I SA/Kr 1492/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy Miejskiej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...]. , nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres: XII 1999r., III. VI, IX, XII 2000r., III, VI, IX, XII , 2001r. , III, VI, IX, XII , 2002r., III, VI, IX, XII , 2003r., III 2004r. w kwocie 512 747 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 228 901,43 zł. oraz umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za w/w okresy podatkowe w kwocie 30 939,55 zł. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Gminy Miejskiej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres: XII 1999r., III. VI, IX, XII 2000r., III, VI, IX, XII , 2001r. , III, VI, IX, XII , 2002r., III, VI, IX, XII , 2003r., III 2004r. w kwocie 512 747 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 228 901,43 zł. oraz umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za w/w okresy podatkowe w kwocie 30 939,55 zł. W uzasadnieniu wniosku Gmina Miejska podniosła, iż jako podmiot sektora finansów publicznych zobowiązana jest do prowadzenia gospodarki finansowej według określonych przez przepisy prawa zasad, odmiennych aniżeli typowy podmiot np. posiadający osobowość prawną i prowadzący działalności gospodarczą. W toku wykonywania budżetu jednostki samorządu terytorialnego obowiązują określone zasady gospodarki finansowej. Istnieją ograniczenia co do możliwości swobodnego przesuwania środków zaplanowanych pierwotnie na określone cele a następnie na skutek różnych czynników zewnętrznych, przeznaczania tych kwot na inne wydatki. Kwota wpisu od skargi jest wydatkiem nieprzewidzianym i niezaplanowanym w budżecie Gminy Miejskiej. Przesunięcie w trakcie roku środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi do sądu administracyjnego jest zadaniem skomplikowanym, a czasochłonność procedur sprawia, iż nawet w przypadku ich uruchomienia w możliwie najwcześniejszym terminie nie byłoby możliwe zachowanie ustawowych terminów do wniesienia skargi. Oprócz tego Gmina Miejska podniosła również, iż prowadzi szereg istotnych z punktu widzenia szeroko pojętego interesu publicznego działań dla dobra wspólnego jej mieszkańców, a ograniczenie co do kwot jakimi dysponuje na realizacje swoich zadań sprawia, iż każde środki finansowe są ważnym czynnikiem determinującym skuteczne prowadzenie bieżących działań oraz zaplanowanych wcześniej inwestycji służących dobru wszystkich mieszkańców. Do wniosku dołączone zostały: - skonsolidowany bilans jednostki samorządu terytorialnego na dzień 31.12.2006r. - sprawozdanie kwartalne Rb-NDS obejmujące okres od początku roku do dnia 30 września 2007r. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej przez Sąd może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ,Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270. Podkreślić więc należy, na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej ma charakter fakultatywny a Gmina Miejska ma niewątpliwie osobowość prawną (por. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 08.03.1990 r. o samorządzie gminnym, t.j. Dz.U. z 2001r., nr 142 poz.1591 z p.zm.) Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oczywiście w ocenie sytuacji majątkowej strony skarżącej wzięto również pod uwagę jej specyficzny charakter jako osoby prawnej wykonującej zadania publiczne. Z przedłożonych do wniosku dokumentów wynika jednakże, iż Gmina Miejska na dzień 31.12.2006r. posiadała: aktywa trwałe w wysokości 28 476 616 878,28 zł. , akcje i udziały o wartości 6 380 018,43 zł. , zapasy w wysokości 29 645 717,72 zł. , środki pieniężne w kwocie 366 440 856,45 zł. W pierwszym kwartale 2007 r. osiągnęła dochód w kwocie 31 714 090,26 zł. natomiast od początku roku 2007 do dnia 30 września 2007r. jej dochód wyniósł 2 097 340 793,56 zł. Dane te świadczą o bardzo dobrej kondycji finansowej strony skarżącej. W oparciu o nie i pozostałą dokumentację zebraną do sprawy można stwierdzić , iż Gmina Miejska jest w posiadaniu środków finansowych i to o wartości znacznie przekraczającej wysokość wpisu. Argumentacja strony skarżącej nie jest zresztą nakierowana na fakt braku funduszy ale na "...ograniczenia co do możliwości swobodnego przesuwania środków zaplanowanych pierwotnie na określone cele a następnie na skutek różnych czynników zewnętrznych, przeznaczania tych kwot na inne wydatki." Strona skarżąca podnosi dalej, iż "Kwota wpisu od skargi jest wydatkiem nieprzewidzianym i niezaplanowanym w budżecie Gminy Miejskiej. Przesunięcie w trakcie roku środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi do sądu administracyjnego jest zadaniem skomplikowanym, a czasochłonność procedur sprawia, iż nawet w przypadku ich uruchomienia w możliwie najwcześniejszym terminie nie byłoby możliwe zachowanie ustawowych terminów do wniesienia skargi." Warto jednak zauważyć, że w przypadku tak dużego podmiotu, którego działalność obejmuje różne sfery życia publicznego i gospodarczego wskazana jest, a nawet zasadna daleko idąca przewidywalność mogących nastąpić stanów faktycznych i prawnych. Przewidywalność ta wiązać powinna się zwłaszcza z zabezpieczeniem środków finansowych w ramach rezerwy (lub rezerw ) na niezaplanowane w budżecie okoliczności. Praktyka ta realizowana jest również w przypadku Gminy Miejskiej, która np. w budżecie na rok 2007r. zaplanowała rezerwę budżetową na wydatki nieprzewidziane w kwocie 10 000 000 zł. Stąd też dziwi argumentacja strony skarżącej zwłaszcza, iż w obecnym okresie (styczeń 2008r.) mamy do czynienia z początkiem roku kalendarzowego i obrachunkowego dla Gminy. Wyczerpanie rezerw finansowych już teraz jest bowiem mało prawdopodobne. Rozpatrując przedmiotową sytuację należy ponadto zwrócić uwagę, iż Prezydent Miasta może zaciągać pożyczki i kredyty na pokrycie występującego w trakcie roku deficytu budżetowego. Istnieje więc możliwość dodatkowego zdobycia środków z których można opłacić koszty sądowe (ze względu na status finansowy Gminy wariant ten nie jest jednak konieczny). Na zakończenie podkreślić wypada jeszcze raz, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu podmiotom którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie ma miejsca a biorąc pod uwagę fakt, fakultatywności przyznawania prawa pomocy osobom prawnym oraz możliwość uzyskania środków finansowych przez stronę skarżącą, uznać należy niniejsze rozstrzygnięcie za w pełni zasadne. Biorąc pod uwagę powyższe , na podstawie art. 244§1 , art.245§3 , art. 246§2 pkt. 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.