I SA/Kr 144/10

Dnia 19 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. Z. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2010 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 listopada 2009 roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2009 roku postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej Z. Z. o przyrzynanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 listopada 2009 roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2009 roku. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe , pobiera rentę rodzinną w wysokości 1580 zł miesięcznie. Nadto prowadzi działalność gospodarczą polegającą na "prowadzeniu parkingu" i z tego tytułu uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ok. 15.000 zł miesięcznie. Koszty wynoszą ok. 350 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała również, że jest właścicielka mieszkania na ul. K. w K. o wartości ok. 175.000 zł. W dniu 25 lutego 2010 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy, którego oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż sytuacja finansowa skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - nawet częściowe. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł. Podobnie rzecz się ma w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 141/10 - 143/10 oraz I SA/Kr 145/10 . Tak więc łączna suma wymagająca uiszczenia przez stronę skarżącą wynosi 500 zł. Tymczasem Z. Z. uzyskuje natomiast znaczne dochody z tytułu renty i prowadzenia działalności gospodarczej (łącznie ok. 16 580 zł. miesięcznie) które zupełnie swobodnie pozwalają na pokrycie tych opłat bez pogorszenia warunków bytowych strony skarżącej. Pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym zakwestionował wydane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik skarżącej podniósł, że "podstawową przesłanką zastosowania przedmiotowej instytucji jest wyjątkowa sytuacja skarżącej" jednak nie skonkretyzował na czym ta wyjątkowa sytuacja polega, ograniczając się jedynie do przytoczenia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 02 r., Nr l53 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Rozpoznając, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, ,,iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych". W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Miesięczny dochód skarżącej wynosi ok. 16.580 zł, zaś wysokość opłaty sądowej w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. Nawet uwzględniając fakt, iż skarżąca ma uiścić opłaty również od innych spraw prowadzonych przed tut. Sądem, to łączne opłaty wynoszą 500 zł, co przy dochodach skarżącej nie stanowi wydatku, którego nie byłaby w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla samej siebie. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna, zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo podkreślić należy, iż zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przysługuje skarżącej od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.