I SA/Kr 1397/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.) WSA Anna Znamiec Protokolant Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2005 r. sprawy ze skargi A. i R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 200,00 zł ( dwieście złotych ). Decyzją z dnia [...] 2003 r. Prezydent Miasta [...] ustalił A. M. wymiar za rok 2003 podatku od nieruchomości położonej w [...] przy [...] na kwotę [...] zł. Nieruchomość stanowiła współwłasność małżonków A. i R. M. W decyzji organ podatkowy I instancji ustalając wymiar podatku przyjął powierzchnię gruntu wynikającą z ewidencji gruntu, natomiast ustalając powierzchnię budynku oparł się na wyliczeniu powierzchni użytkowej budynku wynikającej z decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] 1996 r. tj. 395,88 m . W aktach sprawy znajduje się protokół z kontroli podatkowej z dnia [...] 2002 r., z którego wynika, że pracownicy Zespołu Kontroli Podatkowej Urzędu Miasta [...] podjęli próbę przeprowadzenia kontroli i wykonania pomiarów ww. budynku, przy czym Pan A. M. nie odebrał i nie podpisał upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i uniemożliwił przeprowadzenie kontroli powołując się na swój konflikt z Wydziałem Urbanistyki, Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta [...], nie wydającego pozwolenia na użytkowanie budynku. A. i R. M. wnieśli dnia [...] 2003 r. odwołanie, domagając się uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący się podatnicy zarzucili, że organ podatkowy I instancji już w 1999 r. wiedział o rzeczywistej powierzchni budynku, a to z uwagi na złożenie w Urzędzie Miasta [...] Wydziale Architektury i Budownictwa inwentaryzacji powykonawczej budynku. Ponadto podatnicy zarzucili, iż organ podatkowy I instancji nie uwzględnił wymiarów budynku wpływających na obliczenie podatków tj. wysokość pomieszczeń w przedziale 2,20m-1,40m i poniżej 1,40m wysokości oraz dwukrotnie zaliczył do podstawy opodatkowania grunt znajdujący się pod budynkiem tj. jako grunt i jako powierzchnię budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] 2003 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ podatkowy I instancji prawidłowo oszacował powierzchnię skoro podatnik nie zezwolił na wejście do budynku i dokonanie jego pomiarów. Decyzja została wystawiona wyłącznie na A. M. i jemu też została doręczona. W złożonej skardze dnia [...] 2003 r. A. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jak również poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta [...] oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W skardze A. M. zarzucił przede wszystkim naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu 4.ust.2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych tj. nie odliczenie 155 m2 powierzchni nie przekraczających 1,4m, oraz zaniechanie pomniejszenia powierzchni o kondygnacje miedzy 2,2m-1,4m wysokości. Zdaniem skarżącego w Urzędzie Miasta [...] od 1999 r. znajdowała się inwentaryzacja powykonawcza, z której to wynikały wymiary pomieszczeń budynku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podatkowy II instancji stwierdził, że w pozwoleniu na budowę nie było zaznaczone, jakie wysokości posiadały poszczególne pomieszczenia, a organ podatkowy nie dysponował innymi danymi. Ponadto organ podatkowy II instancji zaznaczył, że projekt budowlany przedstawiony przez podatników określa powierzchnię użytkową na 442,16 m2, a powierzchnię całkowitą na 575,02m2, tj. powierzchnię większą niż powierzchnia przyjęta jako podstawa do wymiaru podatku z podanych wymiarów powinny zostać sprawdzone na budowie. Skoro więc jedyny dokument przedstawiony przez podatnika określa łączną powierzchnię budynku z zastrzeżeniami co do rzeczywistej wielkości wymiarów to słusznym było postępowanie organów podatkowych, które przyjęły mniejszą powierzchnie wynikającą z decyzji o pozwoleniu na budowę. Pozostały zarzut (zawarty w odwołaniu od decyzji) co do podwójnego przyjęcia do podstawy opodatkowania powierzchni gruntu oraz tej samej powierzchni, odpowiadającej powierzchni podstawy budynku - również nie jest zasadny. Żaden z przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nie nakazuje przy określaniu powierzchni gruntu podlegającej opodatkowaniu wyłączać część gruntu zabudowaną budynkiem. Niemniej jednak, pomimo bezzasadności podniesionych w skardze zarzutów, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 3 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zgodnie z ustaleniami organów podatkowych nieruchomość położona przy [...] stanowiła współwłasność małżonków A. i R. M. Oboje współwłaściciele, jako solidarnie zobowiązani do ponoszenia obowiązku z tytułu podatku od nieruchomości, powinni być stronami, adresatami wydanej w sprawie decyzji. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe prowadziły postępowanie wyłącznie wobec A.M, pomijając R. M. Fakt posiadania wiedzy przez R. M. o decyzji, co najmniej, organu podatkowego I instancji (świadczy o tym złożenie przez nią odwołania) nie ma znaczenia dla sprawy. Solidarność zobowiązania w podatku od nieruchomości wymaga wydania decyzji dla wszystkich zobowiązanych solidarnie. Zasady solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania określa art. 91 i 92 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami). Zgodnie z tymi zasadami do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych (art. 91). Jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania ustalane w drodze konstytutywnych decyzji (z wyłączeniem nakazów płatniczych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego) odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego (art. 92). W konsekwencji, w wymiarze praktycznym, zobowiązanie solidarne w podatku od nieruchomości musi się wiązać z wystawieniem decyzji wobec wszystkich współwłaścicieli. Natomiast odpowiedzialnymi, przeciwko którym zostanie skierowana egzekucja, będą tylko ci współwłaściciele, którym doręczono decyzję. Stosowanie cywilistycznych zasad odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe przejawia się więc nie w prawie wyboru podatnika zobowiązanego solidarnie (w postępowaniu podatkowym), ale wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym, które to postępowanie może zostać skierowane do jednego, kilku lub wszystkich podatników solidarnie zobowiązanych. Na tym polega praktyczne rozróżnienie skutków wprowadzenia przez ustawodawcę dwóch odrębnych instytucji prawa podatkowego tj. "zobowiązań solidarnych" i "odpowiedzialności solidarnej". Organ podatkowy nie ma w postępowaniu podatkowym prawa wyboru pomiędzy podatnikami zobowiązanymi solidarnie, posiada natomiast taki wybór w postępowaniu egzekucyjnym -pomiędzy podatnikami odpowiedzialnymi solidarnie za zobowiązania podatkowe ustalone w drodze doręczonych im decyzji. W niniejszej sprawie organy podatkowe I i II instancji wszczynając i wystawiając decyzję wyłącznie na jednego z współmałżonków, współwłaścicieli nieruchomości, dokonały wyboru solidarnie zobowiązanego podatnika już na etapie postępowania podatkowego, co jest niezgodne z przywołanymi wyżej przepisami art. 91, 92 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z art. 134. § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed i sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi (oraz po wołaną podstawą prawną. Ponadto zgodnie z art. 135 powołanej wyżej ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, łkający w niniejszej sprawie skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego więc z urzędu pod uwagę wady prawne wydanych w sprawie orzeczeń organów podatkowych I oraz II instancji. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W oparciu więc o art. 145 §1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji, orzekając jednocześnie o kosztach na zasadzie art. 200 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.