I SA/Kr 1400/14

|Sygn. akt I SA/Kr 1400/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r., sprawy ze skargi T. s. c. S.B., A.B. w K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 4 lipca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, - skargę oddala - Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzjami z dnia 29 sierpnia 2008 r. określił Spółce T. s.c. podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2003 r. do grudnia 2004 r. oraz dodatkowe zobowiązanie pieniężne. W decyzjach tych zakwestionowano prawo do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w deklaracjach podatkowych. Spółka nie posiadała bowiem oryginałów, ani duplikatów faktur na podatek naliczony wykazany w deklaracjach. W trakcie postępowania Spółka dostarczyła na część podatku naliczonego duplikaty faktur, które zostały uwzględnione w rozliczeniach. Ponadto organ stwierdził, że na podatek naliczony wykazany w deklaracjach podatkowych składał się również podatek wykazany w fakturach pochodzących ze Spółki K. (przy czym ani oryginałów ani duplikatów tych faktur Spółka nie okazała). Natomiast z prowadzonego postępowania wynikało, że Spółka K. wystawiała puste faktury nie dokumentujące rzeczywistych transakcji gospodarczych. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzjami z dnia 13 lutego 2009 r. uchylił decyzje organu I instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego i w tym zakresie umorzył postępowanie, natomiast w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Decyzje te doręczono Spółce w dniu 16 lutego 2009 r. Na powyższe decyzje Dyrektora Izby Skarbowej Spółka złożyła skargi, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wyrokami z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt: I SA/Kr 585/09 oraz I SA/Kr 597/09. Następnie, na ww. wyroki Spółka wniosła skargi kasacyjne, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokami z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt: I FSK 1246/10 oraz IFSK 1247/10. Pismem z dnia 26 lutego 2014 r. Spółka wniosła m.in. o stwierdzenie nieważności 24 ostatecznych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 lutego 2009 r. o numerach od [...] do [...], wydanych w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2003 r. do grudnia 2004 r. Jako podstawę złożenia wniosku Spółka podała art. 247 § 1 pkt 3 i 7 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 23 kwietnia 2014 r. nr [...] do [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji ze względów formalnych. Stwierdzono bowiem, że zaistniały okoliczności przewidziane w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji, a także sąd administracyjny oddalił skargi wniesione na decyzje. Pismem z dnia 5 maja 2014 r. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie należało uwzględnić wyrok Sądu Rejonowego w K Wydział IX Karny z dnia 28 listopada 2013 r., a także materiał dowodowy zgromadzony przez Sąd Rejonowy dla K. w K. (sygn. akt XIV K 530/13/S) oraz Sąd Okręgowy (sygn. akt IV Ka 107/13) w sprawach E.K.(prezesa, a następnie likwidatora firmy K.). Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 4 lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł , że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest instytucją służącą wyeliminowaniu takich rozstrzygnięć ostatecznych z obrotu prawnego, które zawierają kwalifikowane wady. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, nie służy natomiast załatwieniu sprawy podatkowej. Jego podstawowym celem nie jest orzekanie o obowiązkach i prawach strony, wynikających z podatkowego prawa materialnego, lecz zbadanie orzeczenia wydanego w postępowaniu zwykłym pod kątem zaistnienia przesłanek, wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.11.2005 r. sygn. FSK 268/05 ). Taki zakres omawianego postępowania wiąże się z wyrażoną w treści art. 128 Ordynacji podatkowej ogólną zasadą trwałości decyzji ostatecznej. Jest to jedna z naczelnych zasad całego systemu postępowania administracyjnego, mająca podstawowe znaczenie dla stabilizacji skutków prawnych opartych na wydanej decyzji. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego. W doktrynie prawa podkreśla się, że wprowadzono pojęcie "decyzji ostatecznej" do ustawodawstwa w celu "zapewnienia niezbędnej stabilizacji porządku prawnego". Jest ona wartością większą niż potrzeba eliminacji decyzji wadliwych. Taki cel ma również regulacja prawna wynikająca z art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej: "Organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności gdy żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. " Zatem, nie można skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie wniesione jest po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub w przypadku, gdy sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, czyli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przy czym termin przewidziany w art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest przedawniający, co oznacza, że nie może on być przywrócony w trybie przepisów art. 162 i 163 tejże ustawy. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. Odmowa rozpatrzenia żądania na podstawie ww. przepisu jest orzeczeniem formalnym. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Organ stwierdził , że wystąpiły wskazane w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej formalne przesłanki, w związku z zaistnieniem których należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji. Spółce doręczono ostateczne decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 lutego 2009 r., w dniu 16 lutego 2009 r., natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności tych decyzji Spółka nadała listem poleconym w dniu 27 lutego 2014 r. (wpływ do Izby Skarbowej - 4 marzec 2014 r.), a więc został on złożony po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokami z dnia 20 maja 2010 r. oddalił skargi na przedmiotowe decyzje, a kasacje Spółki od tych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokami z dnia 21 maja 2013 r., a żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie zostało oparte na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wniesione zostało zarówno po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji, jak i skargi na te decyzje zostały oddalone co, na podstawie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, uzasadniało wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych. Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 249 Ordynacji podatkowej nie wskazując jednak uzasadnienia takiego zarzutu . W uzasadnieniu skargi powtórzono natomiast dotychczasowe zarzuty wykazując , że pomimo łącznej reprezentacji Spółki wszelkie decyzje , o których mowa we wniosku, zostały doręczone tylko jednemu wspólnikowi . Ponadto postępowanie karne prowadzone przed Sądem Rejonowym wykazało , że w przedmiotowej sprawie występuje nieważność postępowania podatkowego. Organ podatkowy wydając zaskarżoną decyzje nie przeprowadził natomiast dowodu z akt postępowania karnego . Ponadto zwrócono uwagę, że sąd karny uniewinnił S.B. ustalając , że nie korzystał on z fikcyjnych faktur. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Odnosząc się do zarzutu skarżącej Spółki Dyrektor podniósł , że decyzje podatkowe objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności były doręczane ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi . Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . Na wstępie podnieść należy , że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.) zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. W uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Jest to o tyle istotne, że na gruncie niniejszej sprawy skarżąca Spółka nie sformułowała praktycznie żadnych zarzutów względem zaskarżonej decyzji podnosząc jedynie konieczność stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowych na podstawie nowych okoliczności stwierdzonych przez sąd karny. Zwrócić jednak należy uwagę , ze zaskarżona decyzja ma charakter formalny(wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., V SA 2093/00, niepubl.). Odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, że postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Nie może ono natomiast dotyczyć zagadnienia, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W tej sytuacji, zgodnie z art. 249 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych z dnia 13 lutego 2009 r. o numerach od [...] do [...], wydanych w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2003 r. do grudnia 2004 r. bez badania zasadności zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności. W art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej - ustawodawca zastrzegł, że Organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. W świetle ustalonego wyżej stanu prawnego zostało ustalone, że decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 lutego 2009 r., została doręczona ówczesnemu pełnomocnikowi podatniczki w dniu w dniu 16 lutego 2009 Zgodnie zatem z cytowanym art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wniosek strony o stwierdzenie nieważności tychże decyzji mógł być złożony w nieprzekraczalnym terminie do dnia 16 lutego 2014 r. Tymczasem strona wystąpiła z takim żądaniem dopiero 26 lutego 2014r. , a więc po upływie wymienionego wyżej terminu. A zatem zarzut skargi naruszenia art. 249 § 1 pkt Ordynacji podatkowej jest bezzasadny tym bardziej , że skarżąca nie przedstawiła przesłanek na których zarzut ten został oparty . Zaznaczyć natomiast należy , że termin przewidziany w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter przedawniający, co oznacza, że nie może on być przywracany w trybie przepisów art. 162 i 163 Ordynacji podatkowej (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2003 r., III SA 2289/01, LEX nr 142230). Ordynacja podatkowa zastrzega, że instytucja przywrócenia terminu odnosi się wyłącznie do terminów procesowych (art. 162 § 4 o.p.). Natomiast termin określony w art. 249 § 1 nie jest takim terminem i ordynacja podatkowa nie dopuszcza jego przywrócenia (wyrok NSA z dnia 11 października 2000 r., V SA 46/00, LEX nr 51314). Zakreślony przepisem art. 249 o.p. termin jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., V SA 1247/00, LEX nr 109280). Niezależnie od powyższego w przedmiotowej sprawie została spełniona też inna przesłanka odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej tj. przesłanka określona w art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jak bowiem wskazano prawidłowość rozstrzygnięcia dokonanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w decyzjach z dnia 13 lutego 2009r. była już przedmiotem badania zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przy czym skargi Spółki oddalono. W związku z powyższym bez znaczenia dla sprawy jest fakt, iż zarówno organy podatkowe obu instancji jak i sądy administracyjne w momencie rozstrzygania sprawy nie były w posiadaniu akt sprawy z postępowania karnego. Skoro bowiem z jednej strony Spółka uchybiła zawartemu w Ordynacji podatkowej terminowi do wniesienia żądania, a z drugiej strony sporna sprawa została już prawomocnie rozpatrzona przez sądy administracyjne, to brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu z dnia 13 lutego 2009 r. Z tych samych przyczyn nie mogła być rozpatrzona kwestia prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowych. Na marginesie można tylko stwierdzić , że nie można skutecznie podnosić zarzutu braku doręczenia decyzji wymiarowych skoro samego faktu doręczenia Spółka nie negowała zarówno na etapie postępowania podatkowego jak i postępowania przed sądami a sprawa jak już podnoszono została prawomocnie rozpatrzona również przez sądy. Należy bowiem odróżnić brak doręczenia od doręczenia wprawdzie wadliwego, ale dokonanego, którego data jest niekwestionowana i nie budzi żadnych wątpliwości. W rozróżnieniu tym uprawnione jest oparcie się na fakcie terminowego złożenia skargi zwłaszcza , gdy uczyniła to strona , której decyzje należało doręczyć . Złożenie skargi oznacza bowiem , że decyzje te dotarły do strony w terminie i w sposób umożliwiający zapoznanie się z ich treścią a następnie skorzystanie z tego środka zaskarżenia. Również brak negatywnych skutków procesowych takiego doręczenia powoduje, że nawet ewidentnie wadliwe doręczenie decyzji nie ma wpływu na wynik sprawy tym samym nie można go utożsamiać z brakiem doręczenia. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).