I SA/Kr 1492/11

|Sygn. akt I SA/Kr 1492/11 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 grudnia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Sylwia Piwowarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r., sprawy ze skargi A.P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 8 lipca 2011 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego -skargę oddala- Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24.05.2011 r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 08.10.2009 r. obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r., W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A.P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 08.10.2009 r wystawionego przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu dochodzenia należności wynikających z zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpiła zmiana właściwości miejscowej, w wyniku czego Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał akta przedmiotowej sprawy, do Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako organu właściwego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec P. Pismem z dnia 10.06.2010 r. A.P., działając przez pełnomocnika – adwokata A.S., złożyła wniosek w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego. Jako przesłankę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązana wskazała art. 59 §1 pkt.2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. wygaśnięcie obowiązku podatkowego na skutek przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. W uzasadnieniu zobowiązana podniosła również, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art.70 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, regulujący zasady przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego z powodu prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny, nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego - zobowiązanej a nie pełnomocnikowi, braku skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego. W związku z powyższym, pismem z dnia 27.07.2010 r. organ egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do wierzyciela tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego o ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w w/w wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi wierzyciel pismem z dnia 02.08.2010 r. odmówił uznania postawionych zarzutów, a w szczególności braku właściwości miejscowej oraz nieprawidłowego doręczenia zobowiązanej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Uwzględniając stanowisko wierzyciela, postanowieniem z dnia 23.09.2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie w/w tytułu wykonawczego wobec A.P. Zobowiązana nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 04.10.2010 r. złożyła zażalenie na w/w postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej. Jednakże pismem z dnia 04.11.2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o wycofanie przedmiotowego tytułu wykonawczego, bowiem wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 02.07.2010 r. sygn. akt. I SA/Kr 418/10 uchylono decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20.01.2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję 21.08.2009 r na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy z dnia 08.10.2009 r. nr: [...] Z tego względu Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 05.11.2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 §3 w związku z art 59 §1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Skarbowej mając na uwadze, iż postępowanie egzekucyjne wobec A.P. wszczęto na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] z dnia 08.10.2009 r., który został wycofany - a postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego zostało umorzone, postanowieniem z dnia 18.11.2010 r. uznał zażalenie zobowiązanej z dnia 04.10.2010 r na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, za bezprzedmiotowe. Pismem z dnia 17.11.2010 r. A.P. złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 05.11.2010 r umarzające postępowanie egzekucyjne. W powyższym zażaleniu strona – nie kwestionując istoty rozstrzygnięcia, wniosła m.in. o: zmianę podstawy prawnej postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego tj.:z art. 59 § l pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na art. 59 § l pkt 2 i pkt 7. W odpowiedzi na powyższe. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27.01.2011 r znak [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ egzekucyjny błędnie przytoczył podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ doszło do uchylenia decyzji wymiarowej - a co za tym idzie wyeliminowania jej z obrotu. W związku z tym tut. organ nadzoru zobowiązany był wskazać tę podstawę prawną, która wynikała z przytoczonego stanu faktycznego tj. art. 59 § l pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadząc sprawę ponownie, postanowieniem z dnia 10.02.2011 r. znak: [...] umorzył postępowanie egzekucyjne w oparciu o przepis art. 59 § l pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismem z dnia 16.02.2011 r. A.P. złożyła na w/w postanowienie zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W tym zażaleniu - nie kwestionując istoty rozstrzygnięcia tj. orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wniosła o zmianę uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, tak aby została w nim ujęta przesłanka wygaśnięcia obowiązku podatkowego na skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu 07.04.2011 r. postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. Pismem z dnia 10.05.2011 strona złożyła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Następnie pismem z dnia 12.05.2011 r. A.P. działając przez pełnomocnika - adwokata A.S., złożyła wniosek w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego. Złożony wniosek w całej rozciągłości był identyczny w treści z wnioskiem w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, złożonego w dniu 10.06.2010 r., który był już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny. Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 24.05.2011 r. umorzył postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie jako bezprzedmiotowe. Zobowiązana nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 01.06.2011 r. złożyła zażalenie na w/w postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art.l05§ l Kpa oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł jednak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając motywy wydanego przez siebie rozstrzygnięcia Dyrektor przytaczając treść art. 105 § 1 kpa podkreślił, że powodem umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w powyższej sprawie, jest fakt, iż postępowanie egzekucyjne wobec majątku A.P. wszczęto na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...] z dnia 08.10.2009 r., który następnie został wycofany - a postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego zostało umorzone postanowieniem z dnia 10.02.2011r w oparciu o przepis art. 59 § l pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowanie zatem art. 105 § l Kpa przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie było w pełni uzasadnione i zgodne z prawem. Nie można bowiem orzekać o umorzeniu postępowania, które się już nie toczy. Jako przykład powyższego twierdzenia należy przytoczyć wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 01.04.2008 r sygn. akt. IV SA/GI 1123/07 zgodnie z którym, brak przedmiotowego elementu stosunku prawnego zachodzi wtedy, gdy sprawa nie ma charakteru administracyjnego, należy więc do drogi sądowej, albo gdy następuje przedawnienie żądania, lub gdy brak jest przedmiotu żądania" W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucono naruszenie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuprawnione przyjęcie, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, przez wzgląd na uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego wyczerpuje przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek strony, którego podstawą żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego było przedawnienie zobowiązania podatkowego, a więc błędne przyjęcie, że wszczęte z wniosku strony postępowanie administracyjne jest postępowaniem bezprzedmiotowym. W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż wydając w dniu 7 kwietnia 2011 r postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że w tym postępowaniu organ I instancji nie mógł uwzględnić argumentów i wniosków zobowiązanej dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego, bowiem nie było to postępowanie prowadzone na wniosek strony. W związku z tym zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego organ nadzoru pozostawił do rozpoznania w odrębnym postępowaniu w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek strony. W związku z tym skoro w toku postępowania wszczętego na wniosek wierzyciela, wbrew żądaniom strony, nie został rozpatrzony zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, to zarzut rażącego naruszenia art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego należy uznać za uzasadniony, bowiem zarzut ten powinien zostać rozpatrzony w toku postępowania wszczętego z wniosku strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Bezprzedmiotowość, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć jako brak przedmiotu postępowania administracyjnego, a więc sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1, a więc indywidualnej sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, przez umocowany do tego organ . Dla spełnienia dyspozycji art. 105 § 1 kpa niezbędne jest zatem brak w danej sprawcie jednego z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. W związku z tym należy uznać, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Może to wynikać z różnego rodzaju okoliczności zarówno podmiotowych, gdy z żądaniem występuje podmiot nie mający przymiotu strony w takim postępowaniu, albo przedmiotowych, gdy przyczyna bezprzedmiotowości tkwi w samym przedmiocie żądania. A wiec wtedy, gdy nie ma ono charakteru sprawy administracyjnej albo brak jest w ogóle przedmiotu żądania, lub też jest ono niedopuszczalne proceduralnie na danym etapie postępowania. W piśmiennictwie i orzecznictwie akcentuje się konieczność i celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania a bezzasadnością żądania strony. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony". W omawianej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r z powodu wycofania tytułu egzekucyjnego. Zakończyła się zatem w ten sposób postępowanie wszczęte na wniosek wierzyciela domagającego się prowadzenia egzekucji. W tej sytuacji słusznie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że raz zakończone postępowanie nie może się ponownie zakończyć poprzez wydanie kolejnego postanowienia o umorzeniu postępowania. Dopóki bowiem pozostaje w mocy postanowienie z dnia 10 lutego 2011r , rozstrzyganie kwestii innego zakończenia sprawy egzekucyjnej niż określono w tym postanowieniu jest niedopuszczalna. Postanowienie to zakończyło bowiem sprawę administracyjną, a zatem po jego wydaniu bezprzedmiotowe są wnioski proceduralne dotyczące już nieistniejącego postępowania. Skoro bowiem nie toczy się już żadne postępowanie, nie ma przedmiotu, którego mogą dotyczyć ewentualne wnioski o charakterze proceduralnym. Ponadto należy zaznaczyć, iż chociaż art. 61 § 1kpa dopuszcza możliwość wszczęci postępowania administracyjnego nie tylko z urzędu ale także na wniosek strony, nie oznacza to jednak iż wniosek taki może dotyczyć każdej kwestii, musi być to bowiem zagadnienia nadające się do rozpoznania w trybie administracyjnym jako odrębna sprawa. Wniosek o umorzenie już umorzonego postępowania kryterium tego nie spełnia, dotyczy bowiem jedynie kwestii proceduralnych, a więc nie samodzielnych, a jedynie związanych ze sprawą administracyjną. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że strona stara się nie tyle zakończyć postępowanie egzekucyjne, co uzyskać potwierdzenie swoich twierdzeń dotyczących przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego. Stara się zatem zainicjować postępowania w wyniku którego uzyska potwierdzenie przedawnienia. Wniosek o stwierdzenie przedawnienia zobowiązania podatkowego nie może być jednak samodzielnym przedmiotem rozpoznania ani w postępowaniu podatkowym ani egzekucyjnym . Jest to bowiem jedynie jedna z przesłanek istnienia zaległości podatkowej. Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 ustawy praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.