I SA/Kr 1472/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] stycznia 2008r. skarżący M. M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wydaną w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od osób fizycznych za 2001 rok. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wskazuje, iż jego sytuacja rodzinna i majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podnosi, iż nie pozostaje w żadnym stosunku pracy, nie posiada też majątku. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Jak wskazuje skarżący w piśmie uzupełniającym, nadesłanym na wezwanie Sądu, pozostaje on na wyłącznym utrzymaniu matki i zamieszkuje w jej mieszkaniu. Sam wnioskodawca nie pozostaje w stosunku pracy i nie osiąga dochodów również z innych źródeł. Jednocześnie nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada on żadnych nieruchomości lokalowych ani gruntowych. Lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje należy do jego matki. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Nie posiada też rachunków bankowych. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zaznaczyć, iż powyższa sprawa nie należy do katalogu spraw wymienionych w przepisie art. 239 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznając zatem merytorycznie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd zważył, co następuje. W ocenie Sądu, wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Skarżący wyjaśnił, iż pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swej matki, natomiast nie wykazał, pomimo wezwania Sądu, wysokości i źródeł dochodów swej matki, a także jej majątku i ew. oszczędności. Skoro zaś skarżący, pozostający bez pracy, zamieszkuje u rodziców i pozostaje na ich wyłącznym utrzymaniu, to również ich dochody oraz stan majątkowy Sąd obowiązany jest uwzględnić przy ocenie możliwości finansowych skarżącego. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów poświadczających o jego trudnej sytuacji majątkowej ew. obciążeń jakie ponosi tj. rachunków za media, utrzymanie itd. Wnioskodawca nie wyjaśnił także dlaczego nie pracuje, nie podejmuje żadnych starań w celu osiągnięcia dochodu. Równocześnie, jak wynika z oświadczenia, nie jest on zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie otrzymuje zasiłku. Skarżący nie wyjaśnił, czy fakt, iż nie podejmuje pracy jest spowodowany np. złym stanem zdrowia, nie przedstawił dokumentów poświadczających o jakichkolwiek przeciwwskazaniach dla podjęcia zatrudnienia. Sam fakt pozostawania bez pracy nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności uniemożliwiającej stronie partycypowanie w kosztach sądowych. Sąd natomiast, przy rozstrzyganiu o przyznaniu prawa pomocy bierze również pod uwagę możliwości zarobkowe wnioskodawcy. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę w szczególności powyżej przedstawione okoliczności, nie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona skarżąca zaś, wnosząc skargę do sądu, winna się liczyć z tym , iż będzie zobowiązana do uiszczenia należnych wpisów i opłat sądowych. Przytoczone przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności winny natomiast uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Tymczasem wnioskodawca uczynił zadość wezwaniu Sądu o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko wybiórczo, nie wyjaśniając istotnych okoliczności wpływających na jego sytuację majątkową ( w szczególności nie dostarczył informacji dotyczących dochodów i majątku matki ) i nie wykazał w żaden sposób obciążeń budżetu domowego czy ew. nadzwyczajnych okoliczności, wydatków, które przemawiałyby dodatkowo za przyznaniem prawa pomocy. Sąd zatem nie ma możliwości rzetelnej oceny jego faktycznej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).