I SA/Kr 1452/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia : - odrzucić skargę - Pismem z dnia 18 maja 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego poinformował W.G. – w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2006 r. – o niezałatwieniu w terminie przedmiotowej sprawy z uwagi na konieczność przeprowadzenia w przedmiotowym postępowaniu czynności dowodowych i wskazał przewidywany termin zakończenia sprawy na dzień 20 lipca 2012 r. Na pismo to W.G. wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia w całości. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność zażalenia, wskazując, że zostało ono wniesione na pismo, które w rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa nie jest postanowieniem. Ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia pism niebędących postanowieniem. Za niedopuszczalne uznaje się natomiast wniesienie zażalenia w sytuacji gdy przepisy prawa wyłączają taką możliwość. W skardze na powyższe postanowienie W.G. wniósł o jego uchylenie w całości. Podał, że wbrew stanowisku zawartemu w postanowieniu, zaskarżona czynność nie miała w swojej treści informacji o niezałatwieniu sprawy w terminie, lecz odmawiała stronie uwzględnienia jej wniosków dowodowych i zapoznania się z treścią zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący nie zgodził się także z argumentacją organu, że ma prawo żalić się jedynie "po fakcie" kiedy zostanie już wydana decyzja. Nie podzielił zapatrywania, że na takie działania strona nie może składać zażaleń. Postanowienie takie kończy postępowanie dowodowe w sprawie i służy na nie zażalenie. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Organ podał, że przepis art. 236§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej określanej skrótem "O.p.") wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że zażalenie służy tylko na wydane w toku postępowania postanowienie i tylko w przypadku gdy ustawa tak stanowi. Skarżącemu środek zażaleniowy niewątpliwie nie przysługiwał. Dyrektor Izby Celnej odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że to właśnie z powodu konieczności uwzględnienia wniosków dowodowych, wskazanych przez skarżącego w piśmie z dnia 22 grudnia 2011 r., przedmiotowe postępowanie zostało przedłużone. Ponadto, z treści przedmiotowego zawiadomienia, w żaden sposób nie wynika, że organ I instancji uniemożliwia zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 lipca 2012 r. nie należy bowiem do żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, poprzez orzekanie w sprawach skarg na określone akty i czynności. Art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zalicza do nich niektóre postanowienia, wydawane w toku postępowania administracyjnego: na które służy zażalenie; kończące postępowanie; rozstrzygające sprawę co do jej istoty. W przypadku pierwszej grupy postanowień, należy wskazać, że mieszczą się tu rozstrzygnięcia wydane w ramach postępowania instancyjnego. Ponieważ kontrola sądowoadministracyjna z zasady nie może wyprzedzać ani zastępować kontroli administracyjnej, przedmiotem skargi w ramach tej grupy postanowień są postanowienia wydane przez organ II instancji, w następstwie złożenia przez stronę postępowania administracyjnego zażalenia w sytuacji, gdy takie zażalenie przysługiwało stronie zgodnie z przepisami prawa. W tym miejscu wypada zaznaczyć, że zarówno Kodeks postępowania administracyjnego, jak i Ordynacja podatkowa nie przewidują złożenia zażalenia na każde postanowienie, ale jedynie na postanowienia wskazane w ustawie (art. 141 k.p.a. oraz art. 236 § 1 O.p.). W doktrynie prawa administracyjnego i podatkowego oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że dopuszczalności zażalenia w postępowaniu regulowanym przepisami wskazanych ustaw, nie można domniemywać. Postanowienia, w stosunku do których ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia nie podlegają, zgodnie z przytoczoną regulacją art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie oznacza to, że są one poza kontrolą zarówno administracyjną, jak i sądowoadministracyjną. Przyjmuje się bowiem zgodnie, że strona ma prawo podnieść zarzuty w stosunku do takiego postanowienia w odwołaniu od decyzji kończącej sprawę w I instancji, a także później w skardze do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie, w ramach którego takie postanowienie zostało wydane. Mając na uwadze powyższe uwagi należy w związku z tym stwierdzić, że od czynności organu – pisma, która nie jest postanowieniem, wniesienie zażalenia jest niedopuszczalne. Nie istnieje bowiem w sensie prawnym przedmiot zaskarżenia. Wniesienie zażalenia od takiej czynności winno więc skutkować wydaniem postanowienia o niedopuszczalności zaskarżenia takiej czynności. Podstawę do takiego działania daje art. 228§1 pkt 1 oraz art. 239 O.p. Wydane w następstwie błędnego wniesienia zażalenia postanowienie stwierdzające jego niedopuszczalność, nie jest zatem postanowieniem kończącym postępowanie drugoinstancyjne w odniesieniu do postanowienia, na które służyło zażalenie (o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Drugą kategorię rozstrzygnięć wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych stanowią postanowienia, które kończą postępowanie. Większość postanowień kończących postępowanie to zarazem postanowienia, na które przysługuje zażalenie i które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego właśnie z uwagi na możliwość wniesienia zażalenia, a przedmiotem skargi jest wówczas postanowienie wydane w II instancji. Są jednak postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, a które jednocześnie kończą postępowanie, bowiem zamykają stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Do takich należą postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania czy o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wydanie jednego z powyższych postanowień nie stanowi bowiem rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, ale zamyka drogę do rozpoznania sprawy i kończy postępowanie ad meritum. Nie będą natomiast zaliczane do powyższej kategorii postanowienia, które dotyczą kwestii tzw. "wpadkowych". Należy w związku z tym zauważyć, że wydane przez Dyrektora Izby Celnej postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na pismo Naczelnika Urzędu Celnego nie należy do grupy postanowień kończących postępowanie. Pismo Naczelnika informujące o niezałatwieniu sprawy w terminie nie wszczyna bowiem żadnego odrębnego postępowania, stanowi natomiast realizację obowiązku informowania strony o stanie sprawy. Odmowa wszczęcia postępowania zażaleniowego w przedmiocie wskazanego zawiadomienia w żaden sposób nie zamyka stronie drogi do rozpoznania merytorycznego jego sprawy. Nie zamyka ono także żadnego postępowania zażaleniowego, bowiem stwierdza właśnie, że próba uruchomienia tego toku była bezskuteczna z uwagi na to, że zażalenie nie przysługuje. Jest to zatem rozstrzygnięcie wydane co prawda przez organ odwoławczy, które jednak nie ma na celu rozpoznania sprawy skarżącego w drugiej instancji. Tym samym, jakkolwiek zaskarżone postanowienie zapadło na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 239 O.p., a więc tego samego przepisu, który stanowi podstawę wydania objętych kognicją sądu administracyjnego postanowień o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (pkt 2) czy pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia (pkt 3), to w przeciwieństwie do ww. postanowień, nie kończy ono postępowania i z tego względu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jeśli natomiast chodzi o trzecią kategorię postanowień wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych to obejmuje ona postanowienia, które rozstrzygają o prawach i obowiązkach strony. W przypadku zaskarżonego postanowienia oczywiste jest, że nie rozstrzyga ono sprawy skarżącego co do jej istoty – przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2006 r. Podsumowując Sąd stwierdza, że skierowana przez stronę do WSA w Krakowie skarga dotyczy zatem aktu, który nie został objęty zakresem właściwości sądu administracyjnego. Sąd nie jest zatem uprawniony do dokonania oceny podniesionych w skardze zarzutów dotyczących postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 lipa 2012 r. Należy wyraźnie podkreślić, że Dyrektor Izby Celnej błędnie pouczył stronę, że na wydane postanowienie przysługuje skarga do WSA w Krakowie. Zawarcie takiego pouczenia co do środka zaskarżenia w żaden sposób nie kreuje uprawnienia strony w tym zakresie, czy obowiązku Sądu skontrolowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Jeszcze raz należy podkreślić, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie proceduralne (dotyczące kwestii wynikłej w toku postępowania), niekończące postępowania w sprawie, ani też nierozstrzygające jej co do istoty. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na zasadzie art. 58 §1 pkt 6 i §3 p.p.s.a. skargę - jako niedopuszczalną -odrzucił.