I SA/Kr 1443/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia : - skargę odrzucić - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 lipca 2010 r., nr [...] którym uchylono wydane przez niego w dniu 25 maja 2010 r. postanowienie w sprawie uznania za nieuzasadniony wniesiony przez Spółkę "P" zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych i uznano zarzut braku wymagalności kosztów egzekucyjnych za uzasadniony oraz umorzono postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie, jako złożonej przez podmiot nieuprawniony. Podkreślono, że organ, który wydał w sprawie postanowienie w I instancji nie jest uprawniony do składania skarg na postanowienie organu II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej określanej jako "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Jak stanowi natomiast art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58§3 p.p.s.a). Legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, stroną w postępowaniu administracyjnym nie może być organ administracji publicznej, który na mocy przepisów prawa został w sprawie powołany do wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1982 r., sygn. akt SA/Gd 165/82, ONSA 1982/1/49). "Organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji nie jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przedmiot sprawy rozstrzyganej decyzją nie dotyczy interesu prawnego tego organu, gdyż nie działa on jako nosiciel tegoż w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., lecz jako podmiot wykonujący przyznane mu kompetencje" (por. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 387/05, LEX nr 197511). Skarżący w niniejszej sprawie jest, zgodnie z art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a."), organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Zaznaczyć należy, że Dyrektor działa wprawdzie w strukturach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jednak to Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem, a Dyrektorowi Oddziału przysługują jedynie ograniczone uprawnienia egzekucyjne. W doktrynie podkreśla się, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 240-241). Tak więc postępowanie może być uruchomione tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli przez sąd administracyjny. Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej, który wydał w sprawie rozstrzygnięcie nadawałoby temu organowi, w zależności od etapu załatwiania sprawy indywidualnej, dwojakie uprawnienia – raz organu wydającego akt administracyjny, innym razem zaś strony postępowania, która dąży do jego utrzymania. Złożenie skargi przez organ I instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie, a spór między nimi sprowadzałby się do różnego stanowiska co do prawidłowości poszczególnych rozstrzygnięć (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1984 r., III AZP 5/84; OSNC 1985, z. 7, poz. 86 z aprobującą glosą J. Borkowskiego - OSP 1986, z.2, poz. 26). W związku z tym podkreślić należy, iż "organy administracji publicznej nie mają uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest również właściwe do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej." (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 915/05, LEX nr 194664). Stanowisko powyższe potwierdza także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08, OTK-A 2009/9/139, w którym uznał za zgodne z art. 165 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: art. 33 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawia prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał decyzję jako organ pierwszej instancji, a także przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odmawia jednostce samorządu terytorialnego prawa do wnoszenia skarg do sądów administracyjnych w sprawach, w których organ danej jednostki rozpatrywał sprawę administracyjną i wydał decyzję w I instancji. W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału ZUS w postępowaniu egzekucyjnym w administracji orzekał jako organ I instancji, a zatem nie miał interesu prawnego w złożeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu przepisu art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a. Organ ten bowiem, realizując przyznane mu przez ustawę kompetencje, nie może korzystać także z uprawnień strony, która kwestionuje poprzez skargę rozstrzygnięcie organu II instancji. Reasumując Sąd stwierdza, że żaden przepis prawa nie przyznaje uprawnienia organowi pierwszej instancji do przekształcenia się w określonej fazie postępowania z organu podejmującego władcze rozstrzygnięcia w podmiot kwestionujący takie rozstrzygnięcia w drodze skargi (por. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 387/05 i postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.07.2007 sygn. akt I SA/Gl 479/07; orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 58 §1 pkt 6 i §3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.