I SA/Kr 1527/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego za 2008 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W dniu 30 grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 11 lutego 2010 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2009 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi 4.053,58 zł. Według oświadczenia w skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o pow. 32 m2. Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż jest inwalidką I grupy, bez możliwości korzystania z prawa do obrony. Ma 85 lat. Zły stan zdrowia. Ma ograniczona zdolność poruszania się, widzenia oraz coraz częstsze zaburzenia pamięci. Ponadto w związku z kupnem mieszkania oraz stanem zdrowia wymagającym leczenia skarżąca zaciągnęła kredyty w banku P., A., L., S. na łączną kwotę 35.000 zł. W piśmie z dnia 11 lutego 2010 r. uzupełniającym wniosek, skarżąca oświadczyła, że od 10 lat tj. od śmierci matki, J. K. jej centrum życiowe znajduje się w W., w mieszkaniu przy. ul. M.[...]. Z tego tytułu zmuszona jest porywać opłaty za media co w każdym miesiącu stanowi kwotę 300 zł. Opłata za telefon komórkowy w grudniu wyniosła 103,98b zł, a w styczniu 2010 r. 86,99 zł. Skarżąca wyjaśniła również, że ma jednego syna, który od dwóch lat nie ma stałej pracy, jest bezrobotny. Sama prowadzi gospodarstwo domowe a syn pomaga w wypadku choroby i w cięższych pracach. Do pisma skarżąca dołączyła odcinki pobieranego świadczenia emerytalnego za miesiąc grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r., harmonogramy spłat zaciągniętych kredytów w banku P. ( 2X), S., A. na łączną kwotę 2.652,99 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznym utrzymania dla niej i jej rodziny. W przedmiotowej sprawie skarżąca posiada stałe miesięczne dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 2.989 zł netto. Jej miesięczne wydatki wynoszą 2.952.99 zł i nie uwzględniają kosztów wyżywienia, ubrań, środków czystości, lekarstw. Po ich doliczeniu oraz doliczeniu kosztów utrzymania mieszkania przy ul. D. [...] koszty te znacznie wzrosłyby co prowadzi to wniosku, iż wydatki skarżącej znacznie przekraczają jej miesięczne dochody. Skarżąca nie wyjaśniła skąd uzyskuje środki na pokrycie różnicy między dochodem a wydatkami. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżąca w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie okoliczności świadczące o złej sytuacji finansowej co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje ona nieujawnionymi źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone no pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Zdaniem sądu nieujawnionym źródłem dochodu może być czynsz najmu za lokal nr [...] położony w budynku przy ul. D.[...]. Może o tym świadczyć ujawniona w historii przepływu środków pieniężnych na rachunku bankowym za miesiąc grudzień 2009 r.- wpłata G. G. w wysokości 1.100 zł ( nieopisana). Skarżąca w żaden sposób nie ustosunkowuje się do kwestii utrzymania lokalu przy ul. D. Natomiast podaje szczegóły dotyczące utrzymania lokalu po matce, położonego w W. ( bez przedłożenia jakichkolwiek kserokopii opłacanych rachunków, mimo wezwania sądu). Odnosząc się natomiast do kwestii spłacania przez skarżącą rat kredytów należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Jak wykazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1363/04 " fakt spłaty zaciągniętych kredytów czy też ponoszenia kosztów dalszej edukacji nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy". W tym miejscu należy zauważyć, iż skoro skarżąca zaciągnęła kredyty to musiało się to mieścić w jej możliwościach finansowych tzn. skarżąca oceniła swoją sytuację finansową jako na tyle dobrą, że będzie w stanie spłacić kredyty jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem. Założenie, że konieczność spłaty kredytów powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostanie w kolejności ich zaspakajania. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej z jej majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Reasumując przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżąc dysponująca stałym dochodem jest w stanie wygospodarować z domowego budżetu środki pieniężne umożliwiające wszczęcie postępowania sądowego. Fakt spłaty kredytu, czy też innych obciążeń nie mających charakteru wydatków koniecznych nie może zaważyć na ocenie istnienia po stronie skarżącej pozytywnych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).