I SA/Kr 1524/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. i I.J. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. J. i I.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia : wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 10 grudnia 2008 r. pełnomocnik skarżących M. J. i I. J. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 września 2008 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie 542 502 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, iż przepis pozwalający na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wymaga wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody znacznej, to znaczy większej niż przeciętnie wywoływana wykonaniem decyzji tego rodzaju oraz skutków trudnych do odwrócenia, to jest takich, gdzie powrót do stanu poprzedniego będzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych środków. Niebezpieczeństwo to musi stanowić realne i wymierne zagrożenie. Przedstawiając sytuacje finansową skarżących, pełnomocnik podniósł, iż nie uzyskują oni żadnych dochodów z innych źródeł przychodu poza pozarolniczą działalnością gospodarczą skarżącego i emeryturą skarżącej. Osiągnięte dochody strona przeznacza na bieżące potrzeby (finansowanie) prowadzonego przedsiębiorstwa oraz zaspokojenie swoich potrzeb życiowych (wyżywienie, opłaty za media itp.). Skarżącym pozostaje w związku z tym kwota około 1 tys. zł. Z uwagi na istotne problemy z płynnością finansową prowadzonego przedsiębiorstwa strona zmuszona była zaciągnąć kredyty bankowe, przy czym jeden z tych kredytów przeznaczony został w części na spłatę zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług. Pełnomocnik skarżących podał ponadto, iż nawet same organy podatkowe uznały, iż ich sytuacja finansowa jest trudna, gdyż decyzją z dnia 2 czerwca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przychylił się do wniosku strony o udzielenie ulgi i rozłożył na 18 rat zaległość podatkową w podatku od towarów i usług, uzasadniając to ważnym interesem podatnika. Organ podatkowy wskazał, iż przyznanie ulgi było zasadne, by nie przyczynić się do pogorszenia kondycji finansowej firmy i nie zagrozić egzystencji podatnika oraz jego rodziny. Pełnomocnik skarżących wskazał również, iż strona nie posiada obecnie żadnych oszczędności, co wynika przede wszystkim z faktu, iż wysokość osiąganych dochodów nie pozwala na ich kumulowanie. Decyzjami Dyrektora Izby, które są przedmiotem skarg do Sądu, określono do zapłaty zobowiązanie podatkowe na łączną kwotę blisko 800 tys. zł. Strona skarżąca nie posiadając zatem wolnych środków finansowych, zmuszona zostałaby do poddania się egzekucji z całego swojego majątku. W praktyce oznaczałoby to likwidację prowadzonej działalności gospodarczej, a przez to pozbawienie się jedynego źródła dochodów. W toku prowadzonej egzekucji zostałoby ponadto zajęte mieszkanie strony skarżącej, które jest równoznaczne z jego zlicytowaniem. Ewentualne odzyskanie tak utraconej nieruchomości, za rozsądną cenę, przez dotychczasowego właściciela jest w praktyce znacznie utrudnione jeśli nie niemożliwe. Odmowa wstrzymania wykonania decyzji podatkowej bezpośrednio sprowadzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty nieruchomości mieszkalnej. Pełnomocnik strony skarżącej podał również, iż zgodnie z orzecznictwem sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61§3 p.p.s.a. Te same uwagi należy podnieść w stosunku do zlicytowania majątku wykorzystywanego w prowadzonej działalności gospodarczej. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał również, iż tego rodzaju sytuacja sprowadziłaby niebezpieczeństwo pogorszenia się stanu zdrowia wskutek faktycznej niemożności kontynuowania leczenia wynikającej z braku środków finansowych. Może to przyczynić się do powstania trwałego, nieodwracalnego uszczerbku na zdrowiu. Stanowi to kolejną okoliczność uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej. Podniesiono również, iż wykonanie decyzji podatkowej mogłoby zagrozić lub naruszyć dobro ogółu społeczeństwa, poszczególnych grup społecznych bądź też powszechnie uznawane wartości społeczne, takie jak chociażby prawo do pracy, bezpieczeństwo socjalne. Wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej doprowadziłoby do ograniczenia przede wszystkim kosztów osobowych prowadzonego przedsiębiorstwa. Likwidacja miejsc pracy doprowadzi do przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru utrzymania bezrobotnych pracowników oraz członków ich rodzin. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji. Jednakże art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, iż po przekazaniu sądowi skargi sąd na wniosek skarżącego może wstrzymać wykonanie decyzji – w całości lub w części – jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z brzmienia powołanych przepisów wynika, iż sąd może uwzględnić wniosek, gdy zachodzi co najmniej jedna z wymienionych przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu administracyjnego lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd, rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania skarżonego aktu, powinien jednak także uwzględniać okoliczności niepodniesione we wniosku, o ile są możliwe do wyinterpretowania na podstawie akt sprawy (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, LEX nr 192964). W niniejszej sprawie część przedstawionych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji okoliczności uzasadnia, w ocenie Sądu, udzielenie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Za prawdopodobne uznać bowiem należy, że ewentualna egzekucja należności określonych przez Urząd Kontroli Skarbowej może doprowadzić do likwidacji prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, a tym samym może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Sąd uwzględniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji miał także na uwadze fakt, że postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r. tut. Sąd zwolnił stronę skarżącą od kosztów sądowych w zakresie częściowym w wysokości ½ należnych opłat sądowych, uznając, na podstawie przedstawionych we wniosku okoliczności, jak również przedłożonych przez stronę dokumentów, że strona skarżąca (skarżący) nie jest w stanie uiścić kwoty około 9 tys. zł wpisów od skarg zawisłych przed tut. Sądem, mając do dyspozycji miesięcznie "wolną" kwotę około 1 tys. zł. Z uwagi na to Sąd zwolnił skarżących od opłat sądowych w ½ ich wysokości, przyjmując, biorąc pod uwagę wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny, iż są oni jednak w stanie poczynić pewne niewielkie oszczędności. W związku z tym należy uznać, iż skoro sytuacja finansowa strony skarżącej jest na tyle trudna, iż uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, trudno w związku z tym przyjąć, iż skarżący są w stanie zapłacić kwotę 542 502 zł wynikającą z zaskarżonej decyzji. Ze wszystkich decyzji dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych, zaskarżonych do tut. Sądu, wynika do zapłaty kwota wynoszącą niemal 800 tys. zł. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podnosi się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Co prawda, nałożony na skarżących obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne, niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza, gdy wysokość należności pieniężnej, jak to zostało wyżej wskazane, jest znaczna (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 303/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kwota do zapłaty, wynikająca ze skarżonej w niniejszej sprawie decyzji oraz z pozostałych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych wskazuje na istnienie potencjalnego ryzyka, że wykonanie tej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez tut. Sąd spowoduje wyrządzenie znacznej szkody, jak też trudne do odwrócenia skutki. Zwłaszcza wobec sytuacji majątkowej skarżących, która, jak już wyżej zauważono, stała się podstawą do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie wziął również pod uwagę fakt, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego rozłożył na raty zapłatę zaległości podatkowej występującej w podatku od towarów i usług, wskazując w uzasadnieniu decyzji, iż uznał to za zasadne ze względu na ważny interes podatnika, by nie przyczynić się do pogorszenia kondycji finansowej firmy i by nie zagrozić egzystencji rodziny skarżącego. Sąd natomiast nie podzielił twierdzeń skarżących, iż wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby faktycznie do utraty majątku osobistego, w tym nieruchomości mieszkalnych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również złożonego dla potrzeb tamtego postępowania oświadczenia wynika, iż skarżący nie posiadają żadnych nieruchomości mieszkalnych. Trudno w związku z tym mówić o ich utracie. Również twierdzenia skarżących, iż wykonanie decyzji doprowadzi do pogorszenia się stanu zdrowia wskutek faktycznej niemożności kontynuowania leczenia wynikającej z braku środków finansowych, nie zostało poparte żadnym dowodem wskazującym na pozostawanie w stałym leczeniu. Wskazane jednak wcześniej okoliczności zadecydowały o uznaniu przez Sąd za zasadne udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 61 §3 i §5 p.p.s.a.