I SA/Kr 1500/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 r. Nr: [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2014 roku w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia skarżący M. M. przedłożył potwierdzenie uiszczenia wpisu oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną H.M., która od 1992 roku jest osobą niewidomą, sparaliżowaną, wymagającą całodobowej opieki. Ich miesięczny dochód wynosi 4.639 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 3.704 zł i renta jego małżonki w wysokości 935 zł. W skład majątku M.M. wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni 105 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 0,079 ha. Strona dysponuje oszczędnościami w wysokości 20 tys. zł z przeznaczeniem "na trumnę". Nie posiada cennych przedmiotów o wartości powyżej 3 tys. euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł argumenty odnoszące się do złożonej skargi. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez M.M. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania stronie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie muszą on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy sytuacja materialna M.M. nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem majątku nieruchomego w postaci domu jednorodzinnego oraz nieruchomości o areale 0,079 ha. Skarżący posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł. Dysponuje on stałymi miesięcznymi dochodami z emerytury w wysokości 3.704 zł. Stałe dochody z renty posiada także pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym małżonka wnioskodawcy. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi zatem 4.639 zł. M.M.nie wykazał przy tym nadzwyczajnych wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, czy leczenie. Należy zatem uznać, że ma on możliwości takiego planowania wydatków, aby zabezpieczyć i pokryć koszty zainicjowanego postępowania sądowego. Orzekający pragnie zauważyć, że obecnie na skarżącym nie ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, bowiem wpis od skargi w wysokości 100 zł – jedyny na obecnym etapie postępowania element kosztów sądowych – został przez stronę uiszczony w dniu 22 września 2014 roku. Podsumowując, należy stwierdzić, iż skarżący dysponujący stałymi dochodami oraz oszczędnościami posiada możliwość pokrycia we własnym zakresie przyszłych ewentualnych kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jeśli jego udział na obecnym etapie postepowania uważa za zasadny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.