I SA/Kr 1474/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. I. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2009 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1474/07 postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 20 kwietnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego W. I. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym skargą kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1474/07, którym oddalono skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 października 2007 r., nr [...]w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. We wniosku skarżący podał, że prowadzi działalność gospodarczą , a strata za ostatni kwartał wyniosła 18.000 zł. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i uczącym się synem. Miesięczne koszty utrzymania trzyosobowej rodziny wnioskodawca ocenił na kwotę 1.500 zł. Jednocześnie podał, że jest właścicielem mieszkania o pow. 80 m kw., samochodu osobowego marki Fiat Punto rocznik 1994, a jedynym źródłem dochodu w rodzinie jest renta matki – J. I. w kwocie 1000 zł brutto miesięcznie. W. I. podniósł również, że w toku postępowania egzekucyjnego została w całości ściągnięta zaległości podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku od towarów i usług za 2001 r. w kwocie ok. 150.000 zł, co spowodowało zachwianie równowagi finansowej prowadzonej firmy. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika nadto, że w roku 2008 przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł 797.991,16 zł, zaś za pierwszy kwartał 2009 r. odnotowano stratę na poziomie 18.969,66 zł, a na dzień 31 marca 2009 r. wnioskodawca miał zgromadzone środki pieniężne w kwocie 3.500 zł. W oświadczeniu z dnia 24 marca 2009 r. wnioskodawca podał nadto, że miesięczne wydatki związane z potrzebami rodziny wahają się w granicach od 2.500 zł do 3.500 zł miesięcznie. Jednocześnie stwierdził, że nie posiada żadnych lokat i dodatkowych kont bankowych. Z kolei z zaświadczenia wydanego przez Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. wynika, że skarżący jest właścicielem szeregu samochodów, przy czym oświadczył, że części z nich nie posiada fizycznie, choć figurują w ewidencji pojazdów, natomiast część stanowi wyposażenie firmy lub jest towarem. Postanowieniem z dnia 22 maja 2009 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że skarżący ponosi duże koszty związane z egzekucją zaległości podatkowych, a z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w kwocie 1000 zł miesięcznie, dodatkowo ma na utrzymaniu syna, a na koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą ok. 700 zł miesięcznie. Pismem z dnia 19 października 2009 r. skarżący został wezwany przez WSA w Krakowie w trybie art. 255 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) o złożenie dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik W. I. oświadczył, że nie jest w stanie przedłożyć żądanych informacji i dokumentów, gdyż nie ma kontaktu z klientem. Do pisma załączono natomiast kserokopię oświadczenia z dnia 7 maja 2009 r., doręczonego już wcześniej na etapie postępowania przed referendarzem sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy wynika zatem, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu skarżący W. I. nie wykazał, aby spełnił przesłanki konieczne dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Przede wszystkim należy podnieść, że pomimo wezwania Sądu z dnia 19 października 2009 r. o złożenie dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym, W. I. działający przez pełnomocnika nie udzielił żądanych informacji, a zatem ocena możliwości finansowych skarżącego jest wysoce utrudniona. Ponadto skarżący podaje rozbieżne informacje, choćby w odniesieniu do ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, czy ilości posiadanych pojazdów. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że koszty utrzymania trzyosobowej wynoszą ok. 1500 zł, zaś w składanych później oświadczeniach podawał kwotę od 2.500 do 3.500 zł. Również z zaświadczenia Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. wynika, że wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest posiadaczem - poza samochodem marki Fiat Punto - także i innych pojazdów pozostających na wyposażeniu firmy. Poza tym w przedmiotowym wniosku skarżący podał, że nie osiąga z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodu, zaś w sprzeciwie pełnomocnik W. I. oświadczył, że dochód ten wynosi ok. 1000 zł miesięcznie. Instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Pomoc ta zatem przyznawana jest w sytuacji, gdy strona wykaże ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Ponadto szczególnej w tej kwestii zapobiegliwości wymaga się od przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, który winien zabezpieczyć koszty związane z działalnością firmy, w tym z ewentualnymi postępowaniami sądowymi. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że skarżący miał zgromadzone na dzień 31 grudnia 2008 r. pewne środki w kwocie 3.500 zł, o których wspomniał również we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (ok. 1000 zł miesięcznie, zaś w 2008 r. był to dochód w wysokości 797.991,16 zł), jest właścicielem mieszkania o pow. 80 m kw., samochodów, a matka skarżącego pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pobiera świadczenie emerytalne w wysokości ok. 1000 zł, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za nieuzasadniony. Zwłaszcza w świetle braku precyzyjnych i wiarygodnych informacji odnośnie do wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny. Przyznania prawa pomocy nie może nadto uzasadniać kwestia kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Podatnik nie regulujący w porę należności publicznoprawnych musi liczyć się z koniecznością zapłaty zaległości, a w przypadku braku dobrowolnego uiszczenia powyższych należności – z wszczęciem wobec niego postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.