I SA/Kr 1399/16

WyrokWSA w Krakowie2017-01-25

Skład orzekający: Stanisław Grzeszek, Inga Gołowska, Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchylenie numeru identyfikacji podatkowej (NIP) jest uzasadnione, gdy podatnik posługuje się fałszywymi lub fikcyjnymi danymi adresowymi swojej siedziby lub miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, pomimo odbierania korespondencji pod tym adresem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchylenie numeru NIP jest uzasadnione, gdy podatnik posługuje się fałszywymi lub fikcyjnymi danymi adresowymi swojej siedziby lub miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Nawet jeśli korespondencja jest odbierana, ale wymaga to awizowania lub odbioru u sąsiadów, a wizje lokalne potwierdzają opuszczony i zaniedbany stan nieruchomości, organy mają prawo uznać adres za fałszywy i fikcyjny. Prawidłowy adres siedziby jest niezbędny dla zapewnienia skutecznego kontaktu z podatnikiem i prawidłowego funkcjonowania systemu podatkowego, w tym VAT.
Stan faktyczny
Spółka D. sp. z o.o. otrzymała numer NIP, który został następnie uchylony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z powodu posługiwania się fałszywymi danymi adresowymi siedziby i miejsca prowadzenia działalności. Wizje lokalne przeprowadzone przez pracowników urzędu wykazały, że pod wskazanym adresem znajduje się zaniedbany i opuszczony budynek, bez szyldu firmy i oznak prowadzenia działalności. Spółka odwołała się od decyzji, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów proceduralnych, twierdząc m.in. że zarząd podejmuje decyzje pod tym adresem i odbiera korespondencję. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 1399/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r., sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. w C., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 października 2016 r. Nr [...], w przedmiocie uchylenia nadanego numeru NIP, , , - skargę oddala -, I. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 233§1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm., dalej-O.p.) decyzją z 20 czerwca 2016r. nr 1210-OB2.4000.59.2016 uchylił nadany spółce D. sp. z o.o. z siedzibą w C. numer identyfikacji podatkowej z powodu posługiwania się fałszywymi danymi adresowymi siedziby prowadzonej działalności oraz miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił, że w dniu 16 września 2010r. Sąd Rejonowy, [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym podmiotu D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - pod numerem KRS [...]. Wpisem z tego samego dnia w Krajowym Rejestrze Sądowym ujawniono adres siedziby Spółki tj. [...]. Adres ten został również ujawniony na formularzu NIP-2 jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W dniu 5 sierpnia 2015r. pracownicy Urzędu Skarbowego w związku z nieskuteczną próbą wszczęcia kontroli podatkowej w miejscu wskazanym jako siedziba Spółki (K., ul. [...]) przeprowadzili wizje lokalną oraz wywiad środowiskowy w wyniku, których ustalono, że pod wskazanym adresem nikogo nie zastano, a na miejscu znajduje się zaniedbany i opuszczony budynek. Na ścianie zewnętrznej budynku brak jest szyldu z nazwą przedmiotowej Spółki oraz oznak prowadzenia działalności przez Spółkę. W dniu 4 czerwca 2016r. pracownicy Urzędu Skarbowego ponownie udali się pod wskazany adres tj. K., ul. [...] celem sprawdzenia rzetelności danych zawartych w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP-2 i stwierdzili, że stan budynku nie uległ zmianie od przeprowadzonej wizji lokalnej tj. od 5 sierpnia 2015r. W wyniku czynności podjętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego mających na celu dokonanie oceny działania Spółki jako uczestnika obrotu gospodarczego z uwzględnieniem faktycznych, a nie tylko formalnych jej zachowań stwierdzono, że Spółka pod wskazanym adresem tj. ul. [...], K. nie posiada siedziby ani nie prowadzi działalności gospodarczej. Mając na względzie powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego zadecydował o uchyleniu numeru identyfikacji podatkowej Spółki. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji Spółka zarzuciła: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że organ zarządzający D. sp. z o.o., tj. jej zarząd, nie ma siedziby w K. przy ul. [...], a D. sp. z o.o. nie wykonuje tam działalności gospodarczej, - naruszenie art. 190§1 i §2 O.p. w zw. z art. 8d ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1314 ze zm.) oraz art. 120, art. 121 i art. 126§1 O.p. poprzez ich niezastosowanie, - naruszenie art. 8c ust. 4 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. W odwołaniu Spółka podniosła, że pracownicy dwukrotnie wizytowali nieruchomość przy ul. [...]w K. i nie stwierdzili żadnych oznak prowadzenia pod tym adresem działalności gospodarczej oraz siedziby Spółki, co jednakże nie znaczy, że ich nie było. Jak twierdzi Spółka, pod wskazanym adresem jednoosobowy zarząd Spółki podejmuje decyzje i działania zarządcze, na dowód czego Spółka wskazała odbieranie korespondencji pod tym adresem, w tym między innymi decyzji organu pierwszej instancji jak również złożenie odwołania od tej decyzji. W tych okolicznościach Spółka wniosła o uchylenie decyzji w całości. Decyzją z 3 października 2016r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił na wstępie, że zgodnie z art. 8c ust. 4 ustawy z 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, naczelnik urzędu skarbowego uchyla z urzędu, w drodze decyzji NIP, jeżeli podatnik posługuje się fałszywymi lub fikcyjnymi danymi adresowymi swojej siedziby lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Z chwilą ustania przesłanek uzasadniających uchylenie NIP na skutek zmiany danych adresowych w odpowiednim rejestrze lub ewidencji następuje przywrócenie NIP w CRP KEP. Do przywrócenia NIP stosuje się odpowiednio przepisy art. 8a. Dalej wskazano, że jak wynika z ustaleń organu I instancji, w dniu 5 sierpnia 2015r. pracownicy organu udali się do siedziby Spółki, ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym, pod adresem K. ul. [...], wskazanym również jako miejsce prowadzenia działalności, celem wszczęcia kontroli podatkowej. Po przybyciu pod wskazany adres pracownicy organu I instancji nie zastali nikogo, a bramka wejściowa była zamknięta i pokryta pajęczyną. Na miejscu stwierdzono zaniedbaną i opuszczoną nieruchomość. Z opisu wynika również, że: od strony frontowej nieruchomości znajduje się stare i zniszczone ogrodzenie na którym umieszczony jest nieczynny dzwonek oraz skrzynka pocztowa; szyby w kilku oknach wychodzących na ul. [...] były wybite; na szczycie dachu widoczny był ubytek pokrycia dachowego, teren posesji porośnięty wysoką trawą, brak widocznego dojścia do drzwi wejściowych; na ścianie zewnętrznej budynku brak jakiegokolwiek oznaczenia lub loga firmy D. sp.z o.o. W budynku przy ul. [...] przeprowadzono rozmowę z kobietą która zeznała, że budynek na sąsiedniej posesji od kilku lat nie jest zamieszkały oraz użytkowany. Pod tym adresem nie jest również prowadzona żadna działalność gospodarcza. Rozmówczyni również zeznała, że właścicielem nieruchomości pod adresem [...] jest J. K. zamieszkały w B. Nieruchomość tą J. K. odziedziczył po swojej matce i ciotkach. Ponadto rozmówczyni dodała, że J. K. nie mieszka w powyższym budynku, a jedynie od czasu do czasu przyjeżdża do K. i odbiera korespondencje pozostawioną u sąsiadów pod adresem K., [...]ul. [...]. W dniu 4 czerwca 2016r. pracownicy organu I instancji ponownie udali się pod adres ul. [...] i po przybyciu na miejsce stwierdzili, że pod wskazanym adresem znajduje się opuszczony budynek, który wymaga kapitalnego remontu. Budynek ten sprawia wrażenia niezamieszkałego i nieużywanego od dłuższego czasu. W dniu 21 lipca 2016r. pracownicy Urzędu Skarbowego przeprowadzili wizję lokalną w celu potwierdzenia zgodności ze stanem faktycznym zgłoszonego przez Spółkę adresu siedziby oraz miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Jak ustalono pod wskazanym adresem w K., ul. [...] brak jest jakichkolwiek oznaczeń/szyldów Spółki D. świadczących o funkcjonowaniu firmy pod wskazanym adresem. Ponadto pod wskazanym adresem nikogo nie zastano, a budynek sprawia wrażenie niezamieszkałego i nieużywanego od dłuższego czasu na dowód czego zostały wykonane zdjęcia tej posesji. Podkreślono, że stan budynku nie zmienił się w stosunku do przeprowadzonej wizji lokalnej w dniu 6 czerwca 2016r. oraz w dniu 5 sierpnia 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 41 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) co do zasady siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Także prawo europejskie za siedzibę podatnika, stosownie do art. 10 rozporządzenia wykonawczego Rady UE nr 282/2011 z 15 marca 2011r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L. 2011.77.1), uznaje się "miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika" czyli miejsce, w którym wykonywane są funkcje naczelnego zarządu przedsiębiorstwa (ust. 1). W celu ustalenia miejsca, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia się: miejsce, w którym zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego zarządzania przedsiębiorstwem, adres zarejestrowanej siedziby przedsiębiorstwa oraz miejsce posiedzeń zarządu przedsiębiorstwa. W przypadku gdy te kryteria nie pozwalają z całkowitą pewnością określić miejsca siedziby działalności gospodarczej podatnika, decydującym kryterium jest miejsce, w którym zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego zarządzania przedsiębiorstwem (ust. 2). Sam adres pocztowy nie może być uznany za miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika (ust. 3), (por. wyrok TSUE z 28 czerwca 2007r. w sprawie C-73/06 Planzer Luxembourg Sari, pkt 60-62). Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że w konsekwencji poczynionych ustaleń należało zakwestionować rzetelność zgłoszonej siedziby Spółki. Ze względu na znaczenie prawidłowego - to jest zgodnego ze stanem faktycznym - wskazania miejsca siedziby Spółki, uchylenie numeru NIP organ odwoławczy uznał za w pełni uzasadnione. Tym niemniej Dyrektor Izby Skarbowej dokonał również weryfikacji zgłoszonego adresu jako miejsca działalności gospodarczej Spółki. W tym kontekście organ wyjaśnił, że miejsce prowadzenia działalności należy rozumieć, jako obiektywnie uchwytne miejsce wykonywania działalności. Organ zauważył, że Sąd Najwyższy w wyroku z 20 maja 2008r. sygn. akt: II UK 291/07 wskazał, że w znaczeniu słownikowym "miejsce" rozumiane jest jako część jakiejś przestrzeni, na której ktoś przebywa, coś się znajduje lub odbywa; także pomieszczenie służące określonym celom. Nadto w orzecznictwie wskazuje się, że w miejscu w którym prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie wskazanym przez podatnika, muszą występować stale obecne minimalne zasoby ludzkie i techniczne, które pozwalają wykonywać daną działalność w sposób niezależny (wyrok sygn. akt: I SA/Bk 326/08). Prowadzenie działalności gospodarczej polega na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy, ale również na stworzeniu warunków do jej wykonywania (wyrok sygn. akt: [...]). Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko sądów, oraz uwzględniając główny zakres wykonywanej działalności gospodarczej Spółki tj. produkcja i sprzedaż maszyn i urządzeń dla przemysłu górniczego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że aby Spółka posiadała miejsce prowadzenia działalności we wskazanym miejscu, winna w tym miejscu stale dysponować infrastrukturą oraz personelem i w sposób niezależny, zorganizowany oraz ciągły, prowadzić działalność oraz w jej ramach dokonywać czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Poczynione w sprawie ustalenia wskazują w sposób wyczerpujący, że Spółka nie prowadzi w tym miejscu działalności gospodarczej. Tym samym Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że zasadne było uchylenie numeru identyfikacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody (adnotacja z 5 sierpnia 2015r. spisana przez pracowników Działu Kontroli na okoliczność próby wszczęcia kontroli podatkowej w firmie D. Sp. z o.o.; notatka służbowa z 6 czerwca 2016r., notatka służbowa z 21 lipca 2016r.) jasno wskazują, że pod adresem jaki wskazała Spółka jako adres siedziby oraz adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej tj. K. ul. [...] nie znajduje się ani siedziba działalności gospodarczej, ani nie jest prowadzona tam żadna działalność gospodarcza. Odnosząc się do zarzutu, że Spółka posiada jednoosobowy zarząd, który podejmuje decyzje i działania zarządcze właśnie na nieruchomości przy ul. [...] w K., o czy świadczyć ma fakt odbierania korespondencji przez Prezesa Spółki, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że co prawda korespondencja kierowana do Spółki jest odbierana przez jej Prezesa, nie mniej jednak zawsze w placówce pocztowej po awizowaniu, bądź dwukrotnym awizowaniu. Wobec tego organ stwierdził, że pod wskazanym adresem nikt na stałe nie przebywa. Potwierdza to również wyjaśnienie sąsiadki, która zeznała, że korespondencja kierowana na adres przy ul. [...] odbierana jest przez J. K. u sąsiadów pod adresem K., ul. [...]. Organ zaznaczył przy tym, że dołączone w trakcie postępowania odwoławczego umowy: o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, sprzedaży gazu ziemnego, sprzedaży energii elektrycznej, nie zmieniają przyjętej oceny, iż pod wskazanym adresem Spółka nie miała siedziby w rozumieniu powołanych przepisów oraz orzecznictwa oraz nie prowadziła działalności gospodarczej. Jako bezzasadne Dyrektor Izby Skarbowej ocenił także zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 oraz art. 123 O.p. Organ podkreślił, że podstawą ustalonego stanu faktycznego było przeprowadzenie wizji lokalnej i wywiadu środowiskowego na okoliczność potwierdzenia autentyczności zgłoszonego w Urzędzie Skarbowym adresu siedziby i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w wyniku których ustalono, że pod wskazanym adresem Spółka nie ma siedziby, ani nie prowadzi działalności gospodarczej. Podsumowując, Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że zasadne było uchylenie numeru identyfikacji podatkowej. Przeprowadzona przez organ odwoławczy ponowna analiza zgromadzonych dokumentów potwierdziła, że ich ocena dokonana przez organ I instancji była prawidłowa. II. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. sp. z o.o. z siedzibą w C. zarzuciła: 1. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj.: a) art. 233§1 ust. 1 w zw. z art. 123§1 w zw. z art. 200§1 i w zw. z art. 123§2 w zw. z art. 200§2, z art. 121§2 w zw. z art. 190§1 i §2 w zw. z art. 187§3 w zw. z art. 192 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że w postępowaniu przed organem I instancji Spółce nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, uniemożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, odstąpiono od zasady przewidzianej w art. 123§1 w zw. z art. 200§1 O.p., pomimo, że nie wystąpiły przesłanki tego odstąpienia, nie udzielono niezbędnych informacji pozostających w związku z przebiegiem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, nie zawiadomiono Spółki o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu z oględzin i zeznań świadków, przez co uniemożliwiono jej wzięcie udziału w przeprowadzaniu tych dowodów, zadawania pytań świadkom oraz składania wyjaśnień, nie zakomunikowano jej faktów znanych organowi z urzędu, a następnie uznano okoliczności faktyczne tak ustalone za udowodnione, a zatem Spółka nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 233§1 ust. 1 w zw. z art. 120 O.p. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo, że wydana ona została z naruszeniem wymienionych w niniejszej skardze przepisów prawa, a więc z naruszeniem zasady legalizmu, naruszenie art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dowolne ustalenie, że Spółka w dniu 20 czerwca 2016r. nie miała siedziby ani nie prowadziła działalności gospodarczej przy ul. [...], naruszenie art. 233§1 ust. 1 w zw. z art. 8c ust. 4 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, podczas gdy nie wystąpiły wymienione w tym przepisie przesłanki uchylenia nadanego numeru identyfikacji podatkowej. Uzasadniając skargę jej autor podniósł, że Spółka nie została zawiadomiona o żadnych z oględzin nieruchomości przy ul. [...] w K. przeprowadzonych przez organ I instancji, ani też o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka - kobiety rzekomo zamieszkałej przy ul. [...], której tożsamości organ I instancji ani nie wskazał, ani najpewniej nawet nie ustalił, w związku z czym nie wiadomo, czy osoba ta faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem, czy była tam tylko okazyjnie, czy posiada faktyczną wiedzę o prowadzeniu działalności gospodarczej przez Spółkę i adresie jej siedziby. Spółka nie była o przeprowadzeniu tych dowodów w ogóle poinformowana, a zatem nie miała możliwości wzięcia udziału w przeprowadzaniu tych dowodów, nie mogła zadawać pytań świadkowi, składać wyjaśnień, nie mogła wprowadzić pracowników organów I i II instancji do wewnątrz budynku, w którym miała siedzibę. Ponadto organ I instancji oparł się m. in. na ustaleniach z oględzin przeprowadzonych w dniu 5 sierpnia 2015r. w innej sprawie - w sprawie kontroli podatkowej, a zatem ustalenia tych oględzin stanowią fakty znane organowi z urzędu, a zgodnie z art. 187§3 O.p. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Tymczasem Spółka w ogóle nie została o nich poinformowana, (dowiedziała się o nich dopiero z uzasadnienia decyzji organu I instancji). Strona skarżąca podkreśliła, że do czasu doręczenia decyzji organu I instancji o uchyleniu nadanego numeru NIP w ogóle nie wiedziała o tym, że toczy się postępowanie w tej sprawie, a co za tym idzie, nie brała w nim w ogóle udziału, nie z własnej winy. Spółka zarzuciła także, że opis budynku przy ul. [...] w K. ujęty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, jest nierzetelny i fragmentaryczny. Stwierdzenie, że kontrolujący nie widzieli dojścia do budynku, którym sami weszli, pozostaje w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego. W protokołach zabrakło m.in. informacji o tym, że logo Spółki znajdowało się na drzwiach wejściowych do ww. budynku przez cały czas trwania kontroli podatkowej, w ramach której przeprowadzono oględziny. W pomieszczeniach budynku przy ul. [...] w K. znajdują się również meble używane przez zarząd Spółki - stoły, ławy, krzesła itp., co zresztą jest widoczne na zdjęciach stanowiących załączniki do protokołów. Organ II instancji nie wskazał, jakie w jego ocenie są oznaki prowadzenia działalności w konkretnym miejscu. Strona skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, jakoby w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę, czy w miejscu jej siedziby powinien zawsze być obecny reprezentant spółki, jej pracownicy, czy stale ma być w niej wykonywana działalność usługowa lub produkcyjna. Strona skarżąca wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2014r. o sygn. akt: II FSK 3549/13, w którym stwierdzono, że żaden przepis prawa nie przyznaje organom podatkowym, w ramach postępowania o nadanie NIP, kompetencji do kontroli zdatności lokalu (nieruchomości) podanego jako siedziba podatnika do wykonywania w nim funkcji zarządczych, czy prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Żaden przepis nie określa także kryteriów, jakie decydować miałyby o przydatności budynku (lokalu) dla uznania go siedzibę spółki. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. dalej-p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie w przedmiocie uchylenia NIP wykazuje dość duże różnice w porównaniu do typowego postępowania podatkowego regulowanego przepisami rozdziału IV Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 8d ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników do postępowania w sprawie uchylenia NIP nie stosuje się art. 165§2 i §4 i art. 200§1 O.p. Ponadto, zgodnie z art. 8c ust. 4 in fine powołanej ustawy z chwilą ustania przesłanek uzasadniających uchylenie NIP na skutek zmiany danych adresowych w odpowiednim rejestrze lub ewidencji następuje przywrócenie NIP w CRP KEP. Do przywrócenia NIP stosuje się odpowiednio przepisy art. 8a. Uchylenie NIP następuje w wyniku czynności weryfikacyjnych przeprowadzonych ex post rejestracji (po nadaniu NIP) które to czynności mogą potwierdzić, że albo adres wskazany w ewidencji NIP w ogóle nie istnieje, albo konkretny podmiot nie ma tam faktycznej siedziby lub miejsca prowadzenia działalności. W tym kontekście należałoby się odwołać do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, który wielokrotnie powtarzał w swoich wyrokach, że państwa członkowskie mają obowiązek zagwarantowania prawdziwości wpisów do rejestru podatników w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu podatku VAT. Mają więc prawo podejmować środki mogące zapobiegać nadużywaniu numerów identyfikacyjnych, zwłaszcza przez przedsiębiorców, których działalność – a w konsekwencji status podatnika – jest całkowicie fikcyjna (wyrok w sprawie C-527/11, Ablessio, ECLI:EU:C:2013:168, pkt 28 – 30 i powołane tam orzecznictwo). Wprawdzie ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (określająca m.in. zasady nadawania u uchylania NIP) nie dotyczy bezpośrednio podatników VAT, niemniej jednak należy zauważyć, że celem istnienia systemu NIP jest m.in. umożliwienie organom państwa sprawowania kontroli nad prawidłowością rozliczeń podatkowych, w tym w szczególności rozliczeń w zakresie podatku od towarów i usług. Adres siedziby podatnika jest więc najistotniejszy dla zapewnienia skutecznej kontroli prawidłowości rozliczania zobowiązań podatkowych. Zgodnie bowiem z art. 151§1 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Istotność prawdziwości danych adresowych potwierdza również tok rozpatrywanej sprawy, zapoczątkowanej czynnościami Spółki zmierzającymi do rejestracji dla celów rozliczeń w podatku od towarów i usług – brak działania "w rzeczywistości" siedziby Spółki. Ustalenia dotyczące braku faktycznego działania (siedziby) Spółki pod adresem K. ul. [...] zostały poczynione przez pracowników urzędu skarbowego usiłujących doręczyć Spółce wezwanie. W tym kontekście należy podkreślić, że wprawcie Trybunał Sprawiedliwości zastrzega, że "...sam fakt nieposiadania przez podatnika środków materialnych, technicznych i finansowych do wykonywania zgłaszanej działalności gospodarczej nie wystarczy jako taki do wykazania prawdopodobieństwa, że podatnik ten zamierza popełnić oszustwo podatkowe", ale jednocześnie dodaje, że: "Jednak nie można wykluczyć, że tego rodzaju okoliczności w zestawieniu z innymi obiektywnymi czynnikami rodzącymi podejrzenia zamiaru popełnienia oszustwa przez podatnika mogą stanowić przesłanki, które należy wziąć pod uwagę w ramach całościowej oceny ryzyka oszustwa" (ww. wyrok w sprawie Ablessio, pkt 36). Oczywistym jest, że posługiwanie się przez podatnika danymi fikcyjnymi lub fałszywymi budzi wątpliwości co do jego uczciwości w rozliczeniach podatkowych. Nie istnieje bowiem żadna okoliczność, która uzasadniałaby ukrywanie przed organami podatkowymi rzeczywistego miejsca prowadzenia działalności. Wprawdzie w konkretnych stanach faktycznych "fikcyjność" czy też "fałszywość" danych niekoniecznie wiązać się będzie z zamiarem popełnienia oszustwa np. może wynikać ze zwykłej pomyłki w adresie (np. typu "czeski błąd") lub braku staranności w uaktualnianiu danych adresowych w systemie NIP – niemniej jednak taka okoliczność w rozstrzyganej sprawie nie wystąpiła. W orzecznictwie (dotyczącym zasad rejestracji podatników VAT) zwraca się uwagę na istotność poprawności danych adresowych. Przykładowo w wyroku z 26 sierpnia 2015r. sygn. akt: I FSK112/15, Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, że: "Przez «adres siedziby» podatnika podany dla celów zgłoszenia rejestracyjnego w formularzu VAT-R (...) należy uznać adres zawierający co najmniej nazwę miejscowości i ulicy, numer budynku oraz lokalu, w którym faktycznie funkcjonuje zarząd przedsiębiorstwa podatnika i zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego nim zarządzania". Mając powyższe na uwadze, zdaniem orzekającego Sądu, organy nie przekroczyły zasady proporcjonalności badając czy zgłoszona przez Spółkę siedziba (K. ul. [...]) jako jednocześnie miejsce prowadzenia działalności jest miejscem, w którym zapadają dla Spółki istotne decyzje, a co najmniej czy zgłoszony adres umożliwia realny kontakt z podatnikiem. Organ I instancji mógł mieć bowiem uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości danych adresowych skoro wizje lokalne przeprowadzone trzy razy nie potwierdziły by pod wskazanym adresem prowadzona była jakakolwiek działalność gospodarcza. Bramka wejściowa była zamknięta, posesja porośnięta trawą, zaniedbana, na budynku nie było ani logo firmy ani żadnej innej informacji wskazującej, że w tym budynku mieści się siedziba firmy, budynek był opuszczony. Przedstawiona przez Spółkę umowy dostawy wody i prądu słusznie również wzbudziła wątpliwości organu co do wiarygodności danych adresowych bowiem wygląd budynku wskazywał, że nie jest on w ogóle użytkowany (dokumentacja fotograficzna w aktach sprawy). Adres siedziby konkretnego podmiotu jest niezbędny, aby inni uczestnicy obrotu, w tym organy państwowe, miały gwarancję skutecznego kontaktowania się z danym podmiotem. W rozpatrywanej sprawie Spółka nie zapewniła możliwości skutecznego kontaktowania się pod adresem wskazanym w zgłoszeniu NIP dlatego organy miały prawo uznać, w realiach rozpatrywanej sprawy, że jest to adres fałszywy i fikcyjny w rozumieniu art. 8c ust. 4 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. W ocenie Sądu organy nie naruszyły art. 120 w zw. z art. 121§1 O.p. – swoje ustalenia oparły bowiem na zgromadzonym w sprawie, kompletnym, wyczerpującym materiale dowodowym, wyjaśniając w wydanych decyzjach podstawy prawne podejmowanych rozstrzygnięć. Co istotne i co również wymaga podniesienia w sprawie, korespondencja kierowana do Spółki na adres K. ul. [...] została wprawdzie odebrana ale po uprzednim pozostawieniu awiza, nigdy zaś bezpośrednio od doręczyciela. W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. , poz. 718 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło