I SA/Kr 141/25

WyrokWSA w Krakowie2025-05-27

Skład orzekający: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy Michałowice w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, naruszyło zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę dwuinstancyjności i wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 127 O.p.) oraz wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji (art. 210 § 1 pkt 6 O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 124 O.p.). Organy nie rozpoznały ponownie sprawy w jej całokształcie, nie ustaliły samodzielnie stanu faktycznego, a ich uzasadnienia były ogólnikowe i nie odnosiły się do kluczowych zarzutów skarżącej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości skarżącej. Organ pierwszej instancji określił opłatę, opierając się m.in. na zużyciu wody i deklaracji o dodatku węglowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, wskazując m.in. na brak zamieszkiwania nieruchomości w spornym okresie, prowadzenie działalności pasiecznej oraz fakt, że opłaty śmieciowe uiszczała w miejscu zameldowania. Sąd administracyjny uznał, że organy obu instancji naruszyły zasady postępowania, nie rozpatrując sprawy w sposób wyczerpujący i nie uzasadniając należycie swoich decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej kwotę 233,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 141/25 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 maja 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: starszy referent Kinga Bryk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2024 r., nr SKO.OŚ/4170/4/2024 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej kwotę 233,00 zł (słownie: dwieście trzydzieści trzy złote 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt I SA/Kr 141/25. UZASADNIENIE Wójt Gminy Michałowice decyzją z dnia 20 listopada 2023 r., nr PD.6232.2.24.2022 określił A.N. (skarżącej) będącej właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości X., ul. [...], wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2018 r. do marca 2018 na kwotę 40,00 złotych miesięcznie; od kwietnia 2018 r. do lutego 2020 r. na kwotę 56,00 otych miesięcznie; od marca 2020 r. do grudnia 2021 r. na kwotę 128,00 złotych miesięcznie; od stycznia 2022 r. do września 2022 r. na kwotę 144,00 złotych miesięcznie; za październik 2022 r. na kwotę 108,00 złotych; od listopada 2022 r. na kwotę 93,00 złote miesięcznie. W odwołaniu skarżąca podniosła, iż na terenie nieruchomości w czasie poprzedzającym złożenie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie powstawały odpady komunalne gdyż nieruchomość nie była zamieszkana. W toczącym się równolegle postępowaniu o wypłatę dodatku węglowego odmówiono jej wypłaty należnego świadczenia ze względu na brak zamieszkiwania na terenie nieruchomości. Ponadto zobowiązana wskazała, że w uzasadnieniu decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi podnoszona jest po raz kolejny kwestia zużycia wody. Wyjaśniła, że na terenie nieruchomości zlokalizowana jest część pasieki męża, a wykazane zużycie wody wynikało z prowadzenia działalności pasiecznej i doraźnego zabezpieczenia nieruchomości, a porównanie zużycia wody od momentu trwałego użytkowania nieruchomości i korelowanie go do liczby osób wskazanych w złożonej deklaracji śmieciowej nie jest miarodajne i nie może być czynnikiem wskazującym na liczbę trwale zamieszkałych osób. Od czasu trwałego użytkowania nieruchomości przebywa naprzemiennie w różnych lokalizacjach gdyż sytuacja mieszkaniowa jej rodziny jest nietypowa i zmienna (praca, szkoła, opieka nad rodzicami). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 5 grudnia 2024 r., nr SKO.OŚ/4170/4/2024 na podstawie §2 uchwały Nr XXVII/174/2016 Rady Gminy Michałowice z dnia 28 listopada 2016 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego poz. 6996 z dnia 05.12.2016); § 2 uchwały Nr XLIV/339/2018 Rady Gminy Michałowice z dnia 26 lutego 2018 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego poz. 1656 z dnia 07.03.2018); § 2 uchwały Nr XIX/139/2020 Rady Gminy Michałowice z dnia 30 stycznia 2020 r.- w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty podwyższonej (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego poz. 974 z dnia 5.02.2020 r); § 2 uchwały Nr XL/311/2021 Rady Gminy Michałowice z dnia 29 października 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia tej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty podwyższonej (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego poz. 6326 z dnia 10.11.2021 r.) oraz § 1 uchwały nr XXI/ 128/2016 Rady Gminy Michałowice z dnia 30 maja 2016 r. w sprawie określenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego poz. 3403 z dnia 6.06.2016 r.), art. 6 o i art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.jedn.: Dz.U.2024.399) w zw. z art. 207 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 1 O.p., utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu podano, iż z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości X., ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Decyzją nr PD.6232.2.24.2022 z dnia 31.01.2023 r. organ podatkowy określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązującą od stycznia 2018 r. W toku prowadzonego-postępowania ustalono, iż strona postępowania pod adresem [...] w dniu 5.09.2022 r. złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego na gospodarstwo domowe, w składzie którego są 4 osoby. Ponadto ustalono, że zużycie wody na przedmiotowej nieruchomości zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury wskazywało na zamieszkiwanie 4 osób od 2018 r. Od przedmiotowej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym zaznaczyła, iż przedmiotowa nieruchomość od listopada 2022 r. zamieszkiwana była przez 1 osobę, a kolejne zamieszkiwały od grudnia 2022 r., jak wskazała wcześniejsze zamieszkiwanie pod adresem [...] nie było możliwe z uwagi na znaczną odległość od drogi gminnej oraz brak utwardzonej drogi dojazdowej. Do listopada 2022 r. budynek nie był zamieszkiwany i nie były produkowane odpady komunalne. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszczała do Urzędu Miasta Krakowa zgodnie z miejscem zameldowania jej oraz męża i dzieci. Ponadto zobowiązana wskazała, że na terenie posesji zlokalizowana jest część pasieki jej męża, a budynki oraz przyległy teren były użytkowane całorocznie do prowadzenia gospodarki pasiecznej. Decyzją nr SKO.OŚ/4170/138/2023 z dnia 22 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolegium wówczas po zapoznaniu się z materiałami sprawy zważyło, że zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa, a zarzuty odwołania tylko częściowo zasługują na uwzględnienie. W sprawie odwołująca kwestionuje, że przed dniem 2 listopada 2022 r. na terenie nieruchomości położonej w [...], na której posadowiony jest budynek o funkcji mieszkalnej powstawały odpady komunalne, za które powinna być uiszczona opłata. W dniu 2 listopada 2022 r. zadeklarowano natomiast, że na terenie nieruchomości zamieszkuje 1 osoba. Kolegium w swoim rozstrzygnięciu uznało, iż powyższe twierdzenia trudno uznać za w pełni wiarygodne, zwłaszcza w obliczu poczynionych ustaleń przez organ I instancji, a dotyczących deklaracji związanych z nabyciem uprawnień do dodatku węglowego, gdyż w dniu 5.09.2022 r. zadeklarowano zamieszkiwanie na terenie nieruchomości 4 osób, jak również z ustaleniami dotyczącymi zużycia wody na terenie nieruchomości. Kolegium stwierdziło, że należy jeszcze raz poczynić ustalenia co do liczby osób, które mogły zamieszkiwać przedmiotową nieruchomość przed złożeniem deklaracji przez właścicielkę nieruchomości, strona odwołująca natomiast powinna dostarczyć wszelkie dowody na poparcie swoich twierdzeń celem uwiarygodnienia swojego stanowiska w sprawie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień na piśmie. Odpowiadając na wezwanie wyjaśniła, że nieruchomość położona w [...] przed listopadem 2022 r. nie była zamieszkana i nie powstawały tam śmieci. Na terenie nieruchomości zlokalizowana była część pasieki męża oraz pracownia pasieczna. Nieruchomość nie mogła być użytkowana w sposób trwały z uwagi na brak ukończonego utwardzenia drogi dojazdowej, umożliwiającej dotarcie do posesji w każdych warunkach pogodowych. Podnoszona kwestia zużycia mediów wynikała z prowadzenia gospodarki pasiecznej oraz bieżącego zabezpieczenia nieruchomości. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę wezwał sąsiadów oraz sołtysa wsi M. do osobistego zgłoszenia się w charakterze świadków do Urzędu Gminy Michałowice celem złożenia zeznań. W czasie przesłuchania świadkom zadano pytania czy posiadają wiedzę o liczbie osób zamieszkujących, skąd posiadają taką wiedzę i czy orientują się od kiedy osoby te zamieszkują pod wskazanym adresem. Sołtys wsi X. odpowiedział, iż nie posiada wiedzy, czy nieruchomość jest zamieszkiwana, nigdy nie był pod tym adresem z decyzją podatkową. Natomiast przesłuchani sąsiedzi B. i J. K. odpowiedzieli, że nie nawiązali bliższych relacji sąsiedzkich ze skarżącą i jej rodziną. Okazjonalnie widują ją jak idzie drogą dojazdową do swojej posesji wraz z synami. Męża również widują, jak sporadycznie przejeżdża samochodem, ale nie potrafią powiedzieć, czy mieszkają na stałe pod wskazanym adresem, ale odkąd się wprowadzili w 2008 r. do swojego domu to widują ją czasem z rodziną. A. i W. S., kolejni sąsiedzi odpowiedzieli, że nie posiadają wiedzy czy państwo N. mieszkają na stałe pod w.w adresem. Wyjaśnili, że nieruchomość jest oddalona znacznie od drogi głównej i oddzielona jest szerokim pasem zieleni od 3 innych zabudowań, jednak czasami widują jak mąż skarżącej przejeżdża samochodem. W.S. ponadto zeznał, że poznał męża skarżącej, który pokazał mu nawet swoje ule, ale nigdy nie nawiązali bliższych relacji sąsiedzkich. Dodał również, że widuje go przy pracach ogrodowych. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż pod w/w adresem nikt nie jest zameldowany. Wójt Gminy Michałowice zwrócił się z wnioskiem do W. Sp. z o.o. o udzielenie informacji dotyczącej ilości wody pobranej w punkcie poboru pod w/w adresem. W odpowiedzi na powyższy wniosek W. Sp. z o.o. przekazały informację o stanie zużytej wody i wielkości te organ porównał z regulacjami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz.U.2002.8.70) gdzie wskazano przeciętne normy zużycia wody dla poszczególnych odbiorców usług - w załączniku do wspomnianego rozporządzenia w tabeli l określono przeciętne normy zużycia wody na jednego mieszkańca w gospodarstwach domowych, z której wynika, że dla mieszkania wyposażonego w instalacje takie jak wodociąg, ubikacja, łazienka, lokalne źródło ciepłej wody (piecyk węglowy, gazowy — gaz z butli, elektryczny, bojler) przeciętna norma zużycia wody na jednego mieszkańca na miesiąc wynosi 2,4 -3,0 m 3. Zużycie wody na nieruchomości skarżącej od 1.01.2018 r. do 10.10.2023 r. wynosi 778 m3. Średnie miesięczne zużycie wody w tym okresie wynosi 11,07 m3. Z rozporządzenie w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody wynika, iż nieruchomość jest zamieszkiwana przez 4 osoby. Natomiast analizując zużycie wody od stycznia 2018 r. do września 2022 r. (zużycie wody do momentu wydania decyzji z dnia 31.01.2023 r.) oraz od października 2022 r. (odczyt w styczniu 2023 r.) do 10.10.2023 r. zauważyć można, że zużycie wody zmalało i wskazuje na zamieszkiwanie 3 osób, przy jednoczesnym prowadzeniu pasieki. Wójt Gminy Michałowice wystąpił również z wnioskiem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o udzielenie informacji dotyczącej ewentualnie przyznanych w okresie od 1 stycznia 2018r. świadczeń z pomocy społecznej, ewentualnie czy były składane wnioski o udzielenie takich świadczeń, w tym dotyczących wypłaty dodatku węglowego osobom zamieszkałym pod w/ adresem, poprzez podanie liczy osób, na które był złożony wniosek bądź przyznano ww. świadczenia. W odpowiedzi na wniosek Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. poinformował, że został złożony wniosek na dodatek węgłowy, gdzie w skład rodziny zostały ujęte 4 osoby zamieszkujące pod ww. adresem. Ponadto nikt z członków rodziny zamieszkujących pod wskazanym adresem nie korzystał z pomocy finansowej GOPS w M. Dokonując analizy zebranego materiału dowodowego organ I instancji wziął pod uwagę fakt prowadzenia pasieki przez męża skarżącej. Analizując zużycie wody począwszy od stycznia 2018 r. do października 2023 r. oraz biorąc pod uwagę złożoną deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zobowiązana deklaruje, iż od grudnia 2022 r. nieruchomość jest zamieszkiwana przez 3 osoby zauważyć można, że przy prowadzeniu pasieki zużycie wody wskazuje na zamieszkiwanie 3 osób od października 2022 r. Zużycie wody w 2023 r. pokrywa się z liczbą osób zamieszkującą na nieruchomości ujętą w złożonej deklaracji. Natomiast od stycznia 2018r. do końca września 2022 r. zużycie wody wskazuje na zamieszkiwanie 4 osób. Zatem organ I instancji ustalił, że od stycznia 2018 r. do września 2022 r. nieruchomość zamieszkiwana była przez 4 osoby, a od października 2022 r. nieruchomość zamieszkują 3 osoby. Wyjaśniając podstawę podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ustawy). Tym samym art. 6o ustawy stanowi samodzielną podstawę do określenia niejako "w zastępstwie" za zobowiązanego deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jakiej złożenie ciąży na właścicielu nieruchomości. Decyzja ma zatem charakter deklaratoryjny. Zobowiązanie do złożenia deklaracji i określenia wysokości opłaty za odpady komunalne powstało z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. A przedmiotowa decyzja mająca charakter deklaratoryjny stwierdza jedynie, że powstało to zobowiązanie i określa jego miesięczną wysokość. Decyzje taką organ wydaje w wyniku zakwestionowania prawidłowości obliczenia dokonanego przez zobowiązanego lub gdy obliczenia takiego w ogóle nie dokonano. Według art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. l pkt.l). Stosownie do art. 21 § l pkt l O.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Kolegium wskazało, iż podziela dokonane ustalenia organu I instancji - organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności dokonał wszechstronnej oceny okoliczności przedmiotowego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zobowiązana zarzuciła, iż w trakcie toczącego się postępowania w Gminie, złożyła wyczerpujące wyjaśnienia pisemne dotyczące sprawy. Dostarczyłam w wymaganym terminie dokumenty (akt urodzenia dziecka). W trakcie trwającego postępowania wystąpiła dwukrotnie z pismem do organu prowadzącego postępowanie z zapytaniem jakie dowody lub dokumenty Gmina chciałaby otrzymać w związku z toczącym się postępowaniem. Na oba pisma nie otrzymała odpowiedzi. Organ prowadzący postępowanie otrzymał informacje, iż do roku 2022 skarżąca i jej rodzina zamieszkiwała i opłacała podatek "śmieciowy" w miejscu zameldowania/zamieszkania, na terenie gminy K. Organ prowadzący otrzymał również informacje o działalności rolniczej męża z numerem wpisu do rejestru przedsiębiorców rolnych oraz numerem pasieki. Gmina otrzymała wyjaśnienie, że nieruchomość nie była zamieszkana do roku 2022, również z powodu braku utwardzonej drogi dojazdowej. Organ I instancji w trakcie rozpoznawania sprawy wezwał sąsiadów i sołtysa celem złożenia zeznań które miały potwierdzić fakt zamieszkania nieruchomości, a które to zeznania faktu tego nie potwierdziły. Skarżąca, jako strona postępowania nie dysponuje podobnym "narzędziem" do wyjaśnienia toczącej się sprawy. Istotnym zauważenia jest fakt, że Gmina w toczącym się równolegle postępowaniu o wypłatę dodatku węglowego dla wymienionej nieruchomości, po wnikliwym zbadaniu sprawy, wizji lokalnej nie bacząc na stan zużycia wody, wydała dnia 7 lutego 2023r decyzję SR.516-516/22 orzekającą o odmowie dodatku węglowego uzasadniając ją faktem niezamieszkania nieruchomości. Decyzja ta pomimo iż nie jest przedmiotem toczącego postępowania, zgodnie z zasadami logiki, stoi w sprzeczności z toczącym się postępowaniem. Nasuwa się wniosek, że Gmina sama wydaje decyzje, których orzeczenia są sprzeczne i wykluczają się nawzajem. W podnoszonej kwestii zużycia wody składała wielokrotnie wyjaśnienia, iż wynikało ono z prowadzenia na terenie siedliska pasieki pszczelej z pracownią przez jej męża oraz doraźnej eksploatacji i zabezpieczenia budynków. Siedlisko wraz z budynkami do roku 2022r było przez wiele lat wykorzystywane do prowadzenia całorocznej gospodarki pasiecznej, nie posiadało również utwardzonej drogi dojazdowej, której to 300 metrowy odcinek w trudnym terenie, został poprawiony w 2022 roku, by nieruchomość mogła zostać skomunikowana, a później zamieszkana. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Michałowice z dnia 20 listopada 2023 r. Nr PD.6232.2.24.2022 w sprawie określenie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przeprowadzona przez sąd weryfikacja decyzji prowadzi do konstatacji, że zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji należy wyeliminować z obrotu prawnego, jako naruszającą zasady postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności sąd stwierdził naruszenie przez Kolegium przepisów art. 127 O.p. (zasada dwuinstancyjności postępowania), a przez oba rozpoznające sprawę organy art. 121 § 1 O.p. (zasada zaufania do organów podatkowych), art. 124 O.p. (zasada przekonywania), a także art. 210 § 1 pkt 6 O.p. (prawidłowe uzasadnienie decyzji). Wskazać należy, że art. 127 Ordynacji podatkowej statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę zakończoną decyzją organu pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności oznacza, że w wyniku złożenia odwołania sprawa będzie w jej całokształcie ponownie przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Rodzi to w konsekwencji obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza zatem, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a zatem organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji i odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu. Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie. Pogląd ten został przyjęty w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Nie może być bowiem tak, że odesłanie do uzasadnienia decyzji organu I instancji zastępuje w tym przypadku ocenę, którą winien dokonać ponownie organ odwoławczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1561/09). Dopiero w wyniku tak prowadzonego postępowania organ odwoławczy władny jest wydać rozstrzygnięcie wskazane w art. 233 Ordynacji podatkowej. Jeżeli zaś sąd stwierdza naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, to nie może uznać tej okoliczności za nieistotną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r. sygn. akt FSK 169/04). Z kolei zgodnie z treścią art. 210 § 1 pkt 6 O.p., integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. I tak uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4 O.p.). Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2000 r., sygn. akt V SA 2762/99). Pokreślić należy, że uzasadnienie decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania podatkowego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 127 oraz art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania wyrażoną w art. 124 O.p. W przepisie tym przewidziano, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody, czy też twierdzenia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3854/14). Przestrzeganie zasady przekonywania jest równie istotne jak przestrzeganie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 O.p.). Nie zostanie ona zrealizowana, jeśli np. organ podatkowy niestarannie, z pominięciem reguł określonych przepisami prawa sporządzi uzasadnienie decyzji. Zasadę tę należy traktować jako przesłankę oceny działania organów podatkowych, a to oznacza, że jej naruszenie może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów Ordynacji podatkowej. Podatnik, aby móc działać w zaufaniu do organu podatkowego musi znać przesłanki jakimi kierował się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Z kolei tylko decyzja zawierająca uzasadnienie skomponowane według zasad określonych w art. 210 § 1 O.p. będzie realizowała zasadę zaufania do organów podatkowych, którego istotą jest, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w procesie prowadzonym rzetelnie, a organy prowadzące ten proces są wolne od jakichkolwiek wpływów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1113/16). W ocenie sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę organy naruszyły omówione powyżej reguły postępowania. Treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że Kolegium nie rozpoznało ponownie sprawy w jej całokształcie i nie ustaliło samodzielnie stanu faktycznego, do czego było zobligowane treścią art. 127 O.p. Kolegium ograniczyło się jedynie do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji, bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego i bez dokonania własnej oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego. Na powyższe wskazuje wprost treść sporządzonego uzasadnienia, które w swojej części odnoszącej się do ustaleń faktycznych i ich oceny odwołuje się do stanowiska przyjętego przez organ I instancji, bez własnej oceny dowodów. Z uzasadnień decyzji Kolegium, jak i organu pierwszej instancji nie wynikają istotne dla wydawanego rozstrzygnięcia kwestie, szczególnie podnoszone w toku postępowania przez skarżącą, a także w odwołaniu tj. chociażby ocena zeznań świadków, co do faktu zamieszkiwania rodziny skarżącej w spornych okresach, okoliczności braku uzyskania dodatku węglowego i powodów takiego rozstrzygnięcia wynikających z wydanej co do tego decyzji, w szczególności faktu zamieszkiwania, dostępności do nieruchomości z racji stanu drogi dojazdowej i daty jej remontu, okoliczności uiszczania opłaty śmieciowej pod innym adresem zamieszkania, a także urodzenia dziecka przez skarżącą dopiero w 2019r., co w sposób oczywisty może wpływać na przesłankę liczby zamieszkujących pod spornym adresem, a także prowadzenia pasieki przez męża skarżącej. Okoliczności podane przez Kolegium stanowią jedynie powielenie oceny organu I instancji. Zatem nie można stwierdzić jaki stan faktyczny Kolegium przyjęło za podstawę swojej decyzji, gdyż samo uzasadnienie decyzji cechuje się bardzo dużym stopniem ogólności, bez odniesienia się do konkretnych w/w kluczowych okoliczności sprawy. Chociażby powielona ocena zeznań świadków, co do faktu zamieszkiwania rodziny skarżącej w spornych okresach, pomija, że świadkowie nie wskazali żadnego konkretnego okresu zamieszkiwania pod w/w adresem rodziny skarżącej, a nawet nie byli o to pytani w trakcie przesłuchania. Brak jest analizy okoliczności nie otrzymania dodatku węglowego, a okoliczność ta jest podawana tylko w kontekście złożenia wniosku z podaniem liczby osób zamieszkujących z pominięciem, że wniosek dotyczy okresu jedynie od września 2022r. Również dostępność do nieruchomości z racji stanu drogi dojazdowej, czy uiszczania opłaty śmieciowej pod innym adresem zamieszkania nie była przedmiotem analizy i oceny. Organy pominęły także, iż faktyczne odczyty zużycia wody zawierają bardzo duże wahania w poszczególnych okresach zużycia i uśrednienie ich w decyzji utrudnia ocenę istoty sprawy w postaci obowiązku ustalenia faktu zamieszkiwania w poszczególnych okresach przyjętej liczby osób pod spornym adresem, które w świetle obowiązującej ustawy jest podstawową przesłanką naliczenia opłaty. Organ odwoławczy bez stosownej analizy i własnej oceny zaakceptował zatem ocenę organu I instancji uznając, że średnie zużycie wody na posesji stanowi w okolicznościach kontrolowanej sprawy wystarczającą okoliczność do ustalenia wysokości opłaty, kiedy może być to tylko dowód dodatkowy, uwzględniony na tle innych koniecznych do przeprowadzenia w konkretnej sprawie. W decyzji Kolegium zabrakło także odniesienia się do zarzutów odwołania, jak również uzasadnienia zajętego stanowiska. W rezultacie w decyzjach nie zawarto wyczerpujących ustaleń dotyczących istoty sprawy, co już stanowi samodzielną przesłankę uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnienia decyzji nie spełniają zatem wymogów zawartych w art. 210 § 4 O.p. i nie pozwalają na ustalenie motywów, którymi kierował się organ. Jak już wskazano, zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy, czyli konieczność przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Istotą dwuinstancyjności jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego – co wymaga ponownego i całościowego rozpatrzenia sprawy – a nie jedynie formalna kontrola decyzji, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Tym samym rozstrzygnięcie organu drugiej instancji cechuje się brakiem dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności brakiem ustosunkowania się do twierdzeń strony skarżącej zawartych w odwołaniu oraz brakiem wskazania przyczyn nieuwzględnienia tych twierdzeń i zarzutów. Stanowi to niewątpliwie o naruszeniu art. 210 § 4 O.p. W orzecznictwie podkreśla się, że organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym art. 124 O.p. w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania. Podkreśla się nadto, że obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1758/12). Z kolei w wyroku z dnia 28 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Łd 269/98, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli uzasadnienie decyzji ostatecznej jest wadliwe w ten sposób i z tego powodu, że nie spełnia celów i przesłanek art. 210 § 4 O.p., sąd administracyjny nie jest uprawniony ani też zobowiązany do tego, aby w uzasadnieniu wydanego wyroku uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy za organ podatkowy. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1067/09 stwierdzając, że sąd administracyjny nie może kontrolować tego, czego w zaskarżonym akcie nie ma, ani też uzupełniać dostrzeżone braki tych aktów. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego wkraczania w sferę "administrowania" zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracyjnych. Mając na uwadze powyższe uchybienia stwierdzić należy, że sąd nie ma możliwości przeprowadzenia dalszej kontroli zaskarżonych decyzji, w tym stwierdzenia ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego. By to uczynić musiałby bowiem wykonać zadania należące do obowiązków organów, czyli ustalić stan faktyczny sprawy oraz ocenić wartość poszczególnych dowodów. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola decyzji ostatecznej, a nie wydawanie merytorycznych rozstrzygnięć i zastępowanie w tym względzie organu administracji publicznej. Rozpoznając sprawę ponownie organy zobowiązane będą do uwzględnienia wskazań sądu, w szczególności do co do ustalenia i wskazania faktów które uznały za udowodnione i na których oparły swoje rozstrzygnięcia, spójnej i logicznej argumentacji obrazującej tok postępowania i motywy którymi kierowały się przy rozpoznawaniu sprawy oraz szczegółowego odniesienia się do zarzutów skarżącej. Dopiero tak przeprowadzone postępowania będą mogły stanowić podstawę do wydania zgodnych z prawem decyzji. Z przedstawionych powyżej względów sąd, działając na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c oraz art.135 ustawy o p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kolegium, oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło