I SA/Kr 1403/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 22.06.2015r., nr [...], w przedmiocie umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22.06.2015r., nr [...]w przedmiocie umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", M.J. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę rodzinną z ZUS w wysokości 1556,11 zł. oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 208,17 zł. Jej miesięczne wydatki obejmują : opłatę za energię elektryczną – 137,84 zł. , opłatę za gaz ziemny 28,92 zł., opłatę za telefon – 61,63 zł. (30,79 zł. + 30,84 zł. = 61,63 zł.), opłatę za odpady kom. – 14,40 zł., koszty leczenia – 600 zł., koszty opatrunków na rany – 200 zł. Strona płaci ponadto podatek gruntowy którego rata wynosi 134 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości o pow. 0,7261 ha, zabudowanej domem, w którym nie ma łazienki, co i bieżącej wody. Parter budynku ma 76 m2 a suteryna - 38 m2. M.J. nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartość pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja M.J. nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Nie posiada ona oszczędności. Uzyskuje wprawdzie stały dochód, jednak jak podkreśla, na utrzymanie zostaje jej kwota 618,33 zł., miesięcznie. Wyklucza to poczynienie oszczędności na koszty sądowe, czy to w tym postępowaniu czy w postepowaniu o sygn. akt I SA/Kr 1404/15, toczącym się przed tut. Sądem z jej skargi. W niniejszej sprawie koszty sądowe sprowadzają się bowiem do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. a w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1404/15 wpis ten wynosi 100 zł. W świetle wymienionych okoliczności uiszczenie w/w kwot spowodowałoby więc brak środków na bieżącą egzystencję skarżącej. Stąd też przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).