I SA/Kr 1409/01

WyrokWSA w Krakowie2004-09-22

Skład orzekający: Grażyna Jarmasz, Józef Michaldo, Maria Zawadzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo uznał księgi podatkowe za nierzetelne i ustalił przychód w drodze oszacowania, pomijając wyjaśnienia podatnika dotyczące likwidacji spółki i specyfiki branży?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ podatkowy naruszył przepisy prawa procesowego, w szczególności art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nierzetelne zebranie i ocenę materiału dowodowego. Sąd stwierdził, że nie wykazano niezgodności zapisów księgi przychodów i rozchodów ze zdarzeniami gospodarczymi, a wyjaśnienia podatnika dotyczące likwidacji spółki i specyfiki branży (sprzedaż towaru "niechodliwego" z obniżoną marżą) nie zostały należycie uwzględnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Izby Skarbowej w Krakowie utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która określiła D. C. podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997 r. w wyższej kwocie niż zadeklarował. Organ podatkowy uznał księgi przychodów i rozchodów spółki cywilnej za nierzetelne z powodu zaniżenia marży i braku udokumentowania części sprzedaży, a przychód ustalił w drodze oszacowania. Podatnik zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i błędną ocenę stanu faktycznego, wskazując na likwidację spółki i specyfikę branży.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Protokolant: NSA Grażyna Jarmasz (spr) NSA Józef Michaldo WSA Maria Zawadzka Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2004r sprawy ze skargi D. C. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 16 maja 2001r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r I.1 chylą zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. II.Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 128,73zł ( sto dwadzieścia osiem złotych siedemdziesiąt trzy złote). l SA/Kr 1409/01 Uzasadnienie W wyniku przeprowadzanego postępowania podatkowego Pierwszy Urząd Skarbowy w K. wydał w dniu 30 listopada 2000r. decyzję nr [...] określającą D. C. podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997r. w kwocie [...] zł oraz zaległość podatkową w kwocie [...] zł. W zeznaniu rocznym za 1997r. D. C. wykazał nadpłatę w tym podatku. Rozstrzygnięcie organu l instancji wynikano z ustaleń dotyczących pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez D. C. wraz z P. G. w formie spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowe [...] w K. , spółki stanowiącej jedno ze źródeł przychodów. Przeprowadzone zostało także postępowanie podatkowe prowadzone zgodnie z właściwością przez Drugi Urząd Skarbowy w K. w odniesieniu do spółki cywilnej w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1997 roku. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono nierzetelne prowadzenie księgi przychodów i rozchodów oraz zaniżenie podstaw opodatkowania i zobowiązań wspólników w podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem organu marża wynikająca z księgi podatkowej za 1997 rok wyniosła [...] %, natomiast marża zeznana przez D. C. z działalności prowadzonej przez niego indywidualnie w takim samym zakresie jak i spółki, za miesiąc grudzień 1997r., wynosiła [...] %. Te ustalenia oraz fakt, że sprzedaż w 1997r. w części nie była udokumentowana fakturami, czy rachunkami uproszczonymi, według oceny organu wskazywały na nierzetelne prowadzenie księgi podatkowej poprzez niepełne deklarowanie uzyskiwanego przychodu. W związku z tym pominięto prowadzoną przez spółkę podatkową księgę przychodów i rozchodów jako dowód w postępowaniu w myśl przepisu art. 193 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm./, a przychód z działalności spółki ustalono w drodze oszacowania na podstawie art.23 ustawy Ordynacja podatkowa przy pomocy średniej ważonej marży handlowej w wysokości [...] %. W ten sposób ustalono, że przychód został zaniżony o [...] zł. Podstawę opodatkowania ustalono w oparciu o dokumenty źródłowe, porównując je z wpisami do podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Tylko w zakresie kosztów ubocznych zakupu i pozostałych wydatków dokonano minimalnych korekt rzędu [...] zł. Przeprowadzone zostało także postępowanie podatkowe dotyczące działalności D.C. prowadzonej na własny rachunek pod nazwą [...]. Uwzględniono ujawnione nieprawidłowości, co spowodowało, iż określono stratę w wysokości niższej od zeznanej. Ustalenie te nie były przez podatnika w dalszych postępowaniach kwestionowane. Należny podatek od osób fizycznych za 1997 rok został określony z uwzględnieniem ustaleń powyższych oraz odliczeń w postaci wartości składek na ubezpieczenie społeczne. W złożonym odwołaniu od tej decyzji zarzucono organowi naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 120, art. 180, art. 210 § 4 w/w ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez błędną ocenę stanu faktycznego, nieuwzględnienie wszystkich dostępnych dowodów, brak uzasadnienia faktycznego i pranego decyzji, a ponadto nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Przede wszystkim zarzucono nie wzięcie pod uwagę faktu, że od miesiąca września 1997 roku spółka cywilna [...] znalazła się w stanie likwidacji, a konsekwencją tego była wyprzedaż towaru z bardzo obniżoną marżą. Jedna z ostatnich wystawionych faktur na kwotę brutto [...] zł została wystawiona w cenach zakupu, gdyż sprzedaż nastąpiła na rzecz prowadzonej przez D. C. działalności handlowej na własny rachunek. Ponadto działając od 1992 roku na stanie spółki znajdowało się bardzo dużo towaru zalegającego, a towar ten nie posiadał już prawie żadnej wartości rynkowej. Nie zgodzono się z zastosowaniem marży średnie ważonej podnosząc, że w branży fonograficznej większość zakupionych kaset i płyt w krótkim czasie przestaje być modna, a dalsza ich sprzedaż jest możliwa poprzez drastyczne obniżenie cen. Udzielane były także rabaty. Stwierdzono, że podana w zeznaniu marża była marżą zakładaną, a nie pozyskiwaną ze sprzedaży. Jako niezrozumiałe uznano nie wzięcie pod uwagę wyjaśnień składanych do sprawdzenia księgi przychodu i rozchodu. Biorąc pod uwagę długi czas postępowania, bo od 20 kwietnia 1999r do wydania decyzji w dniu 30 listopada 2000 roku, uznano, że można było przeprowadzić analizę działalności firmy o podobnym profilu za taki sam okres podatkowy, co byłoby bardziej miarodajne dla oceny w niniejszej sprawie. W wyniku rozpatrzenia odwołania Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji decyzją z 16 maja 2001r. nr [...] . I na to rozstrzygnięcie Izby Skarbowej została wniesiona skarga do naczelnego Sądu Administracyjnego, w której powtórzono zarzuty odwołania i uzasadniającą je argumentację. Powtórzono także i podkreślono, że wyjaśnienia skarżącego odnośnie stosowanej marży zostały wykorzystane przeciwko niemu w sytuacji, kiedy oczywistym jest, że mowa była o marży stosowanej, a nie faktycznie uzyskiwanej. Gdyby zadano pytanie o marżę uzyskiwaną, skarżący stwierdził, że odpowiedziałby, że nie wie. Jest oczywistym, że w gospodarce rynkowej stosowane są upusty i rabaty, zwłaszcza w tej branży. Natomiast nie były brane od kupujących oświadczenia o zastosowanym rabacie, gdyż w praktyce sklepów nie czyni się tego. Zwrócono uwagę, że porównanie do marży osiągniętej w grudniu w jednoosobowej działalności skarżącego w tym samym zakresie i tym samym miejscu jest nieuzasadnione z uwagi na okres sprzedaży tj. okres przedświąteczny o wzmożonych zakupach. W udzielonej odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe rozstrzygnięcie. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednak wobec wejścia w życie z dniem l stycznia 2004r. ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ oraz ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270,/ w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, póz. 1271/ została ona rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z tymi przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. l ustawy w/w Prawo o ustroju sądów administracyjnych rolą tego sądu jest badanie decyzji administracyjnej, a więc także podatkowej, pod względem jej zgodności z prawem. Skarga na uwzględnienie zasługuje z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego. W pierwszym rzędzie należy podnieść, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone z naruszeniem art.187 § l w/w ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. A więc dowody winny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w ich całokształcie i wzajemnym powiązaniu. W niniejszej sprawie stwierdzenie, iż księgi podatkowe prowadzone w działalności skarżącego prowadzonej w formie spółki cywilnej były nierzetelne, oparto na stwierdzeniu faktu, że marża w nowej działalności skarżącego, w tym samym zakresie, w tym samym miejscu, w miesiącu grudniu wyniosła [...] % oraz okoliczności, że w działalności spółki występowała sprzedaż także bezrachunkowa. Nie zostały wzięte pod uwagę, zasługujące na uwzględnienie i zbadanie, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności, że sprzedaż w miesiącu grudniu nie jest miarodajna do oceny wysokości marży jaką można osiągnąć w działalności w okresie dłuższym np. rocznym. Nie wzięto także pod rozwagę długoletniej działalności, która w roku będącym przedmiotem kontroli zmierzała, zwłaszcza w ostatnich miesiącach, do jej likwidacji, a więc możliwości występowania i zbywania towaru "niechodliwego" z uwagi na przedmiot sprzedaży, czyli płyty i kasety. A więc nie przeprowadzono postępowania w sposób umożliwiający ustalenie, czy faktycznie marża wynikająca z ksiąg jest zaniżona, a wobec tego księgi nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Wobec tego biorąc pod uwagę definicję nierzetelności księgi podatkowej zawartą w art. 193 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa należy stwierdzić, iż polega ona na braku zgodności pomiędzy stanami faktycznymi istotnymi podatkowo i ich odzwierciedleniem w prowadzonych księgach. Takiej niezgodności zapisów prowadzonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów ze zdarzeniami gospodarczymi, istotnymi podatkowo, w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie wykazano. W związku z powyższym, stwierdzając naruszenia prawa procesowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło