I SA/Kr 1464/07
WyrokWSA w Krakowie2008-02-27
Skład orzekający: NSA Józef Gach, Agnieszka Jakimowicz, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo oszacował podstawę opodatkowania podatnika VAT, opierając się na marży handlowej innych podatników, nie ustalając, czy działali oni w porównywalnych warunkach?Ratio decidendi
Organ podatkowy nieprawidłowo oszacował podstawę opodatkowania, ponieważ nie ustalił, czy podatnik, który zrealizował marżę handlową, działał w porównywalnych warunkach do podatnika objętego postępowaniem. Szacunek ten jest wadliwy z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Niemniej jednak, nierzetelność ewidencji zakupów i sprzedaży VAT została prawidłowo wykazana.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarżącego H. G., który kwestionował decyzje Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego określające nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym VAT za okres od czerwca do grudnia 2001 r. Organy podatkowe uznały ewidencję VAT podatnika za nierzetelną, szacując obroty na podstawie marży handlowej innych podatników. Podatnik zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i zawyżenie marży handlowej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1464/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach (spr), Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz, Asesor WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008r., sprawy ze skarg H. G., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik , listopad i grudzień 2001r, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 500 zł ( pięćset złotych).
Zaskarżonymi decyzjami - po rozpatrzeniu odwołań - utrzymano w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]od nr [...]do nr[...], którymi określono H. G. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za miesiące od czerwca do grudnia 2001 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwotach odpowiednio 2 138 zł, 3 954 zł, 4 576 zł, 5 088 zł, 5 380 zł, 6 228 zł i 5 831 zł. Natomiast podatnik zadeklarował tę nadwyżkę odpowiednio w kwotach 2 214 zł, 4 296 zł, 5 363 zł, 6 217 zł, 6 962 zł, 8 324 zł, 8 935 zł.
Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
Podatnik prowadził działalność w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi i przemysłowymi w S. (gmina I.). Za okres od czerwca do grudnia 2001 r. wykazał on w ewidencji zakupów i sprzedaży VAT obroty w wysokości 42 598 zł ze sprzedaży towarów handlowych o wartości obliczonej według cen nabycia netto 56 636 zł 52 gr po uprzednim wyeliminowaniu z tej wartości towarów przeterminowanych lub uszkodzonych (1,66 % ich wartości wg cen zakupu). W trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników organu l instancji ustalono jednak na podstawie porównania faktur zakupu i kopii wydruków z kasy rejestrującej marże handlowe zrealizowane przez podatnika na losowo wybranych 21 towarów handlowych (artykuły spożywcze przetworzone i nieprzetworzone, papierosy, alkohol) na poziomie od 9% do 40%, w tym cukier 9-10 %, papierosy 13 - 15 %, chleb 12 - 19 %, jajka 25 - 40 %, ocet 21 - 37 %, alkohol 23 %. Stąd też ich zdaniem relacja między wysokością obrotów a wartością sprzedanych towarów handlowych powinna kształtować się odwrotnie. Podatnik ustosunkowując się do tego zarzutu wyjaśnił, że stosował tzw. sprzedaż wiązaną, w której towary przeterminowane lub zagrożone przeterminowaniem sprzedawał poniżej ich ceny zakupu. Powyższe wyjaśnienia pracownicy organu l instancji nie uznali za wiarygodne, gdyż w wydrukach z kasy rejestrującej nie stwierdzono sprzedaży towarów handlowych poniżej ceny ich zakupu. W konsekwencji uznali oni podatkową ewidencję zakupów i sprzedaży VAT za nierzetelną w części dotyczącej obrotów na podstawie art. 196 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, póz. 60 z późn. zm., dalej określanej skrótem "O.p.") i oszacowali te obroty na kwotę 65 131, 99 zł, przyjmując iż średnia marża handlowa
netto (w materiałach znajdujących się w sprawach użyto błędnego terminu - zysk brutto) stosowana przez podatnika wynosiła 15%.
To samo stanowisko pracownicy organu l instancji zajęli w stosunku do podatkowej księgi przychodów i rozchodów. W konsekwencji została wydana również decyzja w sprawie określenia wysokości straty za rok 2001 r.
Jednakże wyrokiem z dnia 2.04.2007 r., sygn. akt l SA/Kr 1581/04, WSA w Krakowie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...]., nr [...]w sprawie określenia wysokości straty za 2001 r. Powodem takiego rozstrzygnięcia był nieprawidłowy szacunek przychodów.
W skargach na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]od nr [...]do nr [...]wniesiono o ich uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu l instancji z powodu naruszenia:
1) art. 121§1, 122 i 124 O.p. przez brak wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i podważenie przez to zasady zaufania do organów podatkowych. Podatnik bowiem kilkakrotnie wskazywał na fakt sprzedaży wiązanej. Zatem organ podatkowy winien był sprawdzić czy tak było i jak wówczas kształtowała się marża netto przy takiej sprzedaży z uwzględnieniem faktu, że towary handlowe niepełnowartościowe były zgodnie z wyjaśnieniami podatnika, sprzedawane nawet za 1/5 ceny aby nie powiększać strat.
2) art. 23 §5 i art. 121§1 O.p. poprzez ustalenie zawyżonej marży handlowej netto, na podstawie marży, jaka została zrealizowana przez podatnika przy sprzedaży wybranych losowo 21 towarów handlowych. Pominięto w tym zestawieniu jednak marżę handlową ze sprzedaży cukru w wysokości 3,5%.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Skargi są częściowo uzasadnione, gdyż zaskarżone decyzje są niezgodne z prawem.
Za zasadny można uznać tylko zarzut skarg o braku prawidłowego wskazania w zaskarżonych decyzjach organów podatkowych obu instancji źródła pochodzenia informacji o wysokości uzyskiwanej marży handlowej netto przez innych podatników. Ze znajdującej się w aktach podatkowych analizie działalności gospodarczej H G., sporządzonej przez pracowników organu l instancji wynika, że oparto się na marży handlowej netto "zeznanej" w trakcie kontroli podatkowych przez innych podatników. Skarżący podatnik także "zeznał" taką marżę na poziomie od 9% do 20% ze sprzedaży wszystkich towarów handlowych. "Zeznanie" to jednak zostało podważone przez ustalenie zrealizowanej przez niego marży handlowej netto 21 wybranych losowo towarów handlowych na poziomie od 9% do 40%, względnie 3,5% do 40%.
W związku z tym organ podatkowy l instancji powinien oprzeć się o rzeczywiście zrealizowaną przez innych podatników marżę handlową ze sprzedaży ze sprzedaży wszystkich towarów handlowych. Tak też również uczynił. Jednakże nie ustalił, czy podatnik który zrealizował taką marżę działał w porównywalnych warunkach. Stąd też dokonany przez ten organ szacunek podstawy dotknięty jest wadą polegającą na niewyjaśnieni wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawach.
Gdy chodzi o pozostałe zarzuty skarg, to nie są one zasadne. Uwadze skarżącego podatnika uszło bowiem, ze w protokole z[...].03.2004 r. podano, iż w wydrukach z kasy rejestrującej nie stwierdzono sprzedaży towarów handlowych poniżej ceny ich zakupu netto. Jeżeli było inaczej, to nic nie stało na przeszkodzie, aby podatnik wskazał, które pozycje z wydruków kasy rejestrującej i które faktury zakupu towarów handlowych należało porównać. Przecież to on albo jego żona ewidencjonowali sprzedaż tych towarów przy użyciu tej kasy i dokonanie takiego wskzania nie powinno im sprawić większych trudności. Same wyjaśnienia podatnika, czy też zastrzeżenia (bo takim terminem posługują się przepisy), do protokołu kontroli są tylko sposobem komunikowania się z organami l instancji, a nie mają charakteru środka dowodowego. O charakterze tych zastrzeżeń podatnika do protokołu kontroli obejmującego protokół badania ksiąg podatkowych (a taką księgą jest ewidencja zakupów i sprzedaży VAT) świadczy również treść art. 193 §8 O.p.
Przepis ten wymaga aby na ich potwierdzenie zostały przedstawione dowody, które umożliwią organowi podatkowemu ustalenie podstawy opodatkowania.
Reasumując nierzetelność ewidencji zakupów i sprzedaży VAT została prawidłowo wykazana przez organy podatkowe. Tego samego nie można natomiast dopatrzyć się w ustalaniu szacunkowej podstawy opodatkowania przez te organy.
Z tego względu Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie art. 206 wyżej powołanej ustawy zasądzono jednak zwrot tylko części kosztów. Skarga została bowiem uwzględniona tylko częściowo. Na tej podstawie zasadzono zwrot części wpisów, wynagrodzenia pełnomocnika ustalone zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. b i c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu ( Dz. U. Nr 2I2 póz. 2075 ), oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło