I SA/Kr 1489/05

WyrokWSA w Krakowie2007-04-19

Skład orzekający: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, NSA Józef Gach, Asesor WSA Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwrot tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny jest zasadny, gdy tytuł ten został podpisany przez referenta, a nie przez Dyrektora ZUS lub osobę przez niego upoważnioną, mimo że ZUS jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym?
Ratio decidendi
Zwrot tytułu wykonawczego jest zasadny, gdy nie spełnia on wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym wymogu podpisania przez osobę upoważnioną. W sytuacji, gdy wierzyciel (ZUS) jest jednocześnie organem egzekucyjnym, wystawienie tytułu wykonawczego wymaga podpisu Dyrektora ZUS lub osoby przez niego upoważnionej na podstawie art. 268a k.p.a.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w [...] zwrócił wierzycielowi tytuł wykonawczy wystawiony na C. L., ponieważ nie spełniał on wymogów formalnych, w szczególności nie został podpisany przez osobę upoważnioną. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji. ZUS Oddział w [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia postanowienia organu II instancji.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 1489/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, Sędziowie: NSA Józef Gach (spr), Asesor WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007r., sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 23 września 2005r nr [...], w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, - s k a r g ę o d d a l a - Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2005 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w [...] działając na podstawie art. 29 § 2 zd. pierwsze ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2002 Nr 110, poz. 968 ze zm., dalej zwanej "u.p.e.a.") zwrócił wierzycielowi Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony w dniu [...] maja 2005 r. na zobowiązaną C. L zam. w [...] , al. [...] . W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów zawartych w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., gdyż wierzycielem należności określonych w nim jest Dyrektor ZUS Oddział w [...] , a zatem uprawnionym do podpisania wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej jest ten Dyrektor lub osoba przez niego upoważniona. W zażaleniu z dnia [...] lipca 2005 r. ZUS Oddział w [...] wniósł o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego I instancji, co uzasadnił tym, że to on jest wierzycielem dochodzonych należności z tytułu pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Postanowieniem z dnia 23 września 2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] działając na podstawnie art. 18, art. 19 § 4 i art. 29 § 2 u.p.e.a. oraz § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów egzekucyjnych w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541, zwanego dalej "rozp. wyk.") w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wierzycielem w sprawie jest wprawdzie ZUS Oddział w [...] , jednak osoba, która podpisała tytuł wykonawczy (referent, bez informacji o upoważnieniu do podpisania) nie jest osobą upoważnioną do wystawienia tytułu przez wierzyciela. Dodatkowym argumentem uzasadniającym zwrot tytuły wykonawczego jest brak klauzuli o skierowaniu do egzekucji. Obowiązek taki wynika z § 6 ust 5 rozp. wyk., zgodnie z którym jeżeli prowadzona przez Dyrektora Oddziału ZUS egzekucja okaże się w całości lub w części nieskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy zaopatrzony w klauzulę wykonalności do Naczelnika Urzędy Skarbowego, który prowadzi dalsze postępowanie egzekucyjne. W skardze z dnia [...] października 2005 r. Dyrektor ZUS Oddział w [...] wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji, powtórzył argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji a dodatkowo wskazał, że właściwym do nadania klauzuli wykonalności przedmiotowemu tytułowi wykonawczemu jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, a nie ZUS Oddział [...] . W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko dodał, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] naruszałoby przepisy o właściwości albowiem tytuł wykonawczy został skierowany do tego organu z powołaniem się na nieznajomość majątku zobowiązanej na obszarze działania Dyrektora Oddziału ZUS w [...] jako organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W myśl art. 29 §2 zd. pierwsze u.p.e.a. jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 §1 tej ustawy, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł egzekucyjny wierzycielowi. Wymogami w myśl tego przepisu są: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Wymóg określony w pkt 7 może budzić wątpliwości, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, w tym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie. Sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie, co wynika z art. 19§4 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że "Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń". Z kolei wg §6 ust. 3 rozp. wyk. "Jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego". Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 18 u.e.a.p. w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy k.p.a. W myśl zaś art. 268a tego kodeksu organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. W postępowaniu egzekucyjnym załatwieniem sprawy przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym jest min. wystawienie tytułu wykonawczego. W konsekwencji tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...]maja 2005 r. wystawiony na zobowiązaną - C. L. powinien był zostać podpisany przez osobę działającą z upoważnienia Dyrektora Oddziału w [...] . Skoro tego zaniechano to zwrot tytułu wykonawczego jest zgodny z prawem. Natomiast nie wystąpiły inne przesłanki zwrotu tego tytułu. Do zastosowania §6 ust. 3 rozp. wyk. wprawdzie nie wystarcza nieznajomość majątku zobowiązanej na obszarze działania organu egzekucyjnego, gdyż konieczna jest znajomość tego majątku na obszarze działania innego organu egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie zobowiązana ma miejsce zamieszkania na obszarze działania Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] . Okoliczności te świadczą o znajdowaniu się jej majątku na tym obszarze (domniemanie faktyczne). Natomiast ze zgromadzonego materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie nie wynika, aby miał w niej zastosowanie §6 ust. 5 rozp. wyk. stanowiący, że "Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego". W tym stanie rozpoznawanej sprawy skarga nie jest uzasadniona. Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło