I SA/Kr 142/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2017 r. sprzeciwu L.C. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2017 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.C. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 r., nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Kr 142/16. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2016 roku oddalającego skargi L.C. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 roku w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu skarżący L.C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą FHU "C" L.C. w K., działający przez adwokata M.S., złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" oraz dokumentach przesłanych za pismem z dnia 27 grudnia 2016 roku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. J. – C., z którą w 2010 roku zawarł umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową, oraz córką L.C.ur. 2007r. Rodzina mieszka w domu, stanowiącym - według oświadczenia skarżącego - własność jego żony. Wnioskodawca nie posiada żadnych składników majątkowych przedstawiających jakąkolwiek wartość. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza przynosząca dochody w wysokości 2.000 zł miesięcznie. W roku 2014 G. J. – C poniosła stratę w wysokości 68.954,19 zł, przy przychodzie w wysokości 1.882.320,54 zł, a w roku 2015 strata wyniosła 89.794,13 zł, przy przychodzie na poziomie 1.147.054,34 zł. Działalność gospodarcza prowadzona przez L.C. z dniem 2 lipca 2014 roku została zawieszona, okazała się bowiem nierentowna, generując znaczne koszty i przynosząc straty. W roku 2014 skarżący poniósł stratę w wysokości 6.913,70 zł przy przychodzie w wysokości 48.967,94 zł, a w roku 2015 nie uzyskał on żadnego przychodu. Aktualnie wnioskodawca nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony na umowę o pracę, ani żadną inną umowę cywilnoprawną. Nie posiada dodatkowych źródeł utrzymania, ani nieruchomości, bądź ruchomości, które mógłby spieniężyć. Miesięczne koszty utrzymania rodziny L.C. oszacował na kwotę ok. 1900 zł. Na tę sumę składają się: opłata za energię elektryczną, wodę i wywóz śmieci 500 zł, koszty wyżywienia 800 zł, utrzymanie dziecka (oprócz wyżywienia) 300 zł i paliwo do samochodu żony 300 zł. Wnioskodawca nie posiada jednak rachunków na potwierdzenie ponoszonych wydatków, gdyż nie wiedział, że będzie zobowiązany do ich przedstawienia w sądzie. Z przedłożonego zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku wynika, że L.C. jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI oraz przyczepy ciężarowej WIOLA. Skarżący nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł. Nie osiąga żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej i nie posiada żadnego alternatywnego źródła utrzymania. W takiej sytuacji swój wniosek o prawo pomocy uznaje za w pełni zasadny. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Poprzedni został rozstrzygnięty negatywnie z uwagi na niewykazanie przesłanek udzielenia prawa pomocy. Jednocześnie referendarz stwierdził, że rozpoznawany wniosek nie przedstawia, żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę rozstrzygnięć z dnia 13 maja 2016r. Orzekający wymienił szereg dokumentów, których skarżący nie przedłożył mimo wezwania i stwierdził, że w przypadku, gdy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie można ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić również dochody i stan majątkowy małżonki, ponieważ zwolnienie od kosztów sądowych jest uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Uznano, że nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ponadto z uwagi na przedłożone dokumenty poddano w wątpliwość oświadczenie skarżącego w przedmiocie posiadanych pojazdów. We wniesionym sprzeciwie skarżący domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Podniósł, że przedstawił wyczerpująco swoją sytuację finansową. Zaznaczył, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej, oboje prowadzą całkowicie odrębną politykę finansową, wobec czego skarżący nie może podać danych o jej majątku. Nadto L.C. podniósł, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie toczy się szereg spraw z jego skargi, a łączne koszty postępowania mogą wynosić nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Dodał też, że działania Izby Celnej doprowadziły go do ruiny finansowej i zmusiły do zawieszenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl przepisu art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy w pierwszej kolejności, że kwestia zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych była już przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu. Jak wyżej wspomniano postanowieniami z dnia 13 maja 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wnioski skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach na zaskarżone decyzje (przed połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia). Zgodnie z treścią art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący, składając kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz ze skargą kasacyjną nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, poza okolicznościami przedstawionymi już w pierwotnym wniosku, które wskazywałby na zmianę okoliczności faktycznych. W szczególności należy zwrócić uwagę, że składając ponowne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych - mimo wezwania referendarza - nie usunął wątpliwości, jakie budziło już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto te same informacje co poprzednio. Kolejne oświadczenie majątkowe skarżącego o podobnej treści, nie zawiera jakichkolwiek informacji o zmianie sytuacji finansowej, majątkowej lub osobistej skarżącego. Ponadto podobnie jak w przypadku pierwszego wniosku skarżący uchyla się od przedłożenia żądanych dokumentów w pełni obrazujących sytuację finansową żony. Sąd podkreśla, że pozostawanie z małżonką w rozdzielności majątkowej nie zmienia faktu, że skarżący jest na jej utrzymaniu, a małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto znamiennym jest, że skarżący był w stanie zdobyć i przedłożyć do Sądu dokumenty obrazujące stratę osiąganą przez małżonkę w 2014 i 2015r., natomiast nie był w stanie zdobyć i przedłożyć dokumentów obrazujących stan jej aktywów. Słusznie też zauważył referendarz sądowy rozbieżność pomiędzy treścią zaświadczenia Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku, z którego wynika, że L.C. jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI i przyczepy ciężarowej WIOLA, a oświadczeniem skarżącego z dnia 5 lutego 2016 roku (załączonego do pisma z dnia 27 grudnia 2016 roku) o nieposiadaniu żadnych samochodów będących jego własnością. Wskazaną nieścisłość referendarz sądowy chciał wyjaśnić w oparciu o aktualne zaświadczenie właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców, którego skarżący jednak nie przedłożył. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że skarżący nie tylko nie wyjaśnił istniejących wątpliwości co do jego sytuacji materialnej, ale też nie przedstawił, aby w jego położeniu materialnym zaistniała zmiana, która uzasadniłaby uwzględnienie jego wniosku. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.