaty kredytów – choć niewątpliwie jest obciążeniem dla rodziny – sam w sobie nie stanowi jeszcze przesłanki do przyznania prawa pomocy. Spłata zobowiązań bankowych nie korzysta bowiem z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych , a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z wyboru, należy uznać za nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).