I SA/Kr 139/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok postanawia: zażalenie odrzucić. Wyrokiem z 30 października 2014r. sygn. akt: I SA/Kr 139/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi A.P. wniesione na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z 18 listopada 2013r. nr [...] oraz nr [...]. Postanowieniem z 15 lipca 2015r., po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego od postanowienie referendarza sądowego z 29 maja 2015r., Sąd oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. Pismem z 5 sierpnia 2015r. zaadresowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła zażalenie "na postanowienie z 20 lipca 2015r." oraz wniosła o "przywrócenie terminu na wniesienia zażalenia na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z 18 listopada 2013r. nr [...] i nr [...] (...)". Powyższemu zażaleniu został nadany bieg. Postanowieniem z 13 października 2015r. sygn. akt: II FZ 740/15 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie akta sprawy celem usunięcia dostrzeżonych braków. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I, z 9 listopada 2015r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z 5 sierpnia 2015r. poprzez: - wskazanie, czy skarżąca wnioskuje o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia; - zwięzłe uzasadnienie wniesionego przez skarżącą zażalenia; - precyzyjne wskazanie (określenie) zaskarżonego postanowienia, bowiem w piśmie datowanym na dzień 5 sierpnia 2015r., skarżąca wskazuje, że składa zażalenie na postanowienie z 20 lipca 2015r., i wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 18 listopada 2013r., zaś w aktach sprawy ostatnie postanowienie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie datowane jest na dzień 15 lipca 2015r., a na powołaną w piśmie decyzję, skarżąca wniosła już skargę do WSA w Krakowie, która to skarga została oddalona wyrokiem z 30 października 2014r., celem możności uznania pisma wniesionego przez skarżącą, jako spełniającego wymogi zażalenia, stawiane w art. 194§3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej-p.p.s.a.). Powyższe wezwanie zawierało pouczenie o siedmiodniowym terminie do jego wykonania i zastrzegało rygor odrzucenia zażalenia na wypadek jego niewykonania w wyznaczonym terminie. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 16 listopada 2015r. W zakreślonym siedmiodniowym terminie skarżąca nadesłała pismo z 23 listopada 2015r., w którym wskazała, że cyt. "składa zażalenie wnosząc tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi, w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)." Pismem z 28 października 2015r. skarżąca ponownie złożyła zażalenia na postanowienie z 20 lipca 2015r., a także na postanowienie z 13 października 2015r. Złożyła również wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi i zażalenia w sprawie sygn. akt: I SA/Kr 139/14 wskazując, że cyt. "skarga została złożona w zakreślonym terminie i sporządził ją doradca podatkowy." Postanowieniem z 21 grudnia 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie skarżącej wobec nieuzupełnienia braków formalnych, pozwalających nadać zażaleniu dalszy bieg. Pismem z 4 stycznia 2016r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie cyt. "wnosząc tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)." W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 10 lutego 2016r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez wskazanie, czy wnosi o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uzasadnienie wniesionego zażalenia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpowiadając na to wezwanie skarżąca w piśmie z 25 lutego 2016r. wskazała, że cyt.: "składa zażalenie wnosząc tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)." Postanowieniem z 16 maja 2016r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącej, z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych. Na powyższe postanowienie skarżąca ponownie złożyła zażalenie (pismo z 16 czerwca 2016r. – data stempla pocztowego), wskazując podobnie jak we wcześniejszych pismach, iż "składa zażalenie wnosząc tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)". Postanowieniem z 7 lipca 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie na postanowienie z 16 maja 2016r., z uwagi na złożenie zażalenia z uchybieniem terminu. Pismem z 28 lipca 2016r. skarżąca wskazał, że wnosi zażalenie na postanowienie z 14 lipca 2016r., równocześnie podając, że "wnosi tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)." W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 4 sierpnia 2016r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez prawidłowe oznaczenie zaskarżonego postanowienia, bowiem 14 lipca 2016r. nie zostało wydane żadne postanowienie, a także o wskazanie, czy wnosi o zmianę, lub uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o uzasadnienie zażalenia – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała pismo datowane na 15 sierpnia 2016r., w którym podała, że "składa zażalenie wnosząc tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego". Postanowieniem z 27 października 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie skarżącej, z powodu nieuzupełnienia braków formalnych zażalenia zgodnie z wezwaniem Sądu. Równocześnie postanowieniem z 27 października 2016r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną A.P. wniesioną od zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Sądu z 30 października 2014r. z powodu niedochowania tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego o którym mowa w art. 175§1 p.p.s.a. Oba ww. postanowienia zostały wysłane do skarżącej w jednej przesyłce i odebrane przez nią w dniu 7 listopada 2016r. W piśmie z 13 listopada 2016r. skarżąca wskazała, że składa zażalenie na dwa ostatnie postanowienia w powyższej sprawie otrzymanie w dniu 7 listopada 2016r. oraz, że "składa zażalenie wnosząc tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)". W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych zażalenia, w zakresie w jakim odnosi się ono do postanowienia o odrzuceniu zażalenia poprzez: wskazanie, czy skarżąca wnioskuje o zmianę lub uchylenie tego postanowienia oraz o zwięzłe uzasadnienie wniesionego zażalenia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Równocześnie, w związku ze stwierdzeniem skarżącej, że "wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego" skarżąca została wezwana do jednoznacznego określenia do wniesienia jakiej skargi żąda przywrócenia terminu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W nadesłanej odpowiedzi z 19 grudnia 2016r., skarżąca wskazała, że "skarga została złożona w terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)." Postanowieniem z 28 grudnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie skarżącej wniesione na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, z uwagi na to, iż zażalenie to zostało sporządzone i wniesione osobiście przez skarżącą, a zatem z pominięciem obowiązującego przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 194§4 p.p.s.a.). Pismem z 20 stycznia 2017r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie Sądu, wskazując, że "wnosi tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, że skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego (...)." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że prawo dostępu do sądu, będąc jednym z elementów konstytucyjnego prawa do sądu, stanowi podstawowe uprawnienie jednostki, którego respektowanie jest warunkiem sine qua non funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Regulację oraz procedury ochrony wolności i praw człowieka określa Konstytucja RP, która klasyfikuje prawo do sądu wśród praw osobistych, jednocześnie postrzegając je jako środek służący dochodzeniu określonych praw. Treść podmiotowego prawa do sądu obejmuje prawo dostępu do sądu, prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury i prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy. Funkcją prawa jest zapewnienie każdemu prawnie skutecznej możliwości zwrócenia się do organu sądowego o rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia zgodnie z treścią prawa materialnego. Niemniej jednak zauważyć należy, że nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom i które w konsekwencji stwarzałoby uprawnionemu nieograniczoną możliwość ochrony praw na drodze sądowej. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasadę legalizmu bądź zaufanie do prawa (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 maja 2000r., sygn. akt: K 21/99, OTK ZU 2000/4/109). Analizując przedmiotową sprawę należy zauważyć, że skarżąca począwszy od 5 sierpnia 2015r. wnosi do Sądu zażalenia, które są następnie przez Sąd odrzucane z powodu nieuzupełniania przez skarżącą braków formalnych tychże zażaleń (za wyjątkiem zażalenia z 16 czerwca 2016r. odrzuconego z uwagi na uchybienie terminu). Sposób działania skarżącej za każdym razem przedstawia się tak samo: skarżąca wnosi zażalenie w którym wskazuje, że "składa zażalenie wnosząc tym samym wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie skargi w związku z tym, iż skarga została złożona w zakreślonym terminie i została sporządzona przez doradcę podatkowego". Skarżąca jest następnie wzywana przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych zażaleń. W nadsyłanych na wezwanie pismach skarżąca za każdym razem udziela podobnej odpowiedzi tj. powtarza treść wniesionego zażalenia, ignorując treść wezwania Sądu. W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziembiński, Zarys teorii państwa i prawa, Warszaw 1992, s. 153; P. Przybysz - głos w dyskusji na Konferencji Wydziału Prawa i Administracji UW dnia 1 marca 2002r., [w:] red. H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, LIBER 2003, s. 189). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Zdaniem Sądu działanie skarżącej w przedmiotowej sprawie stanowi przykład nadużycia prawa o jakim mowa powyżej. Skarżąca składa bowiem szereg zażaleń nie w celu ochrony swych realnych praw, lecz składanie środków zaskarżenia jest dla niej celem samym w sobie. O powyższym świadczy choćby to, że skarżąca nigdy nie wykonuje wezwań Sądu zgodnie z ich treścią, oraz to, że w zasadzie każde zażalenie skarżącej (oraz odpowiedź na wezwanie Sądu) ma taką samą treść. W efekcie skutkiem działania skarżącej jest rosnąca ilość postanowień Sądu o odrzuceniu zażaleń. Podkreślić należy, że do skarżącej, po każdym wniesionym zażaleniu Sąd kierował szczegółowe, precyzyjne i jednoznaczne w swej treści wezwanie do uzupełninia braków formalnych. Skarżąca nigdy nie uczyniła zadość tym wezwaniom, równocześnie ponawiając swoje zarzuty zażaleniowe i nie przyjmując do wiadomości wyrażanych przez Sąd ocen takiego działania. Nadto należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie w dniu 30 października 2014r. został wydany wyrok oddalający skargi wniesione przez A.P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z 18 listopada 2013r. Wyrok ten jest prawomocny. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że składanie przez skarżącą kolejnych zażaleń, do czego oczywiście ma formalne uprawnienie wynikające z przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) stanowi jednakże nadużycie prawa procesowego i nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Niniejsze stanowisko Sądu znajduje aprobatę w doktrynie oraz orzecznictwie, akceptowane jest także przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który wielokrotnie zwracał uwagę na to, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2015r. sygn. akt: I OZ 1382/15, z 18 marca 2014r. sygn. akt: I OZ 175/14 z 12 lipca 2016r. sygn. akt: I OZ 605/16). Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 178 w związku z art. 197§2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o odrzuceniu zażalenia.