I SA/Kr 1392/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części , I) w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić W. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synami M. K. oraz M. C. Źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza w zakresie usług transportowych krajowych i międzynarodowych. Prowadzona przez skarżącego działalność przynosi jednak straty. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 32,5 m² oraz pojazd [...] z naczepą [...], który jest wykorzystywany do prowadzenia działalności zarobkowej. Skarżący nie posiada natomiast zasobów pieniężnych w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł argumenty odnoszące się do zaskarżonego orzeczenia. W związku z tym, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2007 roku skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień popartych stosownymi dokumentami. W odpowiedzi na wezwanie W. G. oświadczył, iż ponosi miesięcznie następujące wydatki: czynsz za mieszkanie 190 zł, opłata za energię elektryczną ok. 57 zł, opłata za gaz ok. 38 zł, telefon ok. 50 zł. Skarżący podniósł, iż nie posiada informacji na temat dochodów swojego pełnoletniego syna, gdyż kontakty z nim są uniemożliwiane przez matkę dziecka. Do pisma skarżący dołączył następujące dokumenty: kopię protokołu z dnia 28 listopada 2007 roku spisanego w Urzędzie Miasta K. na okoliczność ponownego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wniosku W. G. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych za 2007 rok, kopię wezwania z dnia 7 stycznia 2008 roku do stawiennictwa w Urzędzie Miasta K. wraz z kserokopią koperty, oświadczenie z dnia 8 stycznia 2008 roku o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, kopię zawiadomienia z dnia [...] września 2007 roku Komornika Sądowego [...] przy Sądzie Rejonowym dla [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, wydruki z serwisu internetowego Baku [...] o stanie środków na rachunku bankowym skarżącego oraz wezwanie z dnia 9 lutego 2008 roku skierowane do syna skarżącego o dostarczenie oświadczenia w przedmiocie osiągania przez niego dochodów. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w części. Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczania kosztów sądowych obowiązany jest ten kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie kwalifikowanego zastępstwa prawnego, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, której przychody nie pokrywają kosztów. Ponosi miesięcznie koszty utrzymania w wysokości 335 zł (czynsz za mieszkanie 190 zł, prąd 57 zł, gaz 38 zł, telefon 50 zł). Ponadto jest zobowiązany do opłacania alimentów na dzieci w łącznej wysokości 700 zł (na syna M. 300 zł, a na syna M. 400 zł miesięcznie). Posiada zaległości z tytułu podatku od środków transportu za rok 2006 w wysokości 2.931 zł oraz za I ratę w roku 2007 w wysokości 1.450 zł. straty. Jego rachunek bankowy został zablokowany przez komornika z powodu ponad 3-miesięcznych zaległości w opłacaniu alimentów. Te wszystkie okoliczności wpłynęły na decyzję orzekającego o zasadności zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części. Wypada jednak zauważyć, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a podejmowane przez niego inicjatywy generują przychody. Posiada on zatem potencjalne możliwości uzyskania środków na pokrycie części kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego, jeżeli takowe uznaje za niezbędne. Z oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu spisanego w Urzędzie Miasta K. w dniu 28 listopada 2007 roku wynika, że w okresie od stycznia do października 2007 roku W. G. osiągnął przychód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 66.670 zł. Po odliczeniu kosztów paliwa, opat za autostrady, ZUS, podatek obrotowy pozostaje kwota 3.408 zł, zaś po uwzględnieniu kosztów amortyzacji pozostaje strata w wysokości 46.692 zł. Z przedstawionych danych wynika, że strata, na którą się powołuje skarżący w dużej mierze spowodowana jest wielkością odpisów amortyzacyjnych, będących kosztami uzyskania przychodu. Nie oznacza ona zatem fiaska prowadzonej działalności gospodarczej i nie może być utożsamiana z brakiem środków finansowych. Ponadto należy dodać, iż skarżący jest przedsiębiorcą, a zatem podmiotem, który w sposób zawodowy i dla celów zarobkowych wykonuje czynności, z którymi wiąże się między innymi ryzyko prowadzenia sporów przed sądem. Powinien on zatem uwzględniać w swojej działalności możliwość prowadzenia procesów sądowych i w tym celu zabezpieczyć pewną kwotę na ewentualne koszty postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Oprócz argumentów natury finansowej odmowa przyznania adwokata podyktowana została argumentem, iż na obecnym etapie postępowania nie występuje konieczność działania przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy wskazać, iż stronom działającym bez adwokata lub radcy prawnego Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy). Należy przy tym dodać, iż treść niniejszego rozstrzygnięcia nie przesądza o braku możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, w celu sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej. Reasumując należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, skoro przesłanką uwzględnienia takiego wniosku, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 jest brak jakiegokolwiek dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Istnieją natomiast podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 części. Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).