I SA/Kr 1405/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie organu pierwszej instancji zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł. ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., w oparciu o własne tytuły wykonawcze, prowadził w stosunku do zobowiązanego K. R. postępowanie egzekucyjne obejmujące należności składkowe w kwocie należności głównej wynoszącej 9.886,57zł. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zajął wierzytelność zobowiązanego z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w R.. Zobowiązany pismem z dnia 7.01.2021 r. wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazując na wygaśnięcie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi z uwagi na całkowitą spłatę należności składkowych. W tym zakresie powołał art. 33 par. 2 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020 r., poz. 1427; dalej u.p.e.a.). W opisywanym piśmie zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego "o jak najszybsze zwolnienie wierzytelności na rachunku bankowym w Banku w R.." Dyrektor Oddziału ZUS w T. przyjął, że powyższe pismo zawiera zarówno zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.), jak też wniosek o zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego (art. 13 u.p.e.a.). W ramach rozpoznania ostatnio wskazanego żądania, Dyrektor Oddziału ZUS w T. postanowieniem z dnia 11.05.2021 r. (nr [...]) odmówił zobowiązanemu zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. Wskazał m.in., że rozpatrując ten wniosek, szczególną uwagę zwrócić należało na to, czy spełnione zostały przesłanki zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji, określone w art. 13 par. 1 u.p.e.a., tj. czy istnieje ważny interes po stronie zobowiązanego. W oparciu o ustaloną sytuację majątkową K. R. organ przyjął, że wskazana wyżej przesłanka nie aktualizuje się w tej w sprawie. Zażalenie na opisane wyżej postanowienie wniósł K. R.. Podał, że obowiązki objęte wystawionymi tytułami wykonawczymi wygasły z uwagi na fakt uregulowania wszelkich należności składkowych. Zapłata tych świadczeń nastąpiła po odebraniu przez zobowiązanego upomnienia. Składający zażalenie zarzucił nadto "wadliwą interpretację złożonego pisma i wadliwe traktowanie go jako wniosku o wyłączenie spod egzekucji rachunku bankowego." Akcentował, że wniesione do organu pismo (wniosek) zmierzało do zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez jego umorzenie, gdyż należności objęte tytułami zostały w całości opłacone. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 30.07.2021 r. (znak [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu powołał art. 13 par. 1 u.p.e.a. oraz przedstawił rozumienie tego przepisu. Następnie przybliżył zasady księgowania przez ZUS składek opłacanych przez płatników akcentując m.in., iż każda wpłata jest dzielona proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłacanych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że dokonane przez zobowiązanego wpłaty zostały rozliczone w przedstawiony wyżej sposób i zaliczone na zaległości o najwcześniejszym terminie płatności. Wskazał przy tym na uznaniowy charakter objętego zażaleniem postanowienia w przedmiocie odmowy zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji (art. 13 par. 1 powoływanej ustawy). Podkreślił, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest jedynym skutecznym środkiem do którego można skierować egzekucję. Skargę do sądu administracyjnego na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30.07.2021 r. wniósł K. R.. Zarzucił m.in. brak pełnego rozpoznania zażalenia, a w szczególności pominięcie zarzutów dotyczących błędnej kwalifikacji jego pisma i nieuzasadnione traktowanie złożonego wniosku jako żądania wyłączenia spod egzekucji rachunku bankowego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, albowiem kontrolowane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30.07.2021 r., jak też poprzedzające ten akt postanowienie organu I instancji, naruszają przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Akty te zatem podlegały uchyleniu stosownie do art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325; dalej p.p.s.a.). Ocenę kontrolowanej sprawy poprzedzić należy wskazaniem, że kluczowym obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest należyte ustalenie woli podmiotu inicjującego postępowanie administracyjne. Poprawna kwalifikacja wniosku strony, determinuje bowiem zarówno prawidłowość podejmowanych w sprawie czynności, jak też warunkuje zastosowanie adekwatnych przepisów prawa, gdyż treść wniosku wyznacza granice sprawy będącej przedmiotem postępowania. Podkreślić przy tym należy, że jeżeli treść złożonego przez stronę wniosku, z uwagi na jej niezrozumiałą lub wieloznaczną redakcję, nie pozwala na jednoznaczne ustalenie rodzaju żądania strony skierowanego do organu administracji, to obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia treści tego wniosku, poprzez zwrócenie się o sprecyzowanie lub wyjaśnienie wskazanej kwestii. W kontrolowanej sprawie wadliwość postępowania orzekających organów administracji publicznej polegała na błędnej kwalifikacji, inicjującego oceniane postępowanie, pisma skarżącego z dnia 7.01.2021 r. Należy bowiem zwrócić uwagę, że cytowana na wstępie uzasadnienia treść tego pisma sugerować mogła, że oprócz jasno wskazanych i zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 par. 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.), skarżący żądać może także zastosowania w jego sprawie, uregulowanej w art. 13 u.p.e.a. instytucji zwolnienia spod egzekucji określonego składnika majątkowego (w tym przypadku - rachunku bankowego). Co prawda, uważna lektura ocenianego pisma prowadzić powinna do wniosku, iż zawarte w tym piśmie oczekiwanie wnioskodawcy "zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego" stanowić ma wyłącznie konsekwencję braku podstaw do prowadzenia egzekucji z uwagi na skuteczność podniesionych zarzutów (opartych na nieistnieniu egzekwowanego obowiązku), to jednak akcentowana powyżej wieloznaczność treści wniosku nakazywała, aby organ egzekucyjny precyzyjnie, z urzędu ustalił zakres oczekiwań strony postępowania. Zamiast jednak podjęcia koniecznych w powyższym kierunku czynności, Dyrektor Oddziału ZUS w T. z góry przyjął, iż prowadzić będzie odrębną, od zgłoszonych zarzutów sprawę, opartą na art. 13 u.p.e.a. Poprawność tego zapatrywania podzielił organ odwoławczy, który po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, w ramach którego nadto merytorycznie ustosunkował się do zagadnienia zaliczania uiszczanych składek na poczet wymagalnych należności. W związku z powyższym dostrzec należy, że w ramach postępowania opartego na art. 13 u.p.e.a. nie było w ogóle uprawnione czynienie rozważań w powyższym (merytorycznym) przedmiocie, gdyż te zagadnienia mogły być oceniane w sprawie dotyczącej zgłoszonych zarzutów, a więc sprawy objętej odrębnym postanowieniem wydanym względem zobowiązanego. Nadto, o ile treść samego wniosku budzić mogła jeszcze wątpliwości co do jego zakresu i charakteru, to już treść wniesionego zażalenia jasno i jednoznacznie prezentowała stanowisko, że organ I instancji "wadliwie potraktował pismo z dnia 7.01.2021 r. jako wniosek o wyłączenie rachunku bankowego spod egzekucji" (k. 1 zażalenia). Cytowana treść zażalenia, dobitnie zatem wskazuje rodzaj oczekiwań kierowanych przez zobowiązanego względem organu administracji. Treść ta nakazywała więc organowi odwoławczemu uznać, że w objętej zażaleniem sprawie brak było w ogóle podstaw do wszczęcia i kontynuowania postępowania opartego na art. 13 u.p.e.a., tj. w przedmiocie zwolnienia rachunku bankowego spod egzekucji, gdyż takiego wniosku skarżący w istocie nie składał. Mając powyższe na uwadze uznać zatem należało, że trafne były te zarzuty skargi, które wskazywały na brak pełnego rozpoznania przez organ odwoławczy zażalenia. Podkreślić bowiem należy, że w zażaleniu zobowiązany jasno akcentował wadliwość przyjętej przez organ I instancji kwalifikacji jego żądania, a przez to brak podstaw do prowadzenia sprawy o wskazanym wyżej przedmiocie. Brak poczynienia przez orzekające organy administracji wyjaśnień, co do jednoznacznego ustalenia woli zobowiązanego wyrażonej w piśmie inicjującym postępowanie doprowadziło w rzeczywistości do wykreowania sprawy, która w ogóle nie była objęta zakresem wniosku K. R. z dnia 7.01.2021 r. i wcale nie powinna być prowadzona. Powyższe świadczy o naruszeniu art. 7, art. 9 w zw. z art. 64 par. 2 k.p.a., które w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. Z przedstawionych wyżej względów sąd w pkt 1 sentencji uchylił oba kontrolowane postanowienia, jako podstawę rozstrzygnięcia przyjmując powołany na wstępie art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty składała się kwota 100 zł uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu od skargi.