I SA/Kr 1503/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 08.07.2014r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2013r., postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek DS. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 08.07.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2013r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D.S., ur. w 1986r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W lutym 2014r. zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej, która w 2013r. przyniosła mu 50 155,45 zł. dochodu, przy przychodzie na poziomie 618 130,50 zł. Obecnie zajmuje się pracami dorywczymi w gospodarstwach domowych położonych w sąsiedztwie oraz zbieraniem złomu i runa leśnego. Wysokość dochodów osiąganych z tego tytułu wynosi ok. 500 zł., miesięcznie. Miesięczne wydatki D.S. obejmują natomiast: opłatę za abonament telefoniczny - ok. 300 zł. (za miesiąc wrzesień 2014r. wynosił on 310,55 zł. a za październik 2014r. - 304,04 zł. ) koszty wyżywienia – 400 zł. oraz koszty środków higieny – 100 zł. Wnioskodawca podaje ponadto, iż posiada zobowiązania, których nie spłaca, opiewające na kwoty 61 965,51 zł. oraz 11 202,07 zł. Wynikają one z tytułu umowy leasingu oraz z nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, wydanego przez Sąd Rejonowy, V Wydział Sąd Gospodarczy, sygn. akt [...]. D.S. zaznacza też, że nie posiada majątku i oszczędności a mieszka u siostry. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Stąd też brak danych, sprzeczne dane lub nieprawdopodobne dane, w tym zakresie, skutecznie uniemożliwiają wspomnianą analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę informacje dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne a wręcz sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego. Trudno bowiem przyjąć za prawdziwe twierdzenia strony skarżącej , iż uzyskuje tylko dochód w wysokości 500 zł., miesięcznie, nie posiada żadnych oszczędności a wydaje w sumie kwotę ok. 800 zł. (300 zł. + 400 zł. + 100 zł. = 800 zł.), miesięcznie. W konsekwencji w/w okoliczności stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie przedstawiła bowiem w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie można się natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 20.05.2014r., sygn. akt II GZ 199/14, postanowienie NSA z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.