I SA/Kr 15/15

WyrokWSA w Krakowie2016-04-28

Skład orzekający: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Grażyna Firek, WSA Waldemar Michaldo

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, odmawiając umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, prawidłowo ocenił, że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej podatniczki?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej. Pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej podatniczki, organy wykazały, że posiadała ona wystarczające środki na zapłatę zaległości bez zagrożenia egzystencji, a dążenie do zachowania oszczędności nie może mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem podatkowym. Umorzenie w takiej sytuacji byłoby sprzeczne z interesem publicznym i zasadą równości opodatkowania.
Stan faktyczny
Podatniczka, działając przez opiekuna prawnego, zwróciła się o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 78.526,00 zł, wynikającej ze sprzedaży nieruchomości. Wskazała na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia, uznając brak przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że podatniczka dysponowała środkami na zapłatę podatku i że umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Podatniczka wniosła skargę do WSA w Krakowie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 15/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Waldemar Michaldo, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r., sprawy ze skargi M.M. działającej przez opiekuna prawnego N.W.-C., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 listopada 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., , , - s k a r g ę o d d a l a -, Pismem z dnia z dnia 5 maja .2014r. uzupełnionym kolejnymi pismami oraz kopiami dokumentów M. M. –działająca przez opiekuna prawnego N. W.-C. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie w całości zaległości podatkowej, wynikającej ze złożonej deklaracji PIT -39 za 2013 r. w wysokości 78.526,00 zł. W uzasadnieniu złożonego wniosku obszernie przedstawiła okoliczności, w następstwie których powstała przedmiotowa zaległość podatkowa. Jednocześnie wskazała, że sytuacja finansowo-bytowa oraz zdrowotna uniemożliwia dokonanie zapłaty ww. zaległości podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 31 lipca 2014 r. nr [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. w kwocie 78.526,00 zł z tytułu sprzedaży nieruchomości, uznając po przeprowadzeniu stosownego postępowania, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej . W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. zarzucając : 1) naruszenie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niewydaniu decyzji o umorzeniu zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy ważny interes podatnika i ważny interes publiczny przemawiał za umorzeniem zobowiązania podatkowego, oraz poprzez błędne przyjęcie, że w odniesieniu do odwołującej się nie zachodzą pozytywne przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji umarzającej zobowiązanie podatkowe tj. przesłanka ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego, 2) naruszenie art. 187 w zw. z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie w sposób wnikliwy i wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie tj. dowodów, przesłanek i argumentów przemawiających za potraktowaniem sytuacji odwołującej się jako wyjątkowej, uzasadniającej zaistnienie przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, przemawiających za wydaniem decyzji umarzającej zobowiązanie podatkowe, 3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ I instancji, że analiza treści aktu notarialnego repertorium [...] Nr [...] pozwala przyjąć, że w razie pogorszenia się sytuacji materialnej odwołującej m.in. na skutek zapłacenia podatku z tytułu sprzedaży nieruchomości, jej opiekun prawny zgodnie z zapisem zawartym w akcie notarialnym będzie zobowiązany do zapewnienia jej pomocy i opieki, a tym samym bezzasadne jest twierdzenie, iż "zapłata podatku będzie zagrażała jej egzystencji", podczas gdy pojęcie opieki i pomocy nie należy interpretować jako obowiązek utrzymania drugiej osoby i dostarczania jej środków materialnych, jak to zrobił organ I instancji, 4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ I instancji, że pobyt w Domu Pomocy Społecznej nie może przesądzać o trudnej sytuacji wnioskodawczyni, gdyż jest to stan przejściowy, a wysokość tego świadczenia została ustalona tylko na okres jednego roku, podczas gdy stan zdrowia w jakim znajduje się Odwołująca się sprawia, że stan ten nie może zostać uznany za przejściowy, lecz permanentny, co oznacza, że odwołująca się każdego kolejnego roku będzie narażona na wydatki z tym związane, 5). błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ I instancji, że przychód z tytułu najmu przedmiotowych nieruchomości w wysokości 4.780,00 zł. jest przychodem zaniżonym ze względu na rozmiary wynajmowanego mieszkania (65,54 m2) usytuowanego w centrum K. (dzielnica [...]), podczas gdy organ nie uwzględnił po pierwsze złego stanu mieszkania - stare, tj. 60 letnie zagrzybione mieszkanie, po drugie faktu, iż najem dotyczył tylko części, nie zaś całości mieszkania (tak aby odwołującej się umożliwić powroty do mieszkania i należącego do niej pokoju), wniosła o : - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez wydanie decyzji o umorzeniu zobowiązania podatkowego odwołującej w całości lub przynajmniej w części, - ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu powyższego odwołania na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 749 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy omówił przesłanki przyznania ulgi podatkowej. Zaznaczył, że ważny interes podatnika to sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Zdarzeniem losowym będzie, niespodziewane zdarzenie, niezależne od woli podatnika, które spowodowało, że ten znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, niepozwalającej mu na zapłatę zaległego podatku. Uwzględnienie interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Zatem geneza powstania zaległości podatkowej musi być brana przy ocenie przesłanek przyznania ulgi. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie nie miały miejsca okoliczności wyjątkowe, niezależne od sposobu postępowania skarżącej, które by długotrwale lub całkowicie niweczyły zdolność do uiszczenia należnego podatku. Przyczyną powstania przedmiotowej zaległości podatkowej było nieodprowadzenie należnego podatku od dokonanej sprzedaży nieruchomości. Organ wskazał, iż powstanie przedmiotowej zaległości podatkowej związane było z dokonaniem sprzedaży nieruchomości przed upływem z 5 lat od daty jej nabycia. Aktem notarialnym Repertorium [...] Nr [...] dnia 27 listopada 2013r. odwołująca się sprzedała lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...] za cenę 378.788,00 zł. oraz samodzielny lokal niemieszkalny - boks garażowy położony w K. przy [...] za cenę 37.459,00 zł. Ww. nieruchomości podatniczka nabyła po śmierci ojca w dniu 9 października .2009r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 16 czerwca 2010r. sygn. akt [...]. Ze sprzedaży ww. nieruchomości uzyskała i przychód w kwocie 416.247,00 zł. W dniu 29 kwietnia 2014r. odwołująca się złożyła zeznanie podatkowe (PIT-39) za 2013r. deklarując z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przychód w wysokości 416.247,00 zł., koszty uzyskania tego przychodu w wysokości 2.952,00 zł., dochód w kwocie 413.295,00 zł. oraz należny podatek do zapłaty w kwocie 78.526,00 zł. Ustawowy termin zapłaty tego podatku był przewidziany do dnia 30.04.2014r. Nadto w zaistniałym przypadku wraz ze sprzedażą ww. nieruchomości (lokal mieszkalny za kwotę 378.788,00 zł. i boks garażowy za kwotę 37.459,00 zł.) nastąpiło ustanowienie dożywotniej służebności ww. mieszkania na rzecz odwołującej się. Z tego tytułu ustalono na rzecz nabywcy mieszkania - opiekuna prawnego podatniczki - jednorazowe wynagrodzenie w kwocie 248.375,55 zł., które zostało potrącone ze środków uzyskanych z ww. sprzedaży nieruchomości. Jednocześnie ze środków pochodzących ze sprzedaży ww. nieruchomości zapłacono kwotę 65.000,00 zł na rzecz Powiatu P. tytułem zaspokojenia roszczenia o wykonanie zapisu wynikającego z testamentu E. M. (ojca odwołującej się). Organ odwoławczy ustalił ,że odwołująca się posiadała znaczne środki finansowe, jednakże konieczne było zapłacenie z tych środków podatku od czynności cywilnoprawnych, kosztów notarialnych oraz odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej i w wyniku tego środki finansowe uległy zmniejszeniu i aktualnie wynoszą ok. 94.000,00 zł., z tego kwota 70.000,00 zł. znajduje się na lokacie, a kwota ok. 24.000,00 zł. znajduje się na bieżącym rachunku (stan na 1 sierpnia .2014r.). Dalej organ ustalił, że konieczne będzie zapłacenie zobowiązania wobec DPS do końca 11/2014r. w kwocie ok. 8.000,00 zł., a wobec tego odwołującej się pozostanie kwota 86.000,00 zł. Zapłata podatku z tytułu sprzedaży w wysokości 78.500,00 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości ok. 3.500,00 zł. (obliczonych do końca 09/2014r.) spowoduje, że odwołującej się pozostanie kwota 4.000,00 zł. Organ wskazał, iż w odwołaniu podatniczka podniosła , że ma jeszcze 18 lat życia, co wyliczono z różnicy pomiędzy średnim wiekiem życia kobiet w Polsce 79 lat i aktualnym wiekiem (61 l). W tej sytuacji wykazano, że posiadanie środków finansowych zaledwie w kwocie 4.000,00 zł., bez możliwości ich pomnożenia oraz niemożności nabycia jakiegokolwiek spadku, uniemożliwi odwołującej się dalszą egzystencję. Wykazano co prawda, że podatniczka otrzymuje świadczenie emerytalne z ZUS, które wynosi 179,59 zł, jednakże już obecnie nie wystarcza ono na bieżące pokrycie dodatkowych kosztów pobytu w DPS (koszty leków ok. 150,00 zł/m-c, które będą ulegały podwyższeniu ze względu na wiek i schorzenia, rzeczy codziennego użytku - ubrania, obuwie, chemia, kosmetyki, artykuły spożywcze, które nie są zapewniane przez DPS - kawa, herbata, owoce, papierosy). W tym stanie zapłata ww. zaległości podatkowej spowoduje zagrożenie egzystencji. Organ odwoławczy nie uwzględnił tego stanowiska i stwierdził, że podatek dochodowy z tytułu sprzedaży nieruchomości jest płacony ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości, a nie z bieżących dochodów. Podkreślił, że w chwili dokonania transakcji sprzedaży ww. nieruchomości w 2013r. odwołująca się była w stanie wywiązać się ciążącego obowiązku zapłaty bez zagrożenia egzystencji. Organ odwoławczy zauważył bowiem, że odwołująca się posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 1 marca 2014r. o waloryzacji emerytury wynika, że. wysokość przyznanego świadczenia od dnia 1 marca 2014r. wynosi 844,45 zł, a po zmniejszeniu o odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w kwocie 548,89 zł oraz zaliczkę na podatek dochodowy i składkę ubezpieczenia zdrowotnego, do wypłaty pozostaje kwota 179,56 zł. Zatem egzystencja i pobyt w DPS nie była i nie jest zagrożona. Organ raz jeszcze podkreślił, że odwołująca się posiada środki pieniężne w wysokości ok. 94.000,00 zł. (lokata w kwocie 70.000,00 zł. , na rachunku bieżącym kwota ok. 24.000,00 zł - stan na 01.08.2014r.) umożliwiające zapłacenie przedmiotowej zaległości podatkowej. Zdaniem organu odwoławczego przedstawiona argumentacja, że zapłacenie ww. zaległości podatkowej środkami, o których mowa powyżej spowoduje pozbawienie odwołującej się oszczędności na przyszłość - pomimo ubezwłasnowolnienia, schizofrenii paranoidalnej - nie pozwalają na przychylenie się i udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie. Ponadto, jak stwierdził organ, należało być świadomą ciążącego obowiązku zapłaty należnego podatku w przypadku dokonywania zbycia nieruchomości, a argumentacja opiekuna prawnego, że gdyby "wiedziała wcześniej o tym, że Pani M. będzie musiała zapłacić tak wysoki podatek, to absolutnie bym nie zrealizowała zapisów przed skończeniem 5 lat, tylko weszłabym na drogę sądową z Powiatem. O należnym podatku zostałam uświadomiona dopiero po podpisaniu umowy", nie znajduje uzasadnienia w sprawie. Pełnienie opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną wymaga od opiekuna prawnego dostatecznej wiedzy do sprawowania tej funkcji, tym bardziej, że jej pełnienie jest dobrowolne. Zatem przyjęcie tego obowiązku wymagało od opiekuna prawnego również wykonania obowiązków podatkowych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, z uwagi na powyżej przedstawione okoliczności, pomoc państwa w tym przypadku nie może polegać na umorzeniu przedmiotowej zaległości podatkowej. Ponadto organ odwoławczy zauważył również, że w spadku po ojcu zmarłym w dniu 9 października 2009r. odwołująca się odziedziczyła znaczne środki finansowe zgromadzone na dwóch rachunkach bankowych. Jak bowiem wynika z zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych odwołująca się nabyła środki pieniężne zgromadzone w [...] w wysokości 30.217,67 zł. i w [...] w wysokości 20.020,61 zł. Zatem dysponowała kwotą ponad 50.000,00 zł., a dodatkowo , odwołująca się z tytułu wynajmu mieszkania (2 pokoi i boksu garażowego) uzyskała dochód za 2012r. w wysokości 3.840,00 zł (PIT-28), a za 2013r. w wysokości 4.780,00 zł (PIT-28). Dyrektor Izby Skarbowej zauważył też, że trudna sytuacja finansowa, na którą powołuje się podatniczka jako ważny interes w domaganiu się umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej nie zobowiązuje organu podatkowego do automatycznego udzielenia ulgi. Organy podatkowe zostały powołane przede wszystkim do realizacji wpływów do budżetu Państwa. Natomiast udzielanie ulg w spłacie może mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach, incydentalnie, nie może stanowić sposobu na pozbycie się ciążących na podatniku nieuregulowanych należności podatkowych. Dlatego też udzielenie tak korzystnej ulgi podatkowej nie może stanowić kompensaty za brak wywiązania się z obowiązku zapłaty należnego podatku. Przedstawione powyżej fakty obrazują zatem, iż uregulowanie przedmiotowej zaległości podatkowej było możliwe bez zagrożenia egzystencji, a uszczuplenie wpływów budżetowych poprzez umorzenie tej zaległości byłoby sprzeczne w tym przypadku z interesem publicznym i naruszałoby zasadę równości opodatkowania w stosunku do podatników, którzy terminowo i w pełnej wysokości płacą swoje zobowiązania podatkowe nie uciekając się do pomocy ze strony organów podatkowych. Umorzenie wnioskowanej kwoty byłoby, w ocenie organu odwoławczego co najmniej przedwczesne. Jednocześnie organ wskazał, że decyzje dotyczące ulg w spłacie należności podatkowych są podejmowane przez organy podatkowe w ramach posiadanej autonomii decyzyjnej i nie muszą być zbieżne z subiektywnym przeświadczeniem strony o istnieniu ważnego interesu podatnika. Podejmując decyzję w granicach uznania administracyjnego organy podatkowe muszą mieć na względzie podstawowe zasady prawa podatkowego. Jedna z nich wynika z art. 5 Ordynacji podatkowej, przepis ten definiuje zobowiązanie podatkowe jako obowiązek podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa podatku w wysokości i terminie określonym w przepisach prawa podatkowego. Organ wskazał również, że przy podejmowaniu niniejszej decyzji uwzględnił fakt ubezwłasnowolnienia odwołującej się oraz choroby (schizofrenia paranoidalna, zaburzenia endokrynologiczne). W prowadzonym postępowaniu odwoławczym zbadano czy występuje związek przyczynowo - skutkowy między datą powstania zobowiązania podatkowego w 2013r. oraz brakiem możliwości finansowych zapłaty powstałej zaległości podatkowej, a problemami zdrowotnymi i ponoszonymi kosztami leczenia. Wyjaśniono, iż wskazane powyżej problemy zdrowotne nie mają charakteru nagłego. W Domu Pomocy Społecznej podatniczka przebywa już od dłuższego czasu. Z uzasadnienia decyzji Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. z dnia 20 lutego 2014r. wynika, że odwołująca się przebywała tam przed dniem 1 stycznia 2004r., miesięczne wydatki na leki wykazano w kwocie ok. 150,00 zł., a zgromadzony materiał dowodowy w sprawie nie potwierdza niemożności ponoszenia kosztów zakupu lekarstw zabezpieczających i zdrowie i życie podatniczki. Ze świadczenia emerytalnego pozostaje do dyspozycji kwota 179,59 zł, a ponadto posiada ona środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, a także wspomnianą wcześniej kwotę nabytych w 2009r. środków finansowych po zmarłym ojcu (kwota ponad 50.000,00 zł). Nadto, zd. organu, dążenie do zachowania oszczędności w formie środków pieniężnych na przyszłość nie może mieć pierwszeństwa przed regulowaniem należnych zobowiązań podatkowych. Analiza sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w kontekście przesłanek wskazanych wart. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odnosić się powinna do aktualnej sytuacji majątkowej, nie zaś zdarzeń hipotetycznych. W innym bowiem przypadku stosowanie ulg w spłacie w spłacie zaległości podatkowej mogłoby być w praktyce w każdym przypadku wykluczone poprzez możliwość ewentualnej zmiany sytuacji wnioskodawcy, to zaś, przeczyłoby istocie wskazanej instytucji. W skardze od powyższej decyzji , wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, M. M. –działająca przez opiekuna prawnego N. W.-C. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 67a§1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Zd. skarżącej w przedmiotowej sprawie istniał ważny interes podatnika, jak i interes publiczny, uzasadniający umorzenie przedmiotowego zobowiązania podatkowego z tytułu sprzedaży nieruchomości w całości lub co najmniej w części. Ponadto skarżąca zarzuciła, że ustalenia organu odwoławczego zostały oparte na błędnej wykładni powyższych przesłanek, a nieuwzględnienie całego materiału dowodowego doprowadziło do wydania decyzji w sposób naruszający prawo, bowiem zakres uznania organów administracji publicznej nie może być uznaniem dowolnym. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji , jak i poprzedzającej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i ponownie przytoczył argumenty uprzednio zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 o.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Użyte w ww. art. 67a § 1 pkt 3 o.p. sformułowanie "może umorzyć" w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 67a § 1 § 3 o.p. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku. Uznanie administracyjne jest ograniczone dyrektywami wyboru, interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. Użyte pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu podatnika" są pojęciami nieostrymi. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią ważności; nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Powyższe wynika z wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia, stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n., tezy 14, 15 oraz 18-20 i powołane tam orzecznictwo). W doktrynie oraz utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia lub rozłożenia zaległości na raty istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2002 r., sygn. akt III SA 2302/00). Obowiązki te bezpośrednio wynikają z treści art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Po uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego i po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, organ winien zatem jednoznacznie stwierdzić, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 67a § 1 o.p. Jeżeli mimo istnienia przesłanek, podejmuje się decyzję polegającą na odmowie umorzenia zaległości podatkowej, w uzasadnieniu takiej decyzji winny zostać szczegółowo określone motywy takiego rozstrzygnięcia (art. 210 § 4 o.p.). W ocenie Sądu postępowanie, przeprowadzone przez organy podatkowe w nin. sprawie czyni zadość wszystkim wymogom, wynikającym z przepisów Ordynacji podatkowej. Ustalone zostały okoliczności związane z powstaniem spornej zaległości, a nadto stan majątkowy i inne osobiste uwarunkowania, dotyczące skarżącej. Wbrew zarzutom skargi Sąd stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny, w sposób niezwykle wnikliwy i wyczerpujący ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla przedmiotu sprawy, a następnie poddały je wnikliwej i wbrew twierdzeniom skargi nie dowolnej , a swobodnej ocenie., którą Sąd w całości podzielił. W świetle ustalonego stanu faktycznego stanowisko organów podatkowych odmawiających przyznania wnioskowanej ulgi o najdalej idącym charakterze, zmierzającej do całkowitego zwolnienia z zapłaty podatku, Sąd uznał za zasadne, zwłaszcza w kontekście określonej w art. 67a o.p. - równorzędnej z ważnym interesem podatnika - przesłanki interesu publicznego. Umorzenie zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, przy czym należy zaznaczyć, że nie wolno czynić z niej środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 maja 1991 r. SA/Gd 295/91; z dnia 20 marca 2002 r., I SA/Gd 1563/99, Lex Omega 76080). Umorzenie zaległości podatkowej stanowi pewną formę rezygnacji organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych. Nawet więc w sytuacji, gdy podatnik wykaże, że ma ważny interes w uzyskaniu tego rodzaju ulg podatkowych, to organy podatkowe przy podejmowaniu decyzji muszą również brać pod uwagę interes ogólnospołeczny, w którym leży zapewnienie dopływu należności podatkowych do budżetu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2000 r., III SA 1087/99, Lex Omega 45381). Dodatkowo wskazać należy, że w sprawach o umorzenie zaległości podatkowych organ ocenia aktualną (na datę podejmowania rozstrzygnięcia) sytuację życiową, w tym majątkową wnioskodawcy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 441/15, Lex Omega nr 1917114). Przez "ważny interes podatnika" należy rozumieć szczególne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 8/15, Lex Omega nr 1801058). Wskazuje się przy tym, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej czy odsetek za zwłokę, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 949/14, Lex Omega nr 1926545). Dodatkowo zaakceptować należy i taki pogląd, wyrażany w orzecznictwie, że kto osiąga niskie, ale regularne miesięczne dochody, zasadniczo nieróżniące się od dochodów innych osób, które w terminie płacą podatki, nie może liczyć na umorzenie zaległości podatkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2498/13, "Gazeta Prawna" 2015/221/3). Nie było sporne w sprawie, że zaległość podatkowa powstała w związku ze sprzedażą mieszkania i garażu, nabytego w drodze dziedziczenia, a znaczną część środków uzyskanych w ten sposób skarżąca już wydatkowała, przeznaczając uzyskane środki na jednorazowe wynagrodzenie z tytułu ustanowienia dożywotniej służebności ww. mieszkania , na zapłatę na rzecz Powiatu P. roszczenia o wykonanie zapisu wynikającego z testamentu ojca, podatku od czynności cywilnoprawnych, kosztów notarialnych oraz odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Niemniej organy podatkowe ustaliły, mając na uwadze aktualną sytuacje majątkową skarżącej (pobyt w DPS, uzyskiwanie dochodów ze świadczenia emerytalnego ZUS, odpłatność za pobyt w DPS, konieczność zakupu leków) i jej sytuację zdrowotną (schizofrenia paranoidalna, zaburzenia endokrynologiczne), że aktualnie skarżąca posiada środki finansowe w kwocie ok.94000 zł. i w tym stanie rzeczy ustalenie, że – niezależnie od stałego dochodu – po spłaceniu ww. należności skarżącej nadal pozostała część uzyskanej ze sprzedaży mieszkania i garażu kwoty, przekraczająca kwotę spornej zaległości podatkowej – wykluczało przyznanie żądanej ulgi. Skoro skarżąca – bez uszczuplania kosztów utrzymania – była w stanie uiścić należny podatek w całości, a przy tym miała świadomość ciążącego na niej obowiązku podatkowego oraz wysokości zobowiązania podatkowego (vide złożone w dniu 29 kwietnia 2014 r. zeznanie podatkowe PIT-39 za 2013 r.) to nie można uznać, że za umorzeniem zaległości przemawia jej ważny interes. Skoro brak było przeszkód, aby skarżąca podatek uiściła, a przyznanie ulgi w istocie zwalniałoby ją od tego obowiązku i powodowałoby jedynie powiększenie (nienaruszanie) zgromadzonych oszczędności, to umorzeniu sprzeciwia się także interes publiczny. Ulga w postaci umorzenia zaległości winna bowiem być przyznawana tym osobom, których egzystencja byłaby zagrożona w wypadku próby wyegzekwowania należności; brak natomiast interesu publicznego w przyznaniu ulg tym podatnikom, którzy zaległość są w stanie uiścić, jednak nie chcą tego czynić by nie uszczuplać w ten sposób zgromadzonych środków pieniężnych. Podzielił Sąd też w całej rozciągłości pogląd organu odwoławczego, iż dążenie do zachowania oszczędności w formie środków pieniężnych na przyszłość nie może mieć pierwszeństwa przed regulowaniem należnych zobowiązań podatkowych. Analiza sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w kontekście przesłanek wskazanych wart. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odnosić się powinna do aktualnej sytuacji majątkowej, nie zaś zdarzeń hipotetycznych. W innym bowiem przypadku stosowanie ulg w spłacie w spłacie zaległości podatkowej mogłoby być w praktyce w każdym przypadku wykluczone poprzez możliwość ewentualnej zmiany sytuacji wnioskodawcy, to zaś, przeczyłoby istocie wskazanej instytucji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło