I SA/Kr 1521/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15.09.2008r. , nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...]. nr [...] odmawiającej umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1999 i 2000 w kwocie 38 051,5 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 49 715 zł. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15.09.2008r. , nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] nr [...] odmawiającej umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1999 i 2000 w kwocie 38 051,5 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 49 715 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów S. P. ur. w 1957r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz matką J. P. ur. w 1924r. i ojcem L.P. ur. w 1924r. Obecnie jest on w trakcie poszukiwania pracy i pozostaje na utrzymaniu rodziców. L. P. uzyskuje emeryturę w wysokości 1886,14 zł. miesięcznie, netto a J. P. w wysokości 1 722,83 zł. miesięcznie , netto. Wydatki rodziny obejmują : koszty jedzenia i koszty bieżące – 700 - 900 zł. ,koszty energii elektrycznej – 500 zł. , koszty gazu – 140 zł. , czynsz – 685 zł. , koszty telefonu stacjonarnego – 150 zł. , koszty internetu – 65 zł. , koszty leków – 300 zł. , koszty telefonu kom. S. P. – 200 zł. , koszty eksploatacji samochodu – 350 zł. , alimenty dla żony K. i syna M. – 560 zł. , koszty spłaty windykacji – 150 zł. ,raty pożyczki S. P. – 77 zł. S. P. posiada konto w "M". , na którym nie ma zgromadzonych środków. Jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki V. rok. prod. 1991. Drugim współwłaścicielem tego pojazdu jest żona S. P. K. O. – P., z którą od 1999r. jest w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. S. P. nie pracuje wprawdzie ale potrzebne pieniądze uzyskuje od rodziców finansujących jego utrzymanie i wydatki. Miesięczny budżet trzyosobowej rodziny wynosi 3608,97 zł. netto. Podkreślić trzeba , iż niektórym wydatkom S. P. nie można jednak przypisać miana "koniecznych". Orzekający zaliczył do nich koszty internetu – 65 zł. , koszty telefonu komórkowego – 200 zł. , koszty eksploatacji samochodu 350 zł. Jak już było wspomniane osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna poczynić wszelkie możliwe oszczędności w swoich wydatkach tak aby nie pogarszały one jej sytuacji bytowej. Stąd też wydatki na internet , telefon komórkowy czy samochód należy uznać za "normalne" w codziennej egzystencji przeciętnego obywatela ale nie za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, strony, która zwróciła się o pomoc finansową Państwa . Kwota możliwa do zaoszczędzenia w przedmiotowej sprawie wynosi więc co najmniej 615 zł. miesięcznie. Dodać należy również , że S. P. spłaca pożyczkę, której raty wynoszą 77 zł. miesięcznie a pamiętać trzeba , iż zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć pierwszeństwa np. przed kosztami sądowymi. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż przyznanie S. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby niezasadne. Jego sytuacja finansowa nie ma bowiem znamion ubóstwa a podniesione argumenty świadczą o tym, iż strona skarżąca jest w stanie wygospodarować pewne środki w ramach dochodów rodziny. Orzecznik w swojej ocenie, wziął jednak pod uwagę fakt , iż pokrycie kosztów sądowych w całości i kosztów pełnomocnika byłoby obciążeniem finansowym zbyt wysokim dla S. P. . Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. ale oddalenie wniosku w zakresie przyznania adwokata , będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych jej i rodziców. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§2-4, art. 246§1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.